Ғылыми жобалар және бағдарламалар

Университеттің ғылыми жобалары мен бағдарламалары: гранттық және бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру, тақырыптар, жетекшілер және нәтижелер.

2024-2026 ЖЫЛДАРҒА АРНАЛҒАН ҒЫЛЫМИ, ҒЫЛЫМИ-ТЕХНИКАЛЫҚ БАҒДАРЛАМАЛАР БОЙЫНША БАҒДАРЛАМАЛЫҚ-НЫСАНАЛЫ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ(1 ПРОЕКТ)

BR24992809«Жергілікті шикізатты пайдалана отырып, парафинді мұнайды өндіру, дайындау және тасымалдау үшін жаңа химиялық реагенттер алу»

AUEZOV UNIVERSITY ҒАЛЫМЫ ЖЕРГІЛІКТІ ШИКІЗАТТЫ ПАЙДАЛАНА ОТЫРЫП, ПАРАФИНДІ МҰНАЙДЫ ӨНДІРУ, ДАЙЫНДАУ ЖӘНЕ ТАСЫМАЛДАУ ҮШІН ЖАҢА ХИМИЯЛЫҚ РЕАГЕНТТЕРДІ АЛУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ӘЗІРЛЕЙТІН БОЛАДЫ

Auezov university Ғылыми жобалар және бағдарламалар департаменті2024-2026 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша нысаналы-бағдарламалық қаржыландыруға арналған конкурстың нәтижесінде «Жергілікті шикізатты пайдалана отырып, парафинді мұнайды өндіру, дайындау және тасымалдау үшін жаңа химиялық реагенттер алу» бағдарламасын (НБҚ) ұтып алғанын хабарлайды.

Бағдарлама Мемлекет басшысы Қ.Қ. Тоқаевтың Қазақстан халқына жыл сайынғы Жолдауларында айтылған тапсырмаларын орындау мақсатында әзірленді. Басты міндеттер өзіміздің ғылыми-технологиялық және инновациялық базамызды дамыту, технологиялық даму есебінен ел экономикасын әртараптандыру болып табылады

Берілген бағдарлама «ҚазМұнайГаз» АҚ ҰК-ның 2022-2031 жылдарға арналған даму стратегиясын іске асыруға бағытталған: мұнай өндіру, тасымалдау, өңдеу және маркетинг жөніндегі қызметтен түсетін пайданы барынша арттыру және қолданыстағы құн тізбегінің тиімділігін арттыру; арзан шикізатқа қолжетімді болуы жаңа мұнайгазхимиялық қуаттарын құру арқылы ҚМГ-ның жаңа өсу нүктесімен мұнайгазхимиясын айқындайды.

Бағдарламаның негізгі идеясы жергілікті шикізатты пайдалана отырып, парафинді мұнайды өндіру, дайындау және тасымалдау үшін жаңа химиялық реагенттерді алу технологиясын әзірлеу болып табылады.

Ерітіндінің жоғары өнімділігін қамтамасыз ететін бұрғылау,шаю сұйықтықтарының рецептурасы үшін реагенттер алу технологиясын әзірлеу күтілуде. Ұңғымаларды бұрғылау, оларды сапалы тампонажды материалдарымен уақтылы бекітумен қатар жүруі тиіс.Парафинді мұнайды дайындау және тасымалдауға арналған реагенттер де алынады. Көптеген кен орындарында өндірілетін мұнай толығымен дерлік эмульсиялық болып табылады, оның сулануы кейбір жағдайларда 90% дейін жетеді.Қазақстанның бірқатар кен орындарының мұнайлары жоғары парафинді болғандықтан, қату жағдайлары да жоғары болып табылады, бұл оларды тасымалдау кезінде елеулі қиындықтармен ұштасады. Сонымен қатар, жоғары эмульсиялы мұнай мұнай кәсіпшілігі жабдықтарын пайдалану кезінде коррозиялық-агрессивті орта болып табылады.

Жұмыс аяқталғаннан кейін мұнай қоймалары мен мұнай құбырларының коррозиясына қарсы құрамдарды алуға арналған реагенттерді, сонымен бірге қабаттардың мұнай беру коэффициентін арттыру мақсатында пайдаланылатын модификацияланған полимерлі реагенттерді алу күтіледі.

Зерттеу тобының ғылыми нәтижелері Web of Science базасының Science Citation Index Expanded және (немесе) Scopus базасында Cite Score бойынша процентилі бар индексті басылымдарда,ҚР БҒМ білім және ғылым саласында сапаны қамтамасыз ету комитеті ұсынған журналдарда, монографияларда жарияланады, сондай-ақ ҚР патенті алынады.

Мұнайгаз саласы үшін жаңа материалдар мен технологиялар құру бойынша 6 докторант пен 5 магистрант даярланады, сондай-ақ бағдарлама басшысының ғылыми мектебі құрылады.

Мұнайгаз саласы үшін аса маңызды өнім алу бойынша жаңа өндірістер кемінде 80-90 қосымша жұмыс орнын құруы тиіс деп күтілуде.

Әзірленген технологиялар мен материалдар Қазақстанда берілген қасиеттері бар жаңа материалдар алуды көздейтін реагенттердің жаңа жоғары технологиялық өндірістерін құруға негіз болады. Ғылымды қажет ететін өнім алу бойынша кемінде екі өндіріс құруға алғышарттар жасалатын болады: шикі мұнайды сусыздандыруға арналған реагент-деэмульгаторлар; мұнайдың қату температурасын төмендетуге арналған реагент – депрессаторлар. Бұл өндірісті Шымкент қаласы мен Түркістан облысының аумағында орналастырған жөн. Алынған реагенттердің құны импортталғандардан 40% төмен болады.

Бағдарламаны орындау кезінде берілген өндірісті іске қосу пайдаланылған полипропиленнің екіншілік полимерлі материал мөлшерінің айтарлықтай төмендеуіне ықпал ететін болады. Гудрондарды пайдалану, мотор майларын өндіру үшін пайдаланылған ағартқыш саздарды кәдеге жарату да қоршаған ортаның экологиялық жағдайын жақсартуға ықпал етеді.

Берілген техникалық тапсырманың мақсаттары мен міндеттерін іске асыру кезінде өндірілетін өнімнің түпкілікті тұтынушылары мұнайгаз саласының кәсіпорындары болып табылады.

Бағдарлама жетекшісі ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, химия ғылымдарының докторы, «Мұнайгаз ісі» кафедрасының профессоры Надиров Казим Садыкович.

Бағдарлама жетекшісі К.С.Надировты және командасын құттықтаймыз, бағдарламада қойылған мақсаттар мен міндеттерді табысты іске асыруды және жоғары нәтижелерге қол жеткізуді тілейміз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 2

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 3

2024-2026 ЖЫЛДАРҒА АРНАЛҒАН ҒЫЛЫМИ ЖӘНЕ (НЕМЕСЕ) ҒЫЛЫМИ-ТЕХНИКАЛЫҚ 7 ЖОБАЛАР

AP23487663 "Наноқұрылымды суды кешенді зерттеу: су жүйелерінің жылу, электр және құрылымдық сипаттамалары»

Әріптестер!

2024-2026 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша гранттық қаржыландыруға арналған конкурстың нәтижесі бойынша ғылымды дамытудың 5 басым бағыты бойынша 7 жоба ұтып алынды.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар департаменті бүгіннен бастап сіздерді осы конкурстың жеңімпаздарымен таныстыра бастайды.

«Наноқұрылымды суды кешенді зерттеу: су жүйелерінің жылу, электр және құрылымдық сипаттамалары» жобасымен PhD, қауымдастырылған профессор Ұлжалғас Назарбек Бақытқызы қаржы көлемі 88 млн.теңгені құрайтын грант жеңіп алды.

Жобаның мақсаты суды ғылым мен технологияда қолданудың жаңа мүмкіндіктерін ашу, сондай-ақ оның химиялық жүйелермен өзара әрекеттесуін түсіну үшін нанодеңгейінде судыңжылу, электр және құрылымдық қасиеттерінің ерекшеліктерін анықтау болып табылады. Соңғы жылдары суды молекулалық және нанодеңгейде зерттеуге қызығушылықтың айтарлықтай өсуі байқалды. Бұл судыңғылым мен техниканың көптеген салаларында маңызды ерекше қасиеттеріне байланысты. Жоба судың нанодеңгейдегі сипатын жеткіліксіз түсінуден туындаған мәселені шешуге бағытталған.Судыңнанодеңгейінде жылу, электрлік және құрылымдық қасиеттерін түсіну жаңа материалдарды әзірлеу, сенсорлар жасау, медицина және энергетика салаларында айтарлықтай жетістіктерге әкелуі мүмкін. Жобаның пәнаралық сипаты физика, химия, биология және инженерия бағытында зерттеуді кешенді жүргізу қажеттілігімен байланысты.

Жоба Ү. Бестереков атындағы «Су сапасын мониторингтеужәне су технологиялары»зертханасында орындалатын болады.

Жоба жетекшісі Назарбек Ұлжалғас Бақытқызын жеңісімен құттықтаймыз! Жобаны сәтті жүзеге асыруды тілейміз!
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 4

АР23490767«Жасанды интеллект элементтерін пайдалана отырып, инклюзивті білім беру жағдайында педагогтардың кәсіби қажуын болжау және алдын алу моделін әзірлеу»

УНИВЕРСИТЕТ ҒАЛЫМЫ ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ПАЙДАЛАНА ОТЫРЫП, ИНКЛЮЗИВТІ БІЛІМ БЕРУ ЖАҒДАЙЫНДА ПЕДАГОГТАРДЫҢ КӘСІБИ ҚАЖУЫН БОЛЖАУ ЖӘНЕ АЛДЫН АЛУ МОДЕЛІН ӘЗІРЛЕЙТІН БОЛАДЫ

PhD Парманкулова Перизат Жақсылыққызы «Елдің зияткерлік әлеуеті» басымдығы шеңберінде «Жасанды интеллект элементтерін пайдалана отырып, инклюзивті білім беру жағдайында педагогтардың кәсіби қажуын болжау және алдын алу моделін әзірлеу» жобасы бойынша грант жеңіп алды. Гранттың қаржы көлемі 87 млн. теңгеден асады.

Жобаның мақсаты - жасанды интеллект элементтерін пайдалана отырып, инклюзивті білім беру жағдайында педагогтардың кәсіби қажуын болжау және алдын алу моделін әзірлеу.

Қызметкерлердің кәсіби қажуы отандық әлеуметтік-гуманитарлық ғылым үшін жаңа мәселе болса, ал «адам-адам» тобына жататын мамандықтар үшін өте өзекті болып табылады.Педагогтарстуденттердің, ата-аналардың, университеттің эмоционалдық және ұйымдастырушылық дағдыларды қажет ететінсұраныс-талаптарын қанағаттандыру үшін жұмыста көптеген стресстік жағдайларға ұшырайды. Тәжірибе инклюзивті білім беру жағдайында педагогтардың кәсіби қажуын болжау және алдын-алу моделін жасау қажеттілігін көрсетіп отыр.

Ұсынылған ғылыми жобаның әлеуметтік-экономикалық және практикалық маңыздылығы жоғары және отандық ғылым мен білім беру жүйесі үшін маңызды болып табылады.

Жоба жетекшісі Перизат Жақсылыққызы Парманкулованы құттықтаймыз! Жаңа ғылыми жаңалықтар мен жетістіктер тілейміз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 5

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 6

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 7

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 8

АР23488383 "Агроөнеркәсіптік кешеннің екіншілік өсімдік шикізатын өңдеу үшін генетикалық және селекциялық әдістер негізінде алынған ферменттер, ферменттік кешендерді өндіретін тиімді микроорганизмдерді зерттеу"

Әріптестер!

Биология ғылымдарының кандидаты, профессор Сапарбекова Альмира Амангелдіқызы «АӨК қайталама өсімдік шикізатын өңдеу үшін генетикалық және селекциялық әдістер негізінде алынған ферменттер кешенін, ферменттер продуценттерінің тиімді микроорганизмдерін зерттеу» жобасы бойынша грант жеңіп алды.

Бұл жобаның мақсаты-микроорганизмдердің табиғи және мутантты штаммдарына, олардың ферменттерді және/немесе ферменттер кешендерін алу үшін ферментативті белсенділігін іргелі зерттеу; әрқарай қолдану үшін пайдалы компоненттерді барынша алу мақсатында АӨК-нің қайталама өсімдік шикізатын өңдеуде олардың биодеградациялық қабілетін зерттеу; соңғы құрамдас бөліктердің физика-химиялық қасиеттерін, құрылымдық ерекшеліктерін, антиоксидантты, микробқа қарсы сипаттамаларын зерделеу.

Биотехнологияның қарқынды дамуы әлем ғалымдарын микроорганизмдерді биоагент ретінде пайдалану мүмкіндігімен зерттеуге итермелейді. Микроорганизмдер метаболизмдік және бірқатар ферменттерді синтездеу қабілетіне байланысты барлық қалдықтарды өңдеудің табиғи агенттері болып табылады.

Осылайша, генетикалық және селекциялық әдістердің көмегімен ферменттердің және ферменттер кешендерінің тиімді продуценттерін зерттеу Қазақстанда биотехнологияның дамуына ықпал етеді, ал пайдалы компоненттерді алу мақсатында ауылшаруашылығы қалдықтарын ферменттермен, ферменттік кешендермен қайта өңдеу қалдықсыз өндіріс тұжырымдамасын қолдауға және еліміздің экологиясына теріс әсерететін АӨК қалдықтарының мөлшерін азайтуға мүмкіндік береді.

Жоба 2024-2026 жылдары«Агроөнеркәсіптік кешенді тұрақты дамыту» басым бағыты, «АӨК-дегібиотехнология жәнегендік инженерия» мамандандырылған ғылыми бағыты бойынша іске асырылатын болады.

Альмира Амангелдіқызын құттықтаймыз! Жобаны сәттіжүзеге асыруды тілейміз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 9

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 10

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 11

АР 23487689"Климаттық өзгерістерді алдын алу үшін Түркістан облысы ауыл шаруашылығында пайдаланатын табиғи ресурстардың тиімділігін арттырудың экономикалық-математикалық моделін әзірлеу"

Достар!

Экономика ғылымдарының докторы, профессор Есиркепова Алтын Махмудқызы «Климаттық өзгерістерді алдын алу үшін Түркістан облысы ауыл шаруашылығында пайдаланатын табиғи ресурстардың тиімділігін арттырудың экономикалық-математикалық моделін әзірлеу» тақырыбында қаржы көлемі 83 млн. теңгені құрайтын жоба ұтып алды.

Жобаның мақсаты - Түркістан облысындағы ауылшаруашылық ресурстарының климаттың өзгеруінің алдын алу тұрғысынан тиімді пайдалану моделін қалыптастыру.

Алтын Махмудқызы ресурстарды тұтынуды оңтайландыру арқылы өндірістік ресурстарды пайдаланудың ағымдағы әдістерін және қоршаған ортаға әсерін азайтудың мүмкіндіктерін талдау арқылы ресурстарды оңтайландырылған тұтыну моделін қалыптастырудың экономикалық механизмін зерттейтін болады.

Ғылыми жаңалығы Түркістан облысы ауыл шаруашылығының ресурстық тиімділігін арттыру, экономикалық және математикалық модельдеу негізінде климаттық өзгерістердің алдын алу моделі әзірлеуде болып отыр.Климаттың өзгеруі ауыл шаруашылығы саласының өндіріс көлеміне және олардың құрылымына әсер ететіндігі белгілі. Сондықтан климаттың құбылуын ескеретін және құбылмалы ортада азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ететін тұрақты ауылшаруашылық стратегияларын әзірлеу қажет.

Алынған нәтижелердің мақсатты тұтынушылары: ауыл шаруашылығы, фермер қожалықтары, ауыл шаруашылық кәсіпорындары, ауыл шаруашылығын дамыту саласындағы мемлекеттік басқару органдары.

Есиркепова Алтын Махмудқызын құттықтаймыз! Ғылыми жаңалықтар ашуына тілектеспіз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 12

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 13


АР23488050 "Биологиялық агенттер мен микро/макронутриенттер композицияларының микрокапсуляциясы негізінде экологиялық таза жаңа типті биотыңайтқыштар жасау технологиясын әзірлеу"

Әріптестер!

Химия ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор Муталиева Ботагөз Жақсылыққызы «Өмір және денсаулық туралы ғылым» басымдығы бойынша «Биологиялық агенттер мен микро/макронутриенттер композицияларын микрокапсуляциялау негізінде экологиялық қауіпсіз биотыңайтқыштардың жаңа түрін жасау технологиясын әзірлеу» жобасы бойынша грантты жеңіп алды.

Қазіргі уақытта агрохимикаттарды қолдану өзекті мәселелердің бірі болып отыр. Негізінен агрохимикаттар қоршаған ортаны ластаушы заттар болып табылады және дұрыс пайдаланылмаса, топырақ пен өсімдіктерде жиналып, адам денсаулығына теріс әсер етуі мүмкін. Соңғы онжылдықта коллоидтық және беттік химия принциптерін әлдеқайда жақсы түсіну нәтижесінде композициялардың жаңа буыны пайда болды (суспензия концентраттары, суспензия түйіршіктері, капсула суспензиялары және т.б.).

Жобаның мақсаты өсімдіктерді фитопатогендерден тиімдірек қорғауға, тамақтануға және тұтынушылардың денсаулығы үшін функционалдық маңызы бар қайталама метаболиттердің биосинтезін ынталандыруға ықпал ететін ұзақ мерзімді биологиялық агенттер мен микро/ макронутриенттердің бірлескен микрокапсуляциясы негізінде экологиялық қауіпсіз био тыңайтқыштардың жаңа түрін жасау технологиясын әзірлеу болып табылады.

Жоба аясында алғаш рет микро/макроэлементтері бар тірі биологиялық агенттердің бір мезгілде микрокапсуляциясы зерттелетін болады, олардың өзара әрекеттесу механизмдері, биополимерлерге негізделген микрокапсулалардағы қорғаныс/тамақтану/биостимуляция функцияларын біріктіретін жаңа типтегі биотыңайтқыштарды әзірлеу үшін зерттелетін болады.

Нәтижелер пәнаралық сипатқа ие және экология, фармацевтика, медицина, нанотехнология, өсімдік шаруашылығы сияқты ғылымдардың салаларының дамуына әсер етеді.

Жоба жетекшісі Муталиева Ботагөз Жақсылыққызын жеңісімен құттықтаймыз! Жобаны сәтті жүзеге асыруды тілейміз!
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 14

АР23486892"Қазақстанның ыстық климат жағдайында ғимараттардың қабырға қоршауларының ауа қабаттарындағы жылу-физикалық процестерге күн радиациясының әсер етуінің ғылыми негіздерін әзірлеу"

AP23486892 «Қазақстанның ыстық климат жағдайында ғимараттардың қабырға қоршауларының ауа қабаттарындағы жылу-физикалық процестерге күн радиациясының әсер етуінің ғылыми негіздерін әзірлеу»
Гранттық жоба иегері баспаналы болды

Мемлекеттің қолдауымен ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің «Отбасы банкімен» бірлесіп іске қосқан жас ғалымдарға арналған жеңілдетілген тұрғын үй бағдарламасы AUEZOV UNIVERSITY жас ғалымдары үшін қолдау көркеткен маңызды бағдарлама болды. Қазіргі таңда осы бағдарлама бойынша AUEZOV UNIVERSITY жас ғалымы, педагогика ғылымдарының магистрі Жаңабай Айжан Жанболатқызы баспаналы болды.

Жас ғалым «Қазақстанның ыстық климаты жағдайында ғимараттардың қабырға қоршауларының ауа қабаттарындағы жылу-физикалық процестерге күн радиациясының әсер етуінің ғылыми негіздерін әзірлеу» жобасы шеңберінде ғылыми-зерттеу жұмыстарының орындаушысы болып табылады.

Айжан Жанболатқызын қоныстойымен құттықтаймыз! Шаңырағы шаттыққа, берекеге толы болсын деп тілейміз!
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 15

АР23484853 "Қалалық ортаны сауықтыру үшін экоконструкциялық модульдердің инновациялық технологиясын әзірлеу"

Қалалық ортаны сауықтыру үшін экоконструкциялық модульдердің инновациялық технологиясын әзірлеу

«Жас ғалым» бойынша 8 жоба ұтып алынды

«Жас ғалым» бойынша 8 жоба ұтып алынды

Ғылыми жобалар және бағдарламалар департаменті қуанышты жаңалығымен бөлісіп отыр.Жыл сайын біздің жас ғалымдарымыздың ғылыми әлеуеті артып келеді. «Жас ғалым» конкурсының нәтижелері бойынша ұтып алынған гранттар бұған дәлел.

Конкурс ғылымды дамытудың 7 басым бағыты бойынша жарияланған болатын. Біздің жас ғалымдар «Энергия, озық материалдар және көлік», «Агроөнеркәсіптік кешенді тұрақты дамыту», «Өмір және денсаулық туралы ғылым» және «Экология, қоршаған орта және табиғатты ұтымды пайдалану» басымдықтары бойынша гранттар жеңіп алды.

Жас ғалымдарымызтыңайтқыштар алу үшін жасыл микробалдырларды пайдалана отырып, құрамында фосфоры бар шөгінді суларды кәдеге жарату тәсілін;шарап жасау үшін отандық шикізат негізінде биологиялық белсенді агенттерді микрокапсульдеу жүйесін; өнеркәсіптік газ шығарындыларын зиянды қоспалардан тазарту үшін фосфор өндірісінің қалдықтарынан адсорбент алу технологиясын; химотрофты микроорганизмдерді пайдалана отырып, сарқынды суларды биологиялық тазарту технологиясын; фосфор өндірісінің қождары негізінде қож-сілтілі бетондар ала отырып, қайталама шикізат ретінде кәдеге жаратудың инновациялық технологиясын әзірлейтін болады, мұнай өңдеу өндірістерінің өнеркәсіптік қондырғыларындағы қауіпсіз еңбек жағдайларын, еліміздің оңтүстігінде ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру кезіндегі топырақ-өсімдік жүйесіндегі ауыр металдарды зерттеу жұмыстарын жүргізеді, сондай-ақ Қазақстандағы жеке қосалқы шаруашылықтардың кооперациясы негізінде тиімді инновациялық сүт өңдеу кооперативтерін қалыптастыру және имплементациялау процесін зерттейтін болады.

Нәтижесінде 2024-2026 жылдары қаржы көлемі 230 млн. теңгеден асатын 8 жоба іске асырылатын болады.

Әрбір «Жас ғалым» грант иегері жөнінде жеке посттар жарияланатын болады. Күтіңіздер!
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 16

АР22688058 Мұнай өңдеу өндірістерінің өнеркәсіптік қондырғыларында қауіпсіз еңбек жағдайларын жасау жөніндегі іс шараларды әзірлеу

Жас ғалым мұнай өңдеу өндірістерінің өнеркәсіптік қондырғыларында жұмыс істеу үшін қауіпсіз еңбек жағдайларын жасайтын болады

Әріптестер!

Докторант Уәли Алмас Болатұлы «Энергия, озық материалдар және көлік» басымдығы бойынша «Жас ғалым» грант иегері атанды. Оның жобасының тақырыбы «Мұнай өңдеу өндірістерінің өнеркәсіптік қондырғыларында қауіпсіз еңбек жағдайларын жасау жөніндегі іс-шараларды әзірлеу». Жобаның негізгі мақсаты-заманауи ақпараттық технологияларды пайдалана отырып, төтенше жағдайларда персоналдың қызметін жетілдіру. Алынған нәтижелер Шымкент мұнай өңдеу зауытына бағдарламалық қамтамасыз ету түрінде ендірілетін болады.

Бұл грант Уәли Алмас Болатұлына докторлық диссертациясын сәтті қорғауына жол ашады.Оны осы маңызды кезеңге жетуімен құттықтаймыз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 17

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 18

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 19

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 20

АР22687247 Қазақстандағы жеке қосалқы шаруашылықтар кооперациясы негізінде тиімді инновациялық сүт өңдеу кооперативтерін қалыптастыру және имплементациялау процесін зерттеу

«Жас ғалым»грантының иегері тиімді инновациялық кооперативтерді имплементациялау процесін зерттейтін болады

Достар!

«Жас ғалым» байқауының қорытындысы бойынша PhD Есболова Айнұр Ерғазықызы грант иегері атанды.

AP22687247 «Қазақстандағы жеке қосалқы шаруашылықтар кооперациясы негізінде тиімді инновациялық кооперативтерді қалыптастыру және имплементациялау процесін зерттеу» жобасы 2024-2026 жылдары«Агроөнеркәсіптік кешенді тұрақты дамыту» басымдығы бойынша орындалатын болады.

Жобаның мақсаты Қазақстанда жеке қосалқы шаруашылықтардың ынтымақтастығына негізделген инновациялық кооперативтерді тиімді қалыптастыру және іске асыру үшін стратегиялық зерттеу жүргізу болып табылады.

Жобаның ғылыми жаңалығы ұйымдастыру, қаржыландыру және маркетинг аспектілерін қоса алғанда инновациялық кооперативтерді тиімді басқару моделін әзірлеу; кооперативтерге бірігуге ықпал ететін негізгі факторларды айқындау; кооперативтерді ұзақ мерзімді перспективаға имплементациялау параметрлерінің болжамын есептеу және т.б.

Алынған нәтижелердің нысаналы тұтынушылары - Шымкент қаласы және Түркістан облысы ауыл шаруашылығы басқармасы, кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасы; өңірдің жеке қосалқы шаруашылықтары, шаруа және фермер қожалықтары; ҒЗИ, ЖОО.

«Жас ғалым» грантының иегері Есболова Айнұр Ерғазықызын құттықтаймыз! Жас ғалымға жаңа ғылыми жаңалықтар мен жетістіктер тілейміз!
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 21

АР22684824 «Отандық шикізат негізінде шарап жасау үшін биологиялық белсенді агенттерді микрокапсуляциялау жүйелерін әзірлеу»

«Жас ғалым»грантының иегері шарап жасау үшін биологиялық белсенді агенттерді микрокапсуляциялаумен айналысады

Достар!

«Өмір және денсаулық туралы ғылым» басымдығы бойынша «Жас ғалым» конкурсының қорытындысы негізінде Асилова Малика Мәлікқызы «Отандық шикізат негізінде шарап жасау үшін биологиялық белсенді агенттерді микрокапсуляциялау жүйелерін әзірлеу» жобасымен грант жеңіп алды.Жас ғалым шарап жасау үшін микрокапсулалау жүйелерін әзірлейтін болады, сондай-ақ ішкі нарықтың әлеуетін дамыту және жақсарту мақсатында отандық шикізат негізінде ашытқының әлемдік капсулаланған штаммдарының жаңа технологиясын Қазақстан Республикасының көптеген кәсіпорындарына енгізумен айналысатын болады. Жобада ұсынылған микрокапсуланы құрайтын компоненттердің коллоидты-химиялық қасиеттерін зерттеу негізінде биологиялық белсенді агенттерді жеткізу жүйелерін әзірлеудің жаңа әдістері микрокапсулалаудың жаңа технологиясын әзірлеуге, сондай-ақ олардың тұрақтылығы мен әсерін ұзартуға мүмкіндік береді.

Асилова Маликаны құттықтаймыз, жаңа ғылыми ашылымдар тілейміз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 22

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 23

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 24

АР22684726 «Тыңайтқыштар алу үшін жасыл микробалдырларды пайдалана отырып, құрамында фосфоры бар шөгінді суларды қайта өңдеу әдісін әзірлеу»

«Жас ғалым» грант иегері PhD Тлеукеева Әсел Ержанқызы

М. Әуезова атындағы ОҚУ жас ғалымдары «Жас ғалым» конкурсының қорытындысы бойынша қаржы көлемі 230 млн.теңгеден асатын 8 жоба жеңіп алды. «Экология, қоршаған орта және табиғатты ұтымды пайдалану» басымдығы бойынша 5 жас ғалым грант иегері атанды. Олардың бірі - PhD Тлеукеева Әсел Ержанқызы.

Әсел Ержанқызы тыңайтқыштар алу үшін жасыл микробалдырларды қолдана отырып, құрамында фосфоры бар шөгінді суларды кәдеге жаратумен айналысатын болады. Техногендік қалдықтарды кәдеге жарату көптеген қалалардың, соның ішінде Шымкент қаласының да алдында тұрған күрделі экологиялық проблема болып табылады. Құрамында фосфоры бар қалдықтар биогендік элементтерге бай және бұл элементтерді өсімдіктердің өсуіне және топырақтың құнарлылығын арттыруға пайдалануға болады. Бұл мәселелерді шешу үшін құрамында фосфоры бар қалдықтарды кәдеге жарату арқылы көкөніс дақылдарына оңай сіңетін органикалық тыңайтқыштар жасай алатын жасыл микробалдырлардың штамдары қолданатын болады. Жобаны іске асыру барысында Қазақстанның оңтүстігіндегі өзендер зерттеліп, құрамында фосфоры бар қалдықтарды кәдеге жарату үшін перспективалы жасыл микробалдырлардың оңтайлы штамдары бөлініп алынады. Құрамында фосфоры бар қалдықтар негізінде альготыңайтқыштардың прототиптері алынады.

Әсел Ержанқызын құттықтаймыз! Ғылымның жаңа шыңдарын бағындыруына тілектеспіз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 25

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 26

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 27

АР22685211 Органика құрамды ағын суларды хемотрофты микроағзаларды пайдалану арқылы биологиялық тазарту технологиясы

«Жасғалым» грант иегеріағын суларды хемотрофты микроағзаларды қолдана отырып биологиялық тазартумен айналысады

Жас ғалымдардың ғылыми зерттеулерін гранттық қаржыландыруға арналған «Жас ғалым» конкурсының қорытындысы бойынша АР22685211 «Органика құрамды ағын суларды хемотрофты микроағзаларды пайдалану арқылы биологиялық тазарту технологиясы» жобасымен докторант Сыздыкова Маржан Нұрланқызы грант ұтып алды.
Жоба «Экология, қоршаған орта және табиғатты ұтымды пайдалану» басым бағыты бойынша 2024-2026 жылдары орындалатын болады. Жобаның мақсаты - хемотрофты бактериялардың тіршілік әрекетін пайдалана отырып, өндіріс орындарынан шыққан органика құрамды ағынды суларды ластауыштардан биокоагуляциялық тазарту технологиясын әзірлеу. Бұл технологияны әзірлеу қоршаған ортаның екінші реттік ластануына ықпал ететін қымбат химиялық реагенттер – химиялық коагулянттардан бас тартуға мүмкіндік береді және ағынды суларды тазартудың экологиялық таза әдістерін қолдануға ықпал ететін болады.
Маржан Нұрланқызына осы грант нәтижесінде докторлық диссертациясын жемісті қорғап алуына тілектеспіз! Сәттілік тілейміз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 28

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 29

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 30

АР22684112 Өнеркәсіптік газдарды шығарындыларды зиянды қоспалардан тазарту үшін фосфор өндірісінің қалдықтарынан адсорбент алу технологиясын әзірлеу

«Жасғалым» грант иегері фосфор өндірісінің қалдықтарынан адсорбент алатын болады

Әріптестер!

Келесі «Жасғалым» грант иегері Қалдыбаев Алмаз Бақытұлы. Оның жобасының идеясы-газдарды күкірт диоксидінен тазарту үшін фосфор өндірісінің қалдықтарынан адсорбент алу технологиясын жасау.Ұсынылған технология қоршаған ортаға техногендік әсерді азайтуға мүмкіндік береді және қалдық газдарды тазартуда қолданылады. Жобаның мақсаты - адсорбент ретінде фосфор өндірісінің қалдықтарын,сондай-ақ термиялық активтендіру процесін пайдалана отырып, адсорбент алудың жаңа технологиясын әзірлеу және енгізу, сонымен қатар қалдық газдарды күкірт диоксидінен тазарту мақсатында жоғары адсорбенттік өндірістік қондырғы құру. Жоба «Экология, қоршаған орта және табиғатты ұтымды пайдалану» басым бағыты бойынша 2024-2026 жылдары орындалатын болады.

Алмаз Бақытұлын құттықтаймыз! Өз мақсатына жетуіне және жоба аясында докторлық диссертациясын сәтті қорғауына тілектеспіз!
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 31

АР22684097 Елдің оңтүстігінде ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру кезінде "топырақ-өсімдіктер" жүйесіндегі ауыр металдарды зерттеу

«Топырақ-өсімдік» жүйесіндегі ауырметалдардың миграциясы мен өзгеруін жас ғалым зерттейтін болады

Достар!

Бүгін келесі грант иегерімен таныстыруды жөн көрдік. Ол - «Жас ғалым» конкурсының жеңімпазыдокторант Курганбеков Жангелди Нурумбетович. Зерттеу жұмысы еліміздің оңтүстігінде ауыл шаруашылық дақылдарын өсіру кезіндегі топырақ-өсімдік жүйесіндегі ауыр металдарды зерттеумен байланысты.

Жобаның мақсаты -көкөніс дақылдарын өсіру кезінде «топырақ-өсімдік» жүйесіндегі ауыр металдардың миграциясы мен өзгеруін зерттеу. Бұл зерттеу топырақ сапасы мен жердің нашарлауы мәселелерін қарастырады.Оңтүстік өңірдің шаруашылық aлқaптaрындаөсірілген өнімнің сапасы туралы маңызды зерттеу жүргізе отырып, топырақ құрамындағыауырметалдардың сандық және сапалық көрсеткіштеріне талдау жасайды. Зерттеу барысында топырақтың құрамы, ауыр металл элементтерінің жинақталуы, ауыр металдардыңкөшуі ғылыми тұрғыда негізделеді.

Жоба «Экология, қоршаған орта және табиғатты ұтымды пайдалану» басым бағыты бойынша 2024-2026 жылдары орындалатын болады.

Жангелди Нурумбетовичке жаңа жетістіктер тілейміз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 32

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 33

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 34

АР22685660«Фосфор өндірісінің шлактары негізінде қож-сілтілі бетондарды ала отырып, қайталама шикізат ретінде кәдеге жаратудың инновациялық технологиясы»

Жас ғалым фосфор өндірісінің қождарын кәдеге жаратудың инновациялық технологиясын әзірлейтін болады

Әріптестер!

PhD Аубакирова Таслима Серікқызы «Жас ғалым» грантының иегері атанды. Жобаның тақырыбы «Фосфор өндірісінің шлактары негізінде қож-сілтілі бетондарды ала отырып, қайталама шикізат ретінде кәдеге жаратудың инновациялық технологиясы». Жобаның жаңалығы фосфор өндірісінің қождары негізінде қож-сілтілі бетондарды ала отырып, фосфор өндірісінің қождарыншикізат ретінде кәдеге жаратудың инновациялық технологиясы әзірлеуде болып отыр. Алынған нәтижелерді қолдану саласы: құрылыс өндірісі, құрылыс компаниялары, құрылыс материалдарын өндіретін шағын цехтар, ғылыми-зерттеу институттары.

Таслима Серікқызын құттықтаймыз! Жаңа ашылымдар тілейміз!
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 35

2023-2025 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша ГРАНТТЫҚ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ (12 жоба)

AP19676952 Хризотил саласының техногендік қалдықтарынан магний және басқа да пайдалы компоненттерді бөліп алудың инновациялық және экономикалық тиімді схемаларын жасау

Ғылым жұлдыздарының шеруі жалғасады!

Грант иегері химия ғылымдарының кандидаты, доцент Ескибаева Чайзада Зулпухаровна

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 36

2023-2025 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша гранттық қаржыландыруға арналған конкурстың нәтижесінде AP19676952 «Хризотил саласының техногендік қалдықтарынан магний және басқа да пайдалы компоненттерді бөліп алудың инновациялық және экономикалық тиімді схемаларын жасау» жобасы грант ұтып алды. Жоба жетекшісі химия ғылымдарының кандидаты, доцент Ескибаева Чайзада Зулпухаровна. Жоба «Геология, минералдық және көмірсутекті шикізатты өндіру және өңдеу, жаңа материалдар, технологиялар, қауіпсіз бұйымдар мен конструкциялар» басым бағыты бойынша 2023-2025 жылдары аралығында орындалады.

Жоба шеңберінде хризотил саласының техногендік қалдықтарынан магний қосылыстарын, кремнеземді және темір, никель және хром концентраттарының нарықтық құны бар өнімдер мен тауарлар түрінде бөліп алудың жаңа экономикалық тиімді технологияларының сызбалары жасалынады.

Ғылыми жаңалық техногендік қалдықтарды термоаналитикалық зерттеулердің деректері бойынша есептелген қышқылдардың стехиометриялық қажетті мөлшерін пайдалануға негізделген, сондай-ақ мақсатты өнімдерді тазартудың жаңа тиімді әдістері негізінде тұз нысандарындағы техногендік қалдықтардан магнийді іріктеп алудың жаңа шарттары болып табылады.

Жоба хризотилді өндіру мен байытудың техногендік қалдықтарын кәдеге жарату және хризотилді өндіруші кәсіпорындардың өндірісін әртараптандыру, Қазақстан индустриясының түрлі салаларын магнийдің өнеркәсіптік маңызды қосылыстарымен қамтамасыз ету, импортты алмастыру мәселелерін шешуге бағытталған.

Грант иегерін құттықтаймыз!

Ғылыми жобалар және
бағдарламалар департаменті

АР19679002 Фосфор өндірісінің құрамында фосфині бар қалдықтарын және аралық өнімдерін экологиялық таза өнімге кешенді қайта өңдеу

Ғылым жұлдыздарының шеруі жалғасады!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 37

2023-2025 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша гранттық қаржыландыру конкурсының келесі грант иегері – химия ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор (доцент) Түкібаева Айнұр Сұлтанханқызы. Айнұр Сұлтанханқызы бұрын гранттық жоба жетекшісі болған, бұл жолы АР19679002 «Фосфор өндірісінің құрамында фосфині бар қалдықтарын және аралық өнімдерін экологиялық таза өнімге кешенді қайта өңдеу» жобасы оның жетекшілігімен «Геология, минералды және көмірсутекті шикізатын өндіру және қайта өңдеу, жаңа материалдар, технологиялар, қауіпсіз өнімдер мен конструкциялар» басымдығы бойынша жүзеге асырылатын болады.

Жобаның мақсаты экологиялық қауіпсіз мақсатты өнімдерді өндіру арқылы фосфор өндірісінің қалдықтары мен аралықөнімдерін жоғары залалсыздандыру деңгейін қамтамасыз ететін ұтымды және үнемді техникалық шешімді әзірлеу болып табылады.

Әзірлеменің перспективасы экологиялық таза фосфор қышқылын және оның тұзын халық шаруашылығының әртүрлі салаларында кеңінен қолдану арқылы анықталады. Жобаны сәтті іске асыру нәтижесінде фосфор өндірісінің құрамында фосфорині бар газдарды өңдеудің және термиялық фосфор қышқылын фосфордың төменгі қышқылдарынан электрохимиялық жолмен тазартудың әзірленген технологиясын пайдалану бойынша ұсыныстар жасалады.

Алынған ғылыми нәтижелерді коммерцияландыру мүмкіндігі жоғары. Бұл әзірлеменің ерекшелігіалынған өнімдердің тазалығында болып отыр. ҚР өндіріс қалдықтарын кәдеге жарату жөніндегі бағдарламаларды дамыту саясаты шеңберінде ғылыми нәтижелерді енгізуге қолайлы орта жасайды. Жоба Познань технологиялық университетінің (Poznan University of Technology) ғалымдарымен бірлесіп жүзеге асырылады.

Ғалымдар құрамын құттықтаймыз, шығармашылық табыс тілейміз!

Ғылыми жобалар және
бағдарламалар департаменті

AP19679034 Технологиялық процесте полимер қалдықтарын кәдеге жаратумен жол саласы үшін битум материалдарын алу технологиясын әзірлеу

Біз жұлдыздар шеруін бастаймыз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 38

Бүгін біз жұлдыздар шеруін бастаймыз! Алдыңғы жарияланымда уәде етілгендей, М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің Ғылыми жобалар және бағдарламалар департаменті сіздерді грант ұтып алған жобалардың жетекшілерімен таныстыруды бастайды және жоба туралы қысқаша мәлімет беретін болады.

М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің ғалымдары 2023-2025 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша гранттық қаржыландыруға арналған конкурс нәтижесінде қаржы көлемі 844 млн.теңгеден асатын 12 жоба жеңіп алды.

«Геология, минералды және көмірсутек шикізатын өндіру және қайта өңдеу, жаңа материалдар, технология, қауіпсіз бұйымдар мен конструкциялар» басымдығы бойынша қаржы көлемі 298 млн. аса теңгені құрайтын 4 жоба ұтып алынды.

Бүгін біз осы басымдық бойынша грант жеңіп алған жобалардың бірі туралы баяндайтын боламыз.

AР19679034 жобасының тақырыбы «Технологиялық процесте полимер қалдықтарын кәдеге жарату арқылы жол өнеркәсібіне қажетті битум материалдарын өндіру технологиясын әзірлеу». Жоба жетекшісі техника ғылымдарының докторы, профессор Сырманова К.К.

Жобаның мақсаты: Полимер қалдықтарымен модифицирленген битум материалдарын алу технологиясын әзірлеу және жол құрылысында заманауи битум материалдарын өндіру және пайдалану процесінің тиімділігін арттыруға, асфальт төсемдерін экологиялық талапқа сай төсеуге, өндіріс кезінде энергия шығындарын азайтуға бағытталған ғылыми негізделген ұсыныстарды әзірлеу.

Жоба қолданбалы сипатта және процестің эксперименттік және теориялық зерттеулерін жүргізуге негізделген. Жобаның инновациялық және нарықтық әлеуеті жасалатын өнімнің жоғары сапасынан, полимер қалдықтарын кәдеге жаратудан, осындай материалдардың сұранысқа ие болуынан және тұтастай алғанда технологияның ресурстармен қамтамасыз етілуінен тұрады. Нәтижелердің мақсатты тұтынушылары Қазақстанның жол саласы болып табылады: битум зауыттары, ғылыми-зерттеу және жобалау институттары.

Жобаның ғылыми жетекшісі профессор К.К. Сырманованы және жобаның зерттеу құрамын жаңа жетістіктерімен құттықтаймыз!

Ғылыми жобалар және
бағдарламалар департаменті

АР19680589 " Магистральдық газ құбырларының ұзақ көшкіннің бұзылуына төзімділігінің ғылыми негіздерін әзірлеу"

Жоба тақырыбы:AP19680589Магистральдық газ құбырларының ұзына кенеттен бұзылуына төзімділігінің ғылыми негіздерін әзірлеу

Зерттеудің өзектілігі. Қазіргі уақытта шетелдік елдерде де, Қазақстан Республикасында да магистральдық газқұбырларының қуатын арттыруға тұрақты үрдіс байқалады. Бұл үрдіс жұмыс қысымдарын және газ айдау жылдамдықтарын арттыру есебінен, сондай-ақ құбырлардың геометриялық өлшемдерін ұлғайту арқылы жүзеге асырылуда.

Магистральдық газқұбырларын пайдалану тәжірибесі олардың бұзылу сипаты магистральдық мұнай және мұнайөнімдері құбырларына қарағанда өзіндік ерекшеліктерге ие екенін көрсетеді. Бұл ерекшеліктер жоғары жұмыс қысымдарымен және бұзылудың дамуының ерекше механизмімен байланысты, ол қарқынды газдинамикалық үдерістермен қатар жүреді.

Қазіргі заманғы үрдістер, яғни құбырлардың диаметрін ұлғайту, жұмыс қысымын арттыру және жоғары беріктік сипаттамалары бар болаттарды қолдану, бір жағынан құбыржүйелердің өткізу қабілетін арттыруға мүмкіндік берсе, екінші жағынан газқұбырларында лавиналық (созылмалы) бұзылулардың пайда болу ықтималдығын айтарлықтай арттырады.

Осыған байланысты бұзылудың таралу механизмін тереңірек зерттеу, сондай-ақ магистральдық газқұбырларының созылмалы бұзылуға төзімділігін бағалауға арналған ғылыми негіздер мен әдістемелік тәсілдерді әзірлеу объективті қажеттілік болып табылады. Аталған мәселені шешу құбыр көлігінің сенімділігі мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін түбегейлі мәнге ие, бұл өз кезегінде елдің энергетикалық қауіпсіздігіне және оның отын-энергетикалық кешенінің орнықты дамуына тікелей әсер етеді.

Жобаның мақсаты қираудың таралу механизмін зерделеу және магистральдық газ құбырларының ұзақ көшкіннің бұзылуына төзімділігін бағалаудың ғылыми негіздерін әзірлеу болып табылады. Жобаны орындау нәтижесінде магистральдық газ құбырларындағы композиттік орамаларды оңтайлы жобалау жөніндегі Нұсқаулық әзірленетін болады.

Жоба аяқталғаннан кейін келесі нәтижелер алынады деп күтілуде:

- магистральдық газ құбырларының ұзақ қирауға төзімділігін бағалау әдістемесі ұсынылатын болады, ол газ құбырының бұзылуының алдын алуға сенімді және ғылыми негізделген мүмкіндік береді;

- тез дамып келе жатқан жарықшақты оқшаулауға немесе тоқтатуға мүмкіндік беретін газ құбырларының ұзақ бұзылуын оқшаулау тәсілдері әзірленетін болады;

- магистральдық газ құбырларын көшкіннің бұзылу мүмкіндігін ескере отырып жобалау жөніндегі Нұсқаулық әзірленетін болады;

- Web of Science базасының Science Citation Index Expanded индекстелетін және (немесе)Scopus базасында cite Score бойынша кемінде 50 (елу) процентилі бар рецензияланатын ғылыми басылымдарда кемінде 3 (үш) мақала және (немесе) шолулар жарияланатын болады;

- Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті ұсынған рецензияланатын шетелдік немесе отандық басылымда кемінде 1 (бір) мақала немесе шолу жарияланады;

- зерттеу нәтижелері "металл конструкциялары" пәні бойынша оқу процесіне "арнайы конструкциялар"бөлімі енгізілетін болады;

- "магистральдық газ құбырларын жобалау және салу" монографиясы жарияланады;

- сым орамасын немесе композиттік жапсырмаларды пайдалана отырып, газ құбырларының көшкін қирауын жоюдың әзірленген тәсіліне қазақстандық бюроның патенті алынды.

Жоба нәтижесінде барлық жоспарланған және күтілген нәтижелер толық көлемде орындалды. Алынған ғылыми және практикалық тұжырымдар авторлардың жарияланған еңбектерінде көрініс тапқан, бұл жүргізілген зерттеулердің аяқталғанын және олардың жоғары тиімділігін дәлелдейді. Қорытынды нәтижелер ғылыми еңбектер тізімінде қамтылған, оған рецензияланатын журналдардағы мақалалар мен басқа да жарияланымдар енген. Бұл өз кезегінде зерттеудің ғылыми жаңашылдығын, практикалық маңыздылығын және өзектілігін айқындайды.

Зерттеу тобы:

Жоба жетекшісі:Жаңабай Нұрлан Жаңабайұлы

https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=57211557292

Зерттеу тобының мүшелері:

Сулейменов Уланбатор Сейтказиевич

https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=56698407200

Аврамов Константин Витальевич

https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=6701660322

Джумабаев Атогали Аленович (2024 жылдың сәуірінде жобадан шығарылды.)

https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=55916909100

Ешимбетов Шайрбек Туребекович (А. А. Джумабаевтың орнына қабылданды.)

https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=58740172300

Успенский Борис Валерьевич

https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=55233936800

Молдагалиев Арман Бердибекович

https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=56700423400

Буганова Светлана Николаевна

https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=57194281747

Ибраимова Ұлжан Бахытжанқызы

https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=58368006200


Жарияланымдар тізімі (қол жеткізілген нәтижелер)

№

Жариялым

Мазмұны және қолданылуы туралы ақпарат

Science Citation Index expanded Web of Science базасында индекстелетін және (немесе) Scopus базасында citescore бойынша кемінде 50 (елу)процентилі бар Жарияланымдар

1

Zhangabay, N.; Ibraimova, U.; Suleimenov, U.; Moldagaliyev, A.; Buganova, S.; Jumabayev, A.; Kolesnikov, A.; Tursunkululy, T.; Zhiyenkulkyzy, D.; Khalelova, A.; et al. Factors affecting extended avalanche destructions on long-distance gas pipe lines: Review. Case Stud. Constr. Mater. 2023, 19, e02376. https://doi.org/10.1016/j.cscm.2023.e02376

Зерттеудеқұбыржүйесіндегізақымданулардыңстатистикасыкелтірілген. Олкөрсеткендей, апаттардыңедәуірбөлігіқұбырматериалыныңкоррозиясынан, кернеулерменконструкциялықақаулардыңшоғырлануынан, сондай-ақсыртқыәсерлердентуындайды. Жұмыстаосысебептердіңбарлығыжан-жақтыталданып, лавиналық (созылмалы) бұзылулардыжергіліктендірунемесеолардыбасқарушешіміретіндеавторларұзақуақытбойыәртүрліесептердезерттепкележатқаналдыналакернеуәдісінұсынған.

2

Zhangabay, N.; Ibraimova, U.; Bonopera, M.; Suleimenov, U.; Avramov, K.; Chernobryvko, M.; Utelbayeva, A.; Uspenskiy, B. Finite-Element Modeling of the Dynamic Behavior of a Crack-like Defect in an Inter-nally Pressurized Thin-Walled Steel Cylinder. Appl. Sci. 2024; 14: 1790. https://doi.org/10.3390/app14051790

Зерттеу ANSYS бағдарламалық кешеніндегі соңғы элементтер әдісі негізінде "Бейнеу-Бозой-Шымкент" Болат магистральдық газ құбырының үлгілік учаскесінің мысалында жүргізілді. Жаңадан пайда болған жарықшақтың құбыр бойымен таралуы және жарықшақтың ұшы аймағында құбырдың бұзылуы зерттелді. Құбырды жұмыс және критикалық ішкі қысыммен жүктеу нұсқалары қарастырылған. Алынған нәтижелер құрылымды нығайту мәселелерінде пайдаланылатын магистральдық газ құбырлары үшін іс-шараларды әзірлеу кезінде пайдаланылуы мүмкін.

3

Zhangabay, N.; Ibraimova, U.; Ainabekov, A.; Buganova, S.; Moldagaliev, A. Finite-Element Modeling of the Temperature Effect on Extended Avalanche Damage of Gas Main Pipelines. Materials. 2024; 17: 1963. https://doi.org/10.3390/ma17091963

Есептің сандық шешімі ANSYS-19.2/Explicit Dynamics бағдарламалық кешенінде жүзеге асырылды. "Бейнеу-Бозой-Шымкент" газ құбыры учаскесін-40ºС-тан +50ºС-қа дейінгі температура диапазонында жұмыс қысымы 7,5 МПа-ға тең және сыни қысымы 9,8 МПа-ға тең тікелей сызықты жарықпен бұзу процесі қаралды. Нәтижесінде температураның жоғарылауымен қар көшкіні кезінде жарықшақтың ұзындығының артуы да анықталды. Бұл факт құбырдың зақымдалған жерлерін қабықпен нығайту әдісін одан әрі дамыту үшін пайдаланылуы мүмкін.

4

Zhangabay, N.; Ibraimova, U.; Tursunkululy, T.; Buganova, S.; Moldagaliev, A.; Duissenbekov, B. Experi-mental Study of Avalanche Damage Protection Methods for Main Steel Gas Pipelines. Materials. 2024; 17: 3171. https://doi.org/10.3390/ma17133171

Жұмыста лавиналық бұзылулардың алдын алу тәсілі ретінде екі нұсқа қарастырылды: жарылыс жиегінде орналасқан жеке болат сақиналар және орам қадамы 0,25 м болатын болат орама. Созылу күші ретінде диаметрі 1 мм болат сымның үзілу күшінің 5%-ы қабылданды. Қоршаған орта жағдайлары климаттық камерада имитацияланды, онда екі түрлі температуралық жүктемелер қарастырылды: +20°С және -10°С. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, оң (+20°С) және теріс (-10°С) температура жағдайларында болат сақиналарымен күшейтілген құбыр үлгілерінде жарылыс саңылауының ені шеңберлік және бойлық бағыттарда азаяды. Алынған тәжірибелік зерттеу нәтижелері магистральдық газ құбырларындағы жарықшақтарды локализациялаудың қолданыстағы тәсілдерін толықтыра түседі және оларды инженерлік-техникалық қызметкерлер мен ғылыми-зерттеу қауымдастығы қолданыстағы магистральдық болат газ құбырларын жобалау немесе күшейту барысында пайдалануға болады.

5

Zhangabay, N.; Ibraimova, U.; Bonopera, M.; Suleimenov, U.; Avramov, K.; Chernobryvko, M.; Yessengali, A. Novel Methodologies for Preventing Crack Propagation in Steel Gas Pipelines Considering the Temper-ature Effect. Struct. Durab. Health Monit. 2024; 19(1): 1-23. https://doi.org/10.32604/sdhm.2024.053391

«Бейнеу-Бозой-Шымкент» магистральдықгазқұбырыныңүлкендиаметрліучаскесіндесквоздыеместүзужарықшақбарүлгігесандықзерттеулержүргізілді. Үлгістальсымнанжасалғанорамаменнығайтылды. Есептіктапсырманыңшешімі ANSYS-19.2 / Explicit Dynamics бағдарламалықкешеніндежүзегеасырылды. Зерттеубарысындажарықшақжиегіндегіжекесақиналартүріндеорналасқанболаторамжібініңтартылукүші, сондай-ақәртүрлідиаметрлісымнанәртүрліқадамменжасалғанораманұсқаларықарастырылды. Зерттеунәтижелерікөрсеткендей, құбырдыкүшейтудіболатжіптіңтартылукүшінминималдыдеңгейдеқабылдағанкездежүзегеасырғантиімдірек. Соныменқатар, орамқадамыныңәсерінталдауоныңазаюытүзужарықшақтыңұзындығыныңқысқаруынаалыпкелетінінкөрсетті.

Алынғаннәтижелерөнеркәсіптіңәртүрлісалаларындағыинженерлік-техникалықмамандарға, сондай-ақғылыми-зерттеужәнежобалауинституттарынажаңамагистральдықгазқұбырларынжобалаукезінденемесеқолданыстағықұбырлардыкүшейтубарысындақолдануғаболады.

6

Zhangabay, N., Suleimenov, U., Bonopera, M., Ibraimova, U., Yeshimbetov, S. A Method for Preventing Crack Propagation in a Steel Gas Conduit Reinforced with Composite Overlays. Structural Durability & Health Monitoring.2025,19(4), 773–787. https://doi.org/10.32604/sdhm.2025.064980

Жұмыста ортотропты механикалық сипаттамалары бар дөңгелек композиттік жапсырмалардың ұзындығы мен қалыңдығын, сондай-ақ қоршаған орта температурасына тәуелді серпімді-пластикалық қасиеттерге ие металл құбырға жапсырманың қысым күші шамасын сандық модельдеу әдістемесі ұсынылған. Жапсырмалардың геометриялық өлшемдерін модельдеу олардың геометриялық пішіні лавиналық бұзылулардың алдын алу мәселесінде айтарлықтай әсерге ие екенін көрсетті. Алынған нәтижелер ірі диаметрлі құбырларды жобалау барысында өнеркәсіптік тәжірибеде пайдаланылуы мүмкін.

7

Zhangabay N.Zh. Moldagaliyev A.B., Buganova S.N., Bektursunova A.K. Tursunkululy T., Ibraimova U.B. Analysis of the influence of temperature loads on the stress-strain state of a pre-stressed cylindrical shell. Construction Materials and Products. 2025. 8 (4). 5. https://doi.org/10.58224/2618-7183-2025-8-4-5

Зерттеу нәтижесінде қабырға материалы мен ораманың механикалық және геометриялық сипаттамаларын, сондай-ақ температуралық әсерлерді ескере отырып алдын ала кернеу параметрлерін қамтитын аналитикалық бағалау әдісі әзірленді. Әзірленген әдіс арқылы температура градиенті артқан жағдайда қабық қабырғасындағы шеңберлік кернеулердің ұлғаятыны, ал орамадағы кернеулердің азаятыны анықталды. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, конструкцияға әсер ететін температуралық жүктемелерді ескере отырып, болат қабықтарды әрі қарай жобалау үшін қажетті конструктивтік параметрлерді анағұрлым дәл анықтауға болады.

8

Zhangabay N., Bonopera M., Avramov K., Chernobryvko M., Buganova S. Use of Scaled Models to Evaluate Reinforcement Efficiency in Damaged Main Gas Pipelines to Prevent Avalanche Failure. Computer Modelling in Engineering and Sciences. 2025,https://www.techscience.com/CMES/online

Жұмыстаәртүрлітүрдегісыморамасынемесекомпозиттікбандажбенкүшейтілгензақымдалғанқұбыручаскелерініңдинамикалықберіктігінэксперименттіктұрғыдабағалауүшінмасштабталғанкішірейтілгенүлгілердіқолданудыңнегізділігіқарастырылады. Магистральдықгазқұбырларыныңсквоздыемесбойлықжарығыбармодельдікүлгілерінекритикалықмәнгедейінөсетінтұрақсызқысымәсереткенжағдайдағыесептікжәнеэксперименттікнәтижелердіңсалыстырмалыталдауыжүргізіледі. Композиттіксақиналынакладкалардыңгеометриялықпараметрлерінтаңдауғақатыстыұсыныстарберілген, олардыжобалаубарысындақолдануғаболады.

ҚазақстанРеспубликасыҒылымжәнежоғарыбілімминистрлігініңҒылымжәнежоғарыбілімсаласындағысапанықамтамасызетукомитетіұсынғанрецензияланатыншетелдікнемесеотандықбасылымдардағымақалалар

1

Жаңабай Н.Ж., Ибраимова Ұ.Б., Сулейменов У.С., Буганова С.Н., Утелбаева А.Б. ГАЗ Құбырлары қираған жағдайда пайда болатын

газдинамикалық үрдістер мен оларды талдау әдістері. Қазақстан-Британ техникалық университетінің хабаршысы. 2024;21(2):238-254. (Орысша) https://doi.org/10.55452/1998-6688-2024-21-2-238-254

Болаттан жасалған магистральдық газ құбырының типтік учаскесіндегі жарықтың газдинамикалық қысым әсерінен динамикалық бұзылу процесі қарастырылады. Жарықтың таралу процесі газ ағынының қозғалысымен индукцияланатын құбылыс ретінде модельденеді.Жарықтың өсуі байқалатын құбырдағы критикалық қысымды болжау үшін беріктік механикасының әдістерін пайдаланатын аналитикалық модель ұсынылған. Модель эксперименттік деректер бойынша верификациядан өткен және құбырдың тұтастығын жедел бағалау үшін қолданылады. Бұл аналитикалық тәсіл материалдың қасиеттері, жарық геометриясы және құбыр өлшемдері негізінде құбырдың бұзылу мүмкіндігін болжауға мүмкіндік береді. Ол алдын ала бағалау есептері үшін пайдаланылуы мүмкін.

2

Жаңабай Н.Ж., Тұрсұнқұлұлы Т., Ибраимова Ұ.Б., Утелбаева А.,Б. ANSYS бағдарламалық кешенінде композиттік төсемдері бар зақымдалған құбыр учаскелерінің есептік моделін құрудың негізгі принциптері. Университет еңбектері.2024, 4, 197-203. (Орысша) https://doi.org/10.52209/1609-1825_2024_4_197

Мақалада болат магистральдық құбырдың сызықтық бөлігінің типтік кішірейтілген үлгісі негізінде зерттеу жүргізілген. Газ құбырының үлгісі төрт тірек аралығында орналасқан. Дефект ретінде сквозной жарық қарастырылды. Шеңберлі композиттік жамаулар түріндегі бандаждың негізгі негізгі параметрлерін – композиттік материалдың түрін, жамаудың ұзындығын және қалыңдығын – сандық модельдеу әдістемесі әзірленді. Ұсынылған есептеу әдістемесін ANSYS бағдарламалық кешенінде қолдану ұсынылады. Алынған нәтижелерді дәстүрлі және композиттік жамаулармен күшейтілген болат магистральдық газ құбырларын модельдеу барысында пайдалануға болады.

Монографиялар

1

Жаңабай Н.Ж., Ибраимова Ұ.Б.«Предупреждение лавинных разрушений магистральных стальных газопроводов». Шымкент: «Нұрлы бейне» баспасы, 2024 ж. – 156 б. (Орыс тілінде).

М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің Ғылыми кеңесі ұсынған, 27.06.2024 ж., хаттама №14.

Монографияда магистральдық болат газқұбырларының лавиналық бұзылуын болдырмау тәсілдері қарастырылған, техникалық шешімдер мен ANSYS бағдарламалық кешенінде есептеу әдістемесі ұсынылған. Бұл әдістемелер азайтылған модельдерде жүргізілген эксперименттік зерттеулер арқылы расталған.Монографияда келтірілген материал ғылыми қызметкерлерге пайдалы болуы мүмкін, сондай-ақ магистральдық болат газқұбырларын жобалау, салу және нығайту барысында инженерлік-техникалық мамандардың қолдануына ұсынылады. Сонымен қатар ол бакалавриат, магистратура және докторантура студенттеріне тиісті даярлық бағыттары бойынша оқу үрдісінде қолданыла алады.

2

Жаңабай Н.Ж., Ибраимова Ұ.Б. «Проектирование и строительство магистральных газопроводов». Шымкент: «Нұрлы бейне» баспасы, 2025 ж. – 160 б. (Орыс тілінде).

М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің Ғылыми кеңесі ұсынған, 28.08.2025 ж., хаттама №1.

Монографияда магистральдық болат газ құбырларын жобалаудың және салудың заманауи тәсілдері, оның ішінде олардың көшкіннің бұзылуының алдын алу әдістері қарастырылады. Авторлар ANSYS бағдарламалық кешеніндегі кернеулі деформацияланған күйді есептеудің инженерлік шешімдері мен әдістемесін ұсынады, олардың нәтижелері газ құбыры конструкцияларының модельдеріндегі эксперименттік зерттеулермен расталады. Ұсынылған материалдардың ғылыми қызметкерлер үшін практикалық маңызы бар және оларды инженер-техниктер магистральдық газ құбырларын жобалау, салу және қайта құру кезінде қолдана алады. Монография сонымен қатар бакалавриат, магистратура және докторантураның техникалық бағыттағы студенттеріне пайдалы болады.

Патенттер

1

Жаңабай Н.Ж., Ибраимова Ұ., Сулейменов У., Абщенов Х.А., Утелбаева А.Б., Жанабай А.Ж., Дуйсенбеков Б.К., Молдагалиев А.Б. Пайдалы модельге Патент 12.04.2024 ж. №9009. ҚР зияткерлік меншік институты.

Магистралды газ және мұнай құбырларының қирауын жайылтпау және тоқтату әдісі.

https://qazpatent.kz/ru

2

Жаңабай Н.Ж., Сулейменов У.С., Ешимбетов Ш. Т., Утелбаева А.Б., Ибраимова Ұ.Б., Буганова С.Н., Молдагалиев А.Б. Пайдалы модельге Патент 26.09.2025ж. №11207. ҚР зияткерлік меншік институты.

Магистральдық газ құбырларының бойлық (көшкін) бұзылуын оқшаулау әдісі.

https://qazpatent.kz/ru

Еңдіру және нұсқаулық

1

2023-2025 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша гранттық қаржыландырудың 2023-2025 жылдарға арналған ғылыми-зерттеу жұмысының нәтижелерін енгізу актісі (16.07.2025 ж. №322): «Құрылыс конструкциялары» және «Металл конструкциялары» пәндері бойынша оқу процесі.

Жүргізілген зерттеу нәтижелері енгізілді.

2

Сым және композиттік қабығы бар құбырларды жобалау бойынша нұсқаулық әзірленді. 2024ж., 2025ж.

Нұсқаулықта жүргізілген зерттеу нәтижелері келтірілген.

Жоба шеңберінде ғылыми кадрды (PhD) дайындау

1

Ибраимова Ұ.Б. «Магистралды газ құбырлардың көлемді – жылдам қирауын зерттеу және оны алдын алу әдістерін жасау» тақырыбында, 8D07320 – «Құрылыс» білім беру бағдарламасы бойынша. Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті" КЕАҚ. «21» маусым 2024ж.

https://official.satbayev.university/ru/protection/ibraimova-ulzhan-bakhytzhankyzy

AP19679027 Энергияны үнемдеу мақсатында жылумен жабдықтау жүйелерін тазалаудың бәсекеге қабілетті технологиясын әзірлеу

Ғылым жұлдыздарының шеруі жалғасуда!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 39

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 40

Бүгінгі таңда қол жетімді әрі арзан материалдарды қолдану арқылы жылумен жабдықтау жүйелеріне кететін энергия шығынын азайту міндеті тұр. Қазақстанда жылу жүйелерін коррозиядан қорғау мәселесі өзекті болып табылады.

Жылу жүйелерінде жылу тасымалдағыш ретінде пайдаланылатын табиғи сулар суда көмірқышқыл газының, молекулалық оттегінің, темір иондарының, күкіртті сутектің және сульфидтердің болуына байланысты коррозиятудырады. Жылу тасымалдайтын құбырлардың ішкі беті металл болсын, керамика немесе полимер болсын тот басу процесі химиялық немесе физика-химиялық әрекеттесуден туындайды.

Металл конструкцияларын коррозиядан қорғау әдістеріне коррозия ингибиторлары – металл бетінде қорғаныс қабатын құруға қабілетті заттар тобы кіреді. Коррозиялық ортадағы ингибиторлардың аз концентрациясы да тотығу процестерін айтарлықтай баяулатады және тежейді.

Құбырларды коррозиядан қорғау мәселесі «Энергетика және машина жасау басымдығы бойынша орындалатын AP19679027 «Энергияны үнемдеу мақсатында жылумен жабдықтау жүйелерін тазалаудың бәсекеге қабілетті технологиясын әзірлеу» жобасы шеңберінде шешілетін болады. Жоба жетекшісі т.ғ.к., доцент Кабылбекова Балжан Нурмановна.

Алынған нәтижелер ғылым мен технологияның дамуына үлкен серпін береді, айтарлықтай әлеуметтік және қабат түзу үшін ұсынылған ингибиторларды пайдалануға мүмкіндік береді.

Ғылыми жобалар және
бағдарламалар департаменті

AP19678173 «2D және 3D модельдеу құралдарымен бастауыш сынып оқушыларының конструкторлық-техникалық STEAM-ойлауын қалыптастыру

Ғылым жұлдыздарының шеруі жалғасуда!

Жас ғалым, PhD Тотикова Гүлдана Арынқызы 2023-2025 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобаларды гранттық қаржыландыруға арналған конкурстың нәтижесінде AP19678173 «2D және 3D модельдеу құралдарымен бастауыш сынып оқушыларының конструкторлық-техникалық STEAM-ойлауын қалыптастыру» тақырыбы бойынша грант жеңіп алды.

Жобаның мақсаты-бастауыш сынып оқушыларының конструкторлық-техникалық STEAM-ойлауын қалыптастыру үшін бастауыш мектепте 2D және 3D модельдеу құралдарын қолдану әдістемесінің тиімділігін теориялық тұрғыдан негіздеу және тәжірибеде дәлелдеу.

Осы жоба аясында қолданылатын 2D және 3D дидактикалық ойындар оқушыларда графикалық есептерді шешуіне ықпал ететін кеңістіктік бейнелерді қалыптастыра отырып, ойлаудың операциялық компоненттерін дамытады.Жобалау-шығармашылық қызметпен айналысу үшін, робототехниканың радиотехникалық жабдықтарының әртүрлі түрлерімен жұмыс істеу кезінде пәндермен және IT-бағдарламаларда жазықтық және көлемдік модельдеу дағдылары мен іскерліктерін дамыту үшін конструкторлық-техникалық STEAM-ойлаудың негізі жасалады.

Ұсынылған жобада STEAM-оқыту процесінде бастауыш сынып оқушыларында кеңістіктік көріністі дамыту, конструкторлық-техникалық ойлау негіздерін қалыптастыру бойынша ғылыми негізделген әдіснамалық және теориялық әзірлемелердің негізгі міндеттерінің бірі қарастырылады.

Ғылыми жобалар және
бағдарламалар департаменті

14.04.2025 ж.бастап 26.04.2025 ж. дейін 72 сағат көлемінде "STEAM-оқытуды бастауыш мектептің білім беру процесіне интеграциялау" тақырыбы бойынша біліктілікті арттыру курсынан өтті. Біліктілікті арттыру курсын ғылыми жобалар және бағдарламалар департаменті 2023-2025 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша гранттық қаржыландырудың күнтізбелік жоспарына сәйкес AP19678173 "2D және 3D модельдеу құралдарымен бастауыш сынып оқушыларының конструкторлық-техникалық steam –ойлауын қалыптастыру"ұйымдастырды:

  1. Еркінбаева Айгүл Сызғанбердіқызы
  2. Таджибаева Гулмира Нуржановна
  3. Шохбутова Зубайра Оразалиевна
  4. Жакипова Айгуль Калботаевна
  5. Исроилова Жулдызай Жусинбековна
  6. Парманкулова Перизат Жаксылыковна
  7. Тотикова Гулдана Арыновна
  8. Есалиев Айдарбек Аскарбекович
  9. Сабырханова Гулзат Шалхарбаевна
  10. Турсынбаева Айнур Закировна
  11. Шардарбекова Гульвира Естебековна
  12. Сабырханова Ләззат Шалхарбайқызы
  13. Битемір Айдана Алиакбарқызы
  14. Ермекбаев Мұхтар Абенович
  15. Нурадинова Гүлжаухар Нұралықызы
  16. Абжанова Сабила
  17. Жияшева Жанар
  18. Тоғатай Мадина Мырзабайқызы
  19. Алтаева Назым
  20. Сапарбекова Назира Бекжановна

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 41

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 42

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 43

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 44

М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің «Мектепке дейінгі және бастауыш оқыту теориясы мен әдістемесі» кафедрасының ұйымдастыруымен 2025 жылғы 26 мамырда «Қазіргі бастауыш білім беру мәселелері» атты халықаралық дөңгелек үстел өткізілді. Іс-шараға Низами атындағы Ташкент мемлекеттік педагогикалық университетінің оқытушы құрамы, Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университетінің оқытушылары, Шымкент қаласындағы Т. Тәжібаев атындағы №47 мектеп-гимназиясының педагог-психологтары, №52 мектеп-лицейінің бастауыш сынып мұғалімдері қатысты. Сонымен қатар AP19678173 «2D және 3D модельдеу арқылы бастауыш сынып оқушыларының конструкторлық-техникалық STEAM-ойлауын қалыптастыру» гранттық жобасының жетекшісі, PhD докторы Г. А. Тотикова да қатысып, тақырыптың өзектілігін айқындай отырып, бірқатар мәселелерді талқылауға белсене атсалысты.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 45

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 46

АР19679401 Студенттердің креативтілігін коуч технологиясы арқылы дамытудың ғылыми-әдістемелік негізін жасау

Ғылым жұлдыздарының шеруі жалғасады!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 47

Қазіргі уақытта білім беру саласындағы басты мәселелердің бірі - студенттерді жоғары оқу орындарында кәсіби даярлау барысындаолардың бойындағы шығармашылық даралығы мен ерекше креативтілігін дамыту болып табылады. ЖОО студенттеріне заман талабына сай болу үшін тек қана арнайы кәсіби білім алу мен жақсы түлек болып шығуы жеткіліксіз, сондықтан да олардың тұлғалық бейімделуіне, креативті әлеуетіне сәйкес келетін жеке тұлғалық аспектілерінің дамуына ықпал жасау керек. Нақтырақ айтқанда, заманауи креативтілігі дамыған студенттерге инновациялық технологиялар арқылы, атап айтқанда коуч технологиясы арқылы әсер ету немесе ықпал жасау мәселелері көкейкесті мәселенің бірі болып тұр.

Аталмыш мәселелерді шешу мақсатында педагогика ғылымдарының докторы, профессор Жолдасбеков Абдиманап Абдразахович2023-2025 жылдарға арналған ғылым және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша гранттық қаржыландыруға арналған конкурсқа қатысып, нәтижесінде АР19679401«Студенттердің креативтілігін коуч технологиясы арқылы дамытудың ғылыми-әдістемелік негізін жасау» жобасы бойынша грант ұтып алды.

Жоба шеңберінде коучинг технологиялары арқылы студенттердің креативтілігін дамытудың құрылымдық-функционалдық моделі негізделеді. ЖОО студенттерінің креативтілігін арттыруда коуч технологиялардың тиімділігін қамтамасыз етудің әдістері мен механизмдері негізделеді. Студенттердің креативтілігін коуч технологиялары арқылы арттырудың қазіргі кездегі жоғары деңгейін анықтайтын факторлар тұжырымдалады. Студенттердің креативтілігін ЖОО-дағы білім беру жүйесінде дамытуға бағытталған оқу-әдістемелік іс-шаралардың мазмұны ұсынылып, студенттерге арналған оқу-дидактикалық материалдар (оқулықтар, оқу-әдістемелік кешендер, мамандандырылған бағдарламалар, шағын курстар) жасалады. Әдістемелік кешендер құрастырылады. Студенттердің креативтілігін арттыруда коуч технологиялардың тиімділігін қамтамасыз етуге арналған оқытудың жаңа инновациялық технологияларының мазмұны ұсынылатын болады.

Зерттеудің практикалық мәні - жоғары оқу орны студенттерінің креативтілігін дамытуда коуч технологияларын қолдануға тұрғысындағы алынған мәліметтерді жоғары оқу орындарында, ғылыми мекемелерде, әкімшілік құрылымдарда, сол сияқты жоғары оқу орны жүйесіндегі проблемаларды шешуге мүдделі тұлғалардың қолдана алатындығында.

Профессор Жолдасбеков Абдиманап Абдразаховичті және командасын құттықтаймыз!

Ғылыми жобалар және
бағдарламалар департаменті

AP19674587 Инволюциясы бар екінші ретті дифференциалды теңдеулер үшін шеттік есептердің шешімдерінің бар болуы

Ғылымның бірегей жұлдызы!

Бүгінгі күннің басты кейіпкері - ф.-м.ғ.д., профессор, Қазақстан Республикасының Ұлттық Инженерлік Академиясының корреспондент мүшесі Сәрсенбі Әбдіжаһан Манапұлы. Сәрсенбі Ә.М. танымал математик ғалым, Хирш индексі – 17!

Әбдіжаһан Манапұлының гранттық жоба жетекшісі ретінде тәжірибесі мол. Осы жолы ұтып алған гранттық жобасының тақырыбы AP19674587 «Инволюциясы бар екінші ретті дифференциалды теңдеулер үшін шеттік есептердің шешімдерінің бар болуы». Жоба «Жаратылыстану ғылымы саласындағы ғылыми зерттеулер» басым бағытының «Математика және механика саласындағы іргелі және қолданбалы зерттеулер» мамандандырылған ғылыми бағыты шеңберінде орындалады, зерттеу түрі – іргелі.

Жобаның мақсаты инволюциясы бар бейсызықты бір өлшемді екінші ретті дифференциалды теңдеулер үшін екі нүктелі шеттік есептердің шешілу мүмкіндігін зерттеу.

Жобада екінші ретті бейсызықты дифференциалды теңдеулер қарастырылады, олардың сызықтық бөлігіндегі екінші туындысында және кіші мүшелерінде инволюция бар. Жоспарланған зерттеулердің бұрынғы зерттеулерден басты айырмашылығы да осында. Бұрын әртүрлі авторлар инволюция функцияның өзінде немесе оның бірінші туындысында болатын екінші ретті сызықтық емес дифференциалды теңдеулерді зерттеген.

Жобада сығымдап бейнелеу принципін, Шаудердің жылжымайтын нүктелер туралы теоремасын, Лерей-Шаудердің жылжымайтын нүктелер туралы теоремаларын қолдану мүмкіндіктері қарастырылады. Алынған нәтижелер дифференциалды теңдеулер теориясын дамытуға елеулі ықпал етеді.

Жұмыс теориялық сипатқа ие. Жобаның нәтижелерін инволюциясы бар математикалық модельдерді, дифференциалды теңдеулерді зерттеушілер пайдалана алады. Жас зерттеушілер жобаны орындау барысында көптеген жаңа білімдерді меңгереді. Жоба нәтижелері бойынша жоғары көрсеткіші бар журналдарда жарияланатын мақалалар университет көрсеткіштерін жоғарылатуға әсер ететіні сөзсіз.

Жоба жетекшісі Әбдіжаһан Манапұлын командасымен жеңісімен құттықтаймыз!

Ғылыми жобалар және
бағдарламалар департаменті

AP19680646 Жоғары дәрежеде автоматтандырылған әртүрлі мақсатты пилотсыз көлік құралдары

Біз ғылым жұлдыздарының шеруін жалғастырамыз!


Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 48

2023-2025 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша гранттық қаржыландыру конкурсының нәтижесінде келесі грант иегері - ф-м.ғ.к., доцент Ахметова Сабира Тастанқызы.

AP19680646 «Жоғары дәрежеде автоматтандырылған әртүрлі мақсатты пилотсыз көлік құралдары» жобасы «Ақпараттық, коммуникациялық және ғарыштық технологиялар» басымдығы шеңберінде орындалатын болады.

Жобаның мақсаты жоғары дәрежеде автоматтандырылған әртүрлі мақсатты пилотсыз көлік құралдарын жасау болып табылады, бұл ретте ПКҚ-ның мақсаты мен оны пайдалану шарттарын ескере отырып, ПКҚ-ның автоматтандырылған басқару жүйесін әзірлеу жөніндегі міндет шешіледі және оның пилотсыз жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін көлік құралын модификациялау шеңберінде автоматтандырылған басқару жүйесін интеграциялау мәселелері шешіледі.

Жобаның жоспарланған нәтижелері әртүрлі мақсаттағы автономды пилотсыз көлік құралдарын басқару алгоритмдерінің, кескінді өңдеу алгоритмдері мен әдістерінің, сондай-ақ виртуалды модельдеу жүйелерінің жұмыс істеу тиімділігін арттыру және әзірлеу саласындағы жетістіктерді жүйелеу, талдау және теориялық жалпылау арқылы алынады. Теориялық нәтижелер математикалық және виртуалды модельдеу әдістерін, үлгіні тану және сигналдарды цифрлық өңдеу әдістерін, графика теориясы әдістерін, шешім теориясы әдістерін және сандық әдістерді қолдануға негізделген.

Жобаны «Компьютерлік инженерия және бағдарламалық қамтамасыз ету» және «Автоматтандыру, телекоммуникация және басқару» кафедраларының ғалымдары Қазан Федералды университетінің Есептеу математикасы және ақпараттық технологиялар институтының ғалымдарымен бірлесіп орындайтын болады.

Ғалымдар тобын құттықтаймыз, жаңа биіктерді бағындыруына тілектеспіз!

Ғылыми жобалар және
бағдарламалар департаменті

AP19679821 Қазақстанның ақпараттық кеңістігі жағдайында медиаманипуляцияны тану және медиа сауаттылықты дамыту әдістемесін әзірлеу

Ғылымның шұғылалы жұлдызы!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 49

Қазіргі таңда шексіз ақпарат ағынында дұрыс бағыт алу өте маңызды. Медиа кеңістік әртүрлі ақпаратқа толы, олар көбінесе жалған, бұрмаланған, манипулятивті болғандықтан, қоғамдық санаға, пікірге, мінез-құлыққа әсер етеді және қоғам мен мемлекетте тұрақсыздық тудыру тұрғысынан аса қауіпті. Заманауи адамға ақпаратты сүзгіден өткізу және манипуляциялық әсер ету құралдарынан қорғану үшін медиа дағдыларды меңгеруі қажет.

Сондықтан бұқаралық ақпарат құралдарының дискурсын зерделеу, цифрлық технологияларды пайдалана отырып, манипуляциялық мәтіндік ақпаратты тану мәселелерімен филология ғылымдарының кандидаты, доцент Шакенова Майгүл Төлегенқызы айналысатын болады.

Майгүл Төлегенқызы 2023-2025 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша гранттық қаржыландыруға арналған конкурстың нәтижесі бойынша AP19679821 «Қазақстанның ақпараттық кеңістігі жағдайында медиаманипуляцияны тану және медиа сауаттылықты дамыту әдістемесін әзірлеу» тақырыбы бойынша грант жеңіп алды.

Жобаның негізгі идеясы манипуляциялық сипаттағы жалған ақпарат беретін медиатекстерді тану бойынша қазақстандық халықтың медиа сауаттылығын дамыту үшін әдістемелік жүйені құру болып табылады,

Жобаның жаңалығы цифрлық технологияларды пайдалана отырып, қазақстандық манипуляциялық медиа контентті тану әдістемесін әлемдік және ұлттық тәжірибелерге сүйене отырып, медиа сауаттылық онлайн-курстарын жүргізуде алынған нәтижелер негізінде әдістемелік жүйе әзірлеуден тұрады.

Жобаның мақсаты-манипуляциялық дискурсты тану әдістемесін теориялық негіздеу және практикада жүзеге асыру.

Осы ғылыми жобаны орындау барысында әзірленген әдістеме Шымкент қаласының мектептері мен ЖОО-ның педагогтарының және білім алушыларының медиа сауаттылығын арттыру үшін жағдай жасауға көмектеседі. Бұл зерттеу сонымен қатар қазақстандықтарды медиа сауаттылыққа жаппай оқытуға және олардың орта және ұзақ мерзімді перспективада медиаманипуляцияға иммунитетін дамытуға негіз болады.

Жобаны М. Әуезов атындағы ОҚУ-нің ғалымдары Л.Гумилев атындағы ЕҰУ, А. Байтұрсынов атындағы «Талдау» Ұлттық білім беруді зерттеу және бағалау орталығы және Дрезден техникалық университеті ғалымдарымен бірлесе орындайды.

Ғалымдар тобын құттықтаймыз, жаңа биіктерді бағындыруға тілектеспіз!

Ғылыми жобалар және
б
ағдарламалар департаменті


Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 50


ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ ЖОҒАРЫ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ
М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН УНИВЕРСИТЕТІ
БАСПАСӨЗ ХАБАРЛАМАСЫ

AР19679821 «Қазақстанның ақпараттық кеңістігінде медиа манипуляцияны тану және медиасауаттылықты ілгерілету әдістемесін әзірлеу» жобасы аясында М.Әуезоватындағы Оңтүстік Қазақстан университетінде халықаралық ғылыми семинар өтуде

«МЕДИАСАУАТТЫЛЫҚ БАҚ-МЕН МАНИПУЛЯЦИЯҒА ҚАРСЫ ӘРЕКЕТ EТУШІ ҚҰРАЛ РЕТІНДЕ»

Өткізу әдісі: дөңгелек үстел офлайн және зум платформасында онлайн (https://us06web.zoom.us/j/3343340017?pwd=REplQUZ6NWJLZ0hkcU5obEdUQ2ZTZz09)

Өтетін орны: Қазақстан Республикасы, Шымкент қ., Тәуке Хан даңғылы, 5, бас ғимарат, 342 бөлме.

Күні мен уақыты: 03 қараша 2023 жыл, сағат 10.00 (Астана уақыты)

Мақсаты: мүдделі тараптармен Қазақстанда және одан тыс жерлерде медиаманипуляцияны зерттеу және медиасауаттылықты ілгерілетудің өзекті мәселелерін талқылау.

Қатысушылар: ғалымдар, ПОҚ, Шымкент қаласы мектептері әкімшілігі мен мұғалімдері, студенттер, Алматы қаласындағы ЮНЕСКО кластерлік бюросы, Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының, А.Байтұрсынов атындағы «Талдау» білім беру саласындағы ғылыми-зерттеу және бағалау ұлттық орталығы» АҚ, еліміздің, шетелдердің (Қытай, Германия) және жақын шетелдердің (Ресей, Өзбекстан) университеттері өкілдері.

Семинардың жұмыс тілдері: қазақ, орыс, ағылшын.
Қатысуға ниет білдірушілерді шақырамыз!


АР19677574 Қазақстан Республикасын экологиялық реттеудің қаржылық құралы ретінде экологиялық салық салудың экономикалық тетіктерін әзірлеу

Жұлдыздар шеруі жалғасуда!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 51

Қазіргі уақытта климаттың өзгеруі бүкіл әлем алдында тұрған өткір мәселелердің бірі болып табылады. Экожүйеге антропогендік қысымның жоғарылауы оның біртіндеп деградациялануына әкеледі, бұл қайтымсыз экологиялық дағдарысқа жол ашуы мүмкін. Климаттың өзгеруін төмендету мәселесін шешу мақсатында көптеген елдер «жасыл» қаржыландыру, «жасыл» облигациялар мен экологиялық салықтарды пайдалану сияқты құралдар қолданады. Көптеген елдерде экологиялық салық салудың маңыздылығының артуы және экологиялық салықтардың енгізілуі экологиялық реттеудің негізгі бағыты ретінде қарастырылады.

Экологиялық салық салуды енгізу Қазақстанда экологиялық салық салу тұжырымдамасының ғылыми-теориялық және әдіснамалық негіздерін қалыптастыруды талап етеді. Сондықтан бұл жобада салық салудың экологиялық жүйесін қалыптастыру ғылыми-теориялық тұрғыда негізделетін болады. Сонымен қатар экологиялық салық салудың тиімділігін бағалау жөніндегі әдістемені құрастыру үшін экологиялық салық салудың бизнес-субъектілердің қызметіне және ел экономикасына әсері зерттелетін болады.


Біздің ғалымдар бұл проблемаларды АР19677574 «Қазақстан Республикасын экологиялық реттеудің қаржылық құралы ретінде экологиялық салық салудың экономикалық тетіктерін әзірлеу» жобасы шеңберінде шешілетін болады. Жоба «Әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеулер» басымдығы бойынша орындалатын болады. Жоба жетекшісі э. ғ.к., қауымдастырылған профессор Исаева Гүлмира Күздеуәліқызы.

Ғылыми жетекші профессор Г.К. Исаеваны және жобаның зерттеу тобын құттықтаймыз!

Ғылыми жобалар және

бағдарламалар департаменті

AP19679729 Функционалды мақсатта өсімдік негізіндегі ет алмастырғыштан жартылай ысталған шұжық технологиясын жасау

Ғылым жұлдыздарының шеруі жалғасады!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 52


Адам ағзасы өзін жақсы сезіну үшін күнделікті тағамда жетіспейтін пайдалы минералдардың, ақуыздар мен дәрумендердің толықжиынтығын алуы керек.

Дүние жүзінде халық санының өсуі ет өнімдеріне деген қажеттілікті арттырып отыр, алайда ет өнімдерінің бағасының өсуіне байланысты етті сатып алуға әркімнің мүмкіндігі бола бермейді. Халықтың ет өнімдеріне деген қажеттілігін қамтамасыз ету үшін ең танымал азық-түлік өнімдерінің бірі болып табылатын шұжық өндірісінде өсімдік шикізатын пайдалану басым бағыттардың бірі болып отыр. Қазіргі жағдайда жартылай ысталған шұжық үшін өсімдік шикізатын оңтайлы таңдау биологиялық және тағамдық ерекшеліктердің сәйкестігімен ғана емес, сонымен қатар оны толық ақуызбен және өндірілетін өнімдердің бәсекеге қабілеттілігімен анықталады.

Ғалымдар тобы алғаш рет ауылшаруашылық жануарларының қанын құрғақ, сұйық және мұздатылған түрінде аминқышқылдармен байыту және ет өніміне сыртқы түрі, шырындылығы және дәмі сияқты тұтынушылық қасиеттер беру мақсатында ақуыздардың құрамын кешенді түрде зерттейді.

Өсімдік негізіндегі ет алмастырғыштан жартылай ысталған шұжық дайындау технологиясы AP19679729 «Функционалды мақсатта өсімдік негізіндегі ет алмастырғыштан жартылай ысталған шұжық технологиясын жасау» жобасы шеңберінде әзірленетін болады. жоба жетекшісі PhD Желеуова Жазира Сүлейқызы.

Бұл жобада салауатты тамақтануға арналған қан қосылған жартылай ысталған шұжық технологиясын әзірлеу үшін өсімдік шикізатынан жасалған ет алмастырғыш қолданылады.

Жобаның ғылыми жетекшісі Желеуов Жазира Сүлейқызын және ғылыми жобаға үлес қосқан ғалымдарды құттықтаймыз!

Жас ғалымда қоныстой

Әріптестер,

AUEZOV UNIVERSITY Ғылыми жобалар және бағдарламалар департаменті қуанышты жаңалықпен бөлісуді жалғастырады.

Бүгінгі қоныстой иесі - жас ғалым Бердембетова Айнұр Түймебайқызы.

Айнұр Түймебайқызы Ғылым және жоғары білім министрлігінің «От­басы банкімен» бірлесіп 2023 жылы іске қосқан жас ғалым­­дарға арнал­ған жеңілдетілген тұр­ғын үй бағдарламасына қатысып, Шымкент қаласының орталығынан 3 бөлмелі пәтерге ие болды.

Айнұр Түймебайқызы«Функционалды мақсатта өсімдік негізіндегі ет алмастырғыштан жартылай ысталған шұжық технологиясын жасау» жобасыныңшеңберіндежануарлардың қанын өсімдіктен жасалған жартылай ысталған шұжық өндірісінде қолдануарқылы етті өсімдікпен алмастыру технологиясын әзірлеумен айналысуда.

Әлем бойынша ет өнімдеріне сұраныстың жоғары екені белгілі, сондықтан қазіргі таңда ет өндірушілер халықтың сұранысын қанағаттандыру үшін еңбек етуде. Осы мәселені шешудің бір жолы өсімдіктен жасалған шұжық өндірісін дамыту болып отыр. Осы мақсатта аталмыш жобасының маңызы жоғары болмақ.

Айнұр Түймебайқызын қоныстойымен құттықтаймыз және ғылым жолында табыс тілейміз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 53

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 54

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 55

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 56

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 57

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 58

Ғылыми жобалар және
бағдарламалар департаменті

Шикізат шихталарының оңтайлы құрамдарын әзірлеу және ақ портландцемент клинкерлерінің күйдіру және ағарту процестерін зерттеу

Жоба жетекшісі: Таймасов Б. Т.

Жобаның мақсаты: "Састобе Технолоджис" ЖШС-не қатысты табиғи және техногендік шикізат негізінде АҚ портландцемент клинкерін алу үшін шикізат шихталарының оңтайлы құрамдарын әзірлеу және зерттеу.

Ғылыми-техникалық өнімді пайдалану "Сас тобе Технолоджис" ЖШС-де өнеркәсіптік сынақтар зерттеулер мен технологиялық сүйемелдеу барысында әзірленген технология бойынша ақ портландцемент шығару кезіндегі технологияны енгізу жолымен жүзеге асырылады.

23.02.2023 жылғы №01-ХТ келісімшарт

ЖАС ҒАЛЫМ 4 - постдокторантура (5 жоба)

АР19174296 Оңтүстік өңірде құс шаруашылығының өнімділігін арттыру үшін құрамында көміртегі бар шикізаттан органоминералды азық қоспаларын алу технологиясы

«Жас ғалым» грант иегері PhD доктор,
жас ғалым Камбатыров Максат Батырұлы

Достар, әріптестер!

М.Әуезов атындағы ОҚУ-нің Ғылыми жобалар және бағдарламалар департаменті PhD доктор, жас ғалым Камбатыров Максат Батырұлы «Жас ғалым» жобасы бойынша жас ғалымдардың зерттеулерін гранттық қаржыландыру конкурсына қатысып, грант ұтып алғандығын қуанышпен хабарлайды! АР19174296 «Оңтүстік өңірде құс шаруашылығының өнімділігін арттыру үшін құрамында көміртегі бар шикізаттан органоминералды азық қоспаларын алу технологиясы» жобасы «Су ресурстарын, жануарлар мен өсімдіктер дүниесін ұтымды пайдалану, экология» басымдығы бойынша 2023-2025 жылдар аралығында орындалатын болады. Жоба шеңберінде ауылшаруашылық құстарының өнімділігін арттыру үшін қоңыр көмір өндірісі қалдықтарынан органоминералды азық қоспаларын өндірудің ғылыми негізделген технологиясын әзірлеумақсатетіледі. Жоба аясында органоминералды азық қоспаларын өндіруде қолданылатын қоңыр көмір қалдықтарының құрамы мен қасиеттері зерттеледі, органоминералды азық қоспаларын синтездеу үрдісінің тепе-теңдігі мен кинетикалық заңдылықтары зерттеледі, органоминералды азық қоспаларының тәжірибелік үлгілері алынатын болады. «Жас ғалым» грант иегері Камбатыров Максат Батырұлын құттықтаймыз! Жас ғалымға жаңа ғылыми жаңалықтар, сұранысқа ие өнертабыстар тілейміз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 59

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 60

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 61

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 62

AP19177448 Минералды аморфты-кремнеземді шикізатты одан қабырғалық жылу оқшаулағыш материал ала отырып инновациялық кешенді өңдеу

«Жас ғалым» грант иегері PhD доктор, қауымдастырылған

профессор Жакипбаев Бибол Ермуратович

2023-2025 жылдарға арналған «Жас ғалым» жобасы бойынша жас ғалымдардың ғылыми зерттеулерін гранттық қаржыландыруға арналған конкурстың нәтижесінде AP19177448 «Минералды аморфты-кремнеземді шикізатты одан қабырғалық жылу оқшаулағыш материал ала отырып инновациялық кешенді өңдеу» жобасымен PhD доктор, қауымдастырылған профессорЖакипбаев Бибол Ермуратұлы грант ұтып алды. Жоба «Геология, минералдық және көмірсутекті шикізатты өндіру және өңдеу, жаңа материалдар, технологиялар, қауіпсіз бұйымдар мен конструкциялар» басым бағыты бойынша 2023-2025 жылдары орындалатын болады. Жоба шеңберінде қабырғалық жылу оқшаулағыш материалды синтездеу кезінде негіз ретінде аморфты-кремнеземді шикізатты кешенді өңдеудің қалдықсыз технологиясы жасалатын болады. Жас ғалым Жакипбаев Бибол Ермуратұлын құттықтаймыз!

AP19175875 Табиғи шикізат пен техногендік қалдықтар негізінде көп мақсатты жылу оқшаулағыш бұйымдарды алу

«Жас ғалым» грант иегері техника ғылымдарының кандидаты,
доцент Кочеров Еркебұлан Нұрғалиұлы

Достар!

«Жас ғалым» грант иегерлерін құттықтауды жалғастырамыз! Бүгін «Геология, минералды және көмірсутек шикізатын өндіру және қайта өңдеу, жаңа материалдар, технология, қауіпсіз бұйымдар мен конструкциялар» басымдығы бойынша Ұлттық ғылыми кеңес шешімі жарияланды. Шешім бойынша техника ғылымдарының кандидаты, доцент Кочеров Еркебұлан Нұрғалиұлы грант ұтып алды. Жобаның атауы AP19175875 «Табиғи шикізат пен техногендік қалдықтар негізінде көп мақсатты жылу оқшаулағыш бұйымдарды алу». Бұл жоба да 2023-2025 жылдары жүзеге асырылатын болады. Жас ғалым Е.Н. Кочеров сазды шикізат пен техногендік қалдықтар негізінде көп мақсатты жылу оқшаулайтын бұйымдарды алуды ғылыми негіздеп, кеуекті толтырғыштардың жылу оқшаулау қасиеттерін жақсартудың ғылыми негізделген әдісін жасайтын болады.
Бұл - жас ғалым Кочеров Еркебұлан Нұрғалиұлының алғашқы жобасы. Жас ғалымды шын жүректен құттықтаймыз және қадамыңыз оң болсын дейміз!

Ғылыми жобалар және
бағдарламалар департаменті
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 63

AP19175553 «Жылуэлектрстанциясының күлі мен табиғи волластонит негізінде автоклавта қатайтылған ұялы бетон алудың энергия үнемдейтін технологиясын әзірлеу»

«Жас Ғалым» грантының иегері

PhD доктор Моминова Сауле Махмудовна

Сіздермен қуанышты жаңалығымызбен тағы да бөлісуге дайынбыз! PhD доктор Моминова Сауле Махмудовна «Жас ғалым» жобасы бойынша жас ғалымдардың ғылыми зерттеулерін гранттық қаржыландыру конкурсының қорытындысымен грант иегері атанды. С.М.Моминованың жобасының тақырыбы AP19175553 «Жылуэлектрстанциясының күлі мен табиғи волластонит негізінде автоклавта қатайтылған ұялы бетон алудың энергия үнемдейтін технологиясын әзірлеу». Жоба «Геология, минералды және көмірсутек шикізатын өндіру және қайта өңдеу, жаңа материалдар, технология, қауіпсіз бұйымдар мен конструкциялар» басымдығы бойынша 2023-2025 жылдар аралығында орындалатын болады. Жобаның мақсаты – табиғи волластониттің дисперсті-армирлейтін микроталшығымен бірге өнеркәсіптік қалдықтар мен жылуэлектрстанциясының күлін пайдалана отырып, автоклавта қатайтатын ұялы бетон өндіру технологиясын жетілдіру және оның қасиеттерін жақсарту. Жоба қолданбалы сипатқа ие және табиғи волластониттің дисперсті-армирлейтін микроталшықтарымен бірге өнеркәсіптік қалдықтар мен ЖЭС күлін пайдалана отырып, автоклавты қатайтылған ұялы бетонды алу үшін тәжірибелік және теориялық зерттеулер жүргізуге негізделген. Жобаны іске асыру нәтижесінде жоғары физика-механикалық қасиеттері бар табиғи волластониттің дисперсті-армирлейтін микроталшығымен бірге ЖЭС күлін пайдалана отырып, ұялы бетонның оңтайлы құрамы ұсынылатын болады.«Жас ғалым» грантының иегері Моминова Сауле Махмудовнаны құттықтаймыз!


Ғылыми жобалар және
бағдарламалар департаменті

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 64

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 65

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 66

AP19175404 «Жыланды және Шалқар кен орындарындағы калий кендерінен калий-магний тыңайтқыштарын өңдеу әдістерін зерттеу»

«Жас ғалым» грант иегері
PhD доктор Асылханқызы Айгерім

Сонымен, әрі қарай жалғастырамыз! PhD доктор Айгерім Асылханқызы AP19175404 «Жыланды және Шалқар кен орындарындағы калий кендерінен калий-магний тыңайтқыштарын өңдеу әдістерін зерттеу» жобасымен «Жас ғалым» грантының иегері атанды. Жас ғалым Қазақстанның Жыланды және Шалқар кен орындарындағы калий кендерінен калий-магний минералды тыңайтқыштар алу әдістерін әзірлейтін болады. Жобада ұсынылған күрделі калий-магний тыңайтқыштарын алудың жаңа әдістері өндірістің қалдықсыз технологиялық сызбасын әзірлеуге, өнімнің сапасын арттыруға, жаңа минералды тыңайтқыштарды алу үшін отандық калий кен орындарын пайдалана отырып шикізат ассортиментін кеңейтуге мүмкіндік береді. Бұл жоба да 2023-2025 жылдары «Геология, минералды және көмірсутек шикізатын өндіру және қайта өңдеу, жаңа материалдар, технологиялар, қауіпсіз бұйымдар мен конструкциялар» басым бағыты бойынша орындалатын болады.Айгерім Асылханқызы жақында ғана PhD доктор дәрежесін алған болатын. Бұл Айгерімнің алғашқы ғылыми жобасы. «Жас ғалым» грант иегері Айгерім Асылханқызына сәттілік тілейміз!

Ғылыми жобалар және
бағдарламалар департаменті

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 67

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 68

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 69

2023-2025 жылдарға арналған ғылыми, ғылыми-техникалық бағдарлама бойынша БАҒДАРМАЛЫҚ-НЫСАНАЛЫ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ (2 жоба)

BR21882181 "Минералдық шикізат және техногендік қалдықтар негізінде жоғары тиімді материалдарды өндіру технологиясын әзірлеу"

BR21882181 "Минералдық шикізат және техногендік қалдықтар негізінде жоғары тиімді материалдарды өндіру технологиясын әзірлеу"

BR21882242 "Тау-кен компанияларының серпентиниттік жанама және техногендік қалдықтары негізінде құрамында магний, кремний бар өнеркәсіптік маңызды өнімдерді өңдеу мен алудың ғылыми-қолданбалы және технологиялық аспектілері"

BR21882242 "Тау-кен компанияларының серпентиниттік жанама және техногендік қалдықтары негізінде құрамында магний, кремний бар өнеркәсіптік маңызды өнімдерді өңдеу мен алудың ғылыми-қолданбалы және технологиялық аспектілері"

2022-2024 жылдарға арналған ғылыми, ғылыми-техникалық бағдарлама бойынша БАҒДАРМАЛЫҚ-НЫСАНАЛЫ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ (2 жоба)

BR18574143 Жер асты суларын тазарту технологиясын әзірлеп енгізу және тұрғындар мен ауыл шаруашылығы кәсіпорнының жануарларын ауыз сумен қамтамасыз ету

Qazaqstan Ұлттық арнасы ұйымдастырған «Технократтар талқысы» интеллектуалды бағдарламасының «Су тарту технологиялары» тақырыбындағы ток-шоуына М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің «Инновациялық су тазарту жүйелері» ғылыми-зерттеу зертханасының меңгерушісі Азимов Абдугани Мұталұлықатысты. «Жер асты суларын тазарту технологиясын әзірлеп енгізу және тұрғындар мен ауыл шаруашылық кәсіпорындарының жануарларын ауыз сумен қамтамасыз ету» және «Қазақстанның оңтүстік өңірін сумен жабдықтаудың жерасты көздеріне экологиялық мониторинг жасау және суды дайындаудың оңтайлы технологиясын ұсыну» ғылыми жобаларының негізінде су ресурстарын тиімді пайдалану мен су тапшылығын төмендетудің жаңа технологияларын ұсыну бойынша университет ғалымдарының жетістіктерімен бөлісті. Осы жобаларды орындау барысында алынған нәтижелер су ресурстарын үнемді пайдалану мақсатында жаңа технологияларды ендіруге, су ресурстарын тұтыну мәдениетін дамытуға мүмкіндік береді.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 70

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 71

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 72

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 73

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 74

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 75

BR18574252 Мал және өсімдік тектес ауыл шаруашылығы шикізатын кешенді қалдықсыз қайта өңдеу

Жоба жетекшісі: х.ғ.к., қауымдастырылған профессор, Алибеков Р. С.

2022-2024 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша ГРАНТТЫҚ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ (6 жоба)

Минералды шикізат пен техногендік қалдықтар негізінде жоғары тиімді материалдарды өндіру технологиясын әзірлеу.

ЖАС ҒАЛЫМ 3 - постдокторантура (9 жоба)

Тазартылған стевиозидті алу технологиясы

Жоба тақырыбы: Тазартылған стевиозидті алу технологиясы
Келісімшарт №54И

AP14872068 Қазақстан Республикасының тілдерді дамыту міндеттері контекстінде Түркістан облысындағы тіл саясаты мен тәжірибесін зерттеу

Жетекшісі: ф.ғ.д., доцент, Боранбаев С. Р.
Жобаның мақсаты: Түркістан облысының түрлі аймақтарындағы тіл саясаты мен тілдік ахуалды зерделеу және осы саладағы жергілікті атқарушы органдардың қызметін оңтайландыру бойынша ұсыныстар әзірлеу.
Ғылыми жаңалығы: жоба шеңберінде 2022-2024 жылдар бойы жүргізуге ұсынылатын зерттеулердің ғылыми жаңалығы билік ұсынған қазақ жазуы үшін латын әліпбиін енгізу және қоғамдағы қазақ тілінің рөлін арттыру жөніндегі бастамалардың табыстылығының өңірдің әлеуметтік - демографиялық сипаттамаларына және халықтың көзқарастарына ғана емес, сондай-ақ жергілікті мемлекеттік, білім беру және қоғамдық ұйымдар. Тілдердің таралу қарқыны мен қолданылу аясының өзгеру динамикасын зерттеу маңызды фактор болып табылады.
Практикалық маңыздылығы: зерттеу нәтижесі жасына, білім деңгейіне, этникалық тегіне, қоныстану түріне байланысты халықтың әртүрлі топтарының жергілікті деңгейінде тіл саясатын қабылдаудың басым түрлерін анықтау болып табылады.
Күтілетін ғылыми және әлеуметтік-экономикалық әсер: облыстың әртүрлі аудандары мен Республиканың мегаполистерінде бір-бірінен ерекшеленетін әлеуметтік-демографиялық сипаттамалар жағдайында тіл саясатын іске асыруда жергілікті билік органдарының, білім беру институттары мен қоғамдық ұйымдардың негізгі тәсілдері мен стратегиялық жоспарларын айқындау.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 76

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 77

АР14869314 Парафинді мұнайды тасымалдауға арналған депрессорлы мақсаттағы химиялық реагенттерді алу

Жоба жетекшісі: ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, х.ғ.д., профессор, Надиров К.С.
Жобаның мақсаты: мақта соапстоктарын өңдеудің жанама өнімдері, полиолефиндер мен алифатты спирттердің негізінде парафинді мұнайды тасымалдау үшін депрессорлық мақсаттағы жаңа композициялық реагенттерді алу технологиясын әзірлеу.
Ғылыми жаңалығы: тасымалданатын мұнайдың қату температурасын төмендету үшін депрессорлық қоспа ретінде пайдаланылуы тиіс депрессорлық мақсаттағы жаңа композициялық реагенттерді алу. Қазіргі уақытта Оңтүстік Торғай ойпатының кен орындарында өндірілетін мұнайдың көпшілігінде 12 - 18% парафин бар. Келтірілген мұнайдың құрамында парафинді қосылыс мөлшерінің көп болуына байланысты, бұл мұнай салыстырмалы түрде жоғары қату температурасына ие, сондықтан оларды құбыр жолдары арқылы тасымалдау қиындау болады. Қазіргі таңда бұл мәселені шешу үшін құбыр жолдарында белгілі бір қашықтық араралықтарына мұнайды жылыту пункттері орнатылады. Қазіргі экологиялық және экономикалық себептерге байланысты мұнайды өңдеудің жылу әдістерін қолдану тиімсіз болып табылатындығын айта кету керек. Жоғарыда келтірілген себептерге сүйене отырып, осы жобада парафинді мұнайды құбыр арқылы тасымалдау мәселесін шешу үшін мақта соапстоктарын өңдеудің жанама өнімдері, полиолефиндер мен алифатты спирттердің негізінде депрессорлық мақсаттағы жаңа композициялық реагенттералынады.
Практикалық маңыздылығы: Композициялық депрессорлық қоспаны және парафинді мұнайға арналған композициялық депрессорлық реагент алу технологиясын әзірлеу күтілуде. Жобаны зерттеуден алынған нәтижелер аймақтың және елдің ғылыми-техникалық әлеуетіне әсер етеді. Бұл «М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті» КЕАҚ ғалымдарының бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді. Жобаның нәтижелері парафинді мұнайды жинау және тасымалдау кәсіпорындарының мұнай құбырларында қолданылатын болады. Осы жобаның алынған нәтижелері Қазақстанның мұнайгаз саласын және мұнайхимия өнеркәсібін дамытуға оң әсерін тигізеді. Парафинді мұнайларды тасымалдау үшін жоба шеңберінде алынған химиялық депрессорлық реагенттерді өндіру бойынша ұсынымдар әзірленетін болады. Бұл елдің мұнай құбырлары жүйесінде тасымалданатын парафинді мұнай үшін жаңа отандық депрессорлық реагенттердің аз тоннажды өндірісін іске қосуға мүмкіндік береді. Олардың негізінде депрессорлық қоспалар мен композициялық құрамдар өндірісін Шымкент қаласында және Түркістан облысында, яғни шикізаттар жеткілікті мөлшерде болатын кәсіпорындарға жақын жерде ұйымдастыру орынды болады. Депрессорлық қоспалар мен олардың негізіндегі композициялық реагенттер өндірісін іске қосу, біріншіден, парафинді мұнайды тасымалдаумен айналысатын отандық кәсіпорындардың импорттық өнімдерді әкелуге тәуелділігін төмендетуге мүмкіндік береді, Түркістан облысының аумағында және Шымкент қаласында жаңа жұмыс орындары құрылатын болады.


Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 78

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 79

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 80

Шалқия және Жәйрем кен орындарының байытылуы қиын полиметалл кендерін кешенді өңдеу технологиясын әзірлеу

Ғылымның гауһаржұлдызы, корифейі!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 81

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 82

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 83


Ғылымның гауһар жұлдызы-Шевко Виктор Михайлович! Шевко В.М. «Химия өнеркәсібі, түсті және қара металлургияның табиғи және техногендік шикізатын кешенді қайта өңдеу» ғылыми мектебіне жетекшілік жасайды. Ғалым ғылыми мектеп шеңберінде 6 ғылым докторын, 17 ғылым кандидатын, 10 ғылым магистрін дайындады. Оның авторлық бірлестікте жазған 1000-нан астам ғылыми еңбектері бар, оның ішінде 23 монографиясы, 102 өнертабысы жарық көрді.

Ол «Кремний оксидінің көміртегімен және темірмен әрекеттескендегі темір силицидтерінің түзілуін жеделдету құбылысы» тақырыбында жасалған ғылыми ашылымның жетекші авторларының бірі болып табылады. Ғылыми жаңалық қара металлургияға, атап айтқанда құрамында Fe-Si-Ca-Al бар шикізаттан ферроқорытпаларды алу тәсіліне бағытталған.

В.М. Шевконың жетекшілігімен әлемдік тәжірибеде алғаш рет қоспалы мыс және ферросилицийалуарқылы мыс оксидті кендерін кешенді өңдеу технологиясы; кальций карбидін, ферроқорытпа және мырыш айдамаларын алу арқылы қиын байытылатын мырыш кендерін кешенді өңдеу технологиясы; кокстелмейтін көмір мен көмір қалдықтарын пайдалану арқылы ферроқорытпаларды алу технологиясы жасалды.

Ғалымның гранттық және нысаналы-бағдарламалық, бастамашыл жобаларды орындауда көп жылдық тәжірибесі бар. В.М. Шевконың жетекшілігімен Жәйрем ТКК цехтарын, Магнитогорск металлургия комбинатын қайта құру бойынша ғылыми жұмыстар жүргізілді. Леңгір қаласында жылына 20000 тонна түрлі түсті металл рудасын қайта өңдеу бойынша тәжірибелік қондырғы орнатылды, Тараз қаласында кальций карбидін өндіру мақсатында шағын цех салынды. Ащысай кентіндегі металлургия зауытына мырыш кендерін өңдеу кезінде лигнинді пайдалану технологиясы енгізілді. Сондай-ақ жоғары кларкты элементтері бар дәстүрлі емес табиғи шикізат пен техногендік түзілімдерден ферроқорытпа мен кальций карбидін алудың бірлескен технологиясын әзірледі. Қазіргі уақытта AP14869066 «Фосфориттерді электротермиялық өңдеудің ресурсты үнемдейтін қалдықсыз технологиясын әзірлеу» гранттық жобасының жетекшісі болып табылады.

В.М. Шевко көптеген жылдар бойы Ұлттық минералды шикізатты кешенді өңдеу орталығымен бірлесе жұмыс істейді. Өткен жылы «Бала-Сауысқандық» кен орнының ванадий кварциттерін гидрометаллургиялық өңдеу брикеттерінен ферросилиций балқыту бойынша тәжірибелік-эксперименттік жұмыстар орындалды.

Биыл да бұл дәстүр жалғасуда. «Түсті металл шикізатын кешенді қайта өңдеудің түбегейлі жаңа технологияларын әзірлеу» бағдарламасы шеңберінде «Шалқия және Жәйрем кен орындарының байытылуы қиын түсті металл кендерін қайта өңдеудің кешенді технологиясын әзірлеу» тақырыбы бойынша жоба орындалмақшы.Жобаның міндеттері мырыш пен қорғасыннанбарынша тауарлық кремний өнімінала отырып, байытылуы қиын Zn-Pb сульфидтік және тотыққан кендерді кешенді өңдеу технологиясын оңтайландыру болып табылады.

В.М. Шевконы және оның командасын құттықтаймыз, жаңа ашылымдар тілейміз!
Келісімшарт №01/ХТ


Ғылыми жобалар және
бағдарламалар департаменті

AP14872527 Сейсмикалық аудандарда пайдаланылатын мұнай үшін магистральдық құбырлардың төзімділігін арттыру

Жетекшісі: тғ.к., доцент, Молдағалиев А. Б.
Жобаның мақсаты: ақауларды жою және құбырлардың динамикалық беріктігін арттыру әдісін жасау, ұсынылған шешімді теориялық және эксперименттік негіздеу арқылы қол жеткізіледі. Ақауларды жоюдың әзірленген әдісінің тиімділігін бағалау және құбырлардың динамикалық беріктігін арттыру үшін ANSYS ақырлы элементтік талдау бағдарламалық жүйесінде есептік эксперимент жүргізіледі. Есептік эксперимент нәтижелерін верификациялау үшін статикалық және динамикалық әсер етуге композиттік жапсырмалары бар құбыржолдар моделіне сынақтар жүргізілетін болады, композиттік жапсырмалары бар құбыржолдардың сейсмикалық төзімділігін арттыру үшін ұсынылатын конструктивтік шешімінің тиімділігі зерттеулер кешеніне негізделетін болады және есептеудің инженерлік әдістемесі ұсынылады.
Ғылыми жаңалығы: жоба мұнай мен мұнай өнімдеріне арналған магистральдық құбырлардың ресурсын композиттік төсемдермен бандаждау арқылы арттыру мәселелерін қарастырады. Магистральдық құбырларды кешенді зерттеу нәтижелері олардың пайдалану және сейсмикалық әсерлердегі жұмысы туралы ғылымға белгілі деректерді едәуір толықтырады және байытады. Есептеу экспериментінің әдістері және жасалған математикалық модельдер сейсмикалық аудандарда пайдаланылатын құбырлардың ақауларын жою және динамикалық беріктігін арттыру үшін композиттік төсемдері бар құбырларды жобалау әдістемесін құруға негіз болады.
Практикалық маңыздылығы: мұнай мен мұнай өнімдеріне арналған магистральдық құбырдың жобаланған дизайны қабырға ақауы аймағында кернеулердің оңтайлы таралуын қамтамасыз етеді және құрылымдардың динамикалық сипаттамаларын жақсартады, бұл жалпы сейсмикалық әсерлер кезінде құбырлардың сенімділігі мен қауіпсіздігін арттырады. Динамикалық беріктікті арттырудың және ақауларды жоюдың ұсынылған әдісін ақаулардың пайда болу себептері мен геометриялық өлшемдеріне қарамастан үлкен диаметрлі құбырлар үшін қолдануға болады.
Инженерлік есептеу әдістемесі және композиттік материалдардан жасалған бандаждары бар магистральдық құбырларды оңтайлы жобалау бойынша ұсынылған практикалық ұсынымдар, ақау болған жерде беріктікті арттырудың әзірленген әдісін әр түрлі өнеркәсіп салаларының инженерлік-техникалық қызметкерлері, ғылыми-зерттеу және жобалау институттары жаңа сейсмикаға төзімді құбырларды жобалау және пайдаланылатын құбырларды күшейту кезінде пайдалана алады.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 84

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 85

AP14869066 Фосфориттерді электротермиялық өңдеудің ресурсты үнемдейтін қалдықсыз технологиясын әзірлеу

Жоба жетекшісі: т.ғ.д, профессор, Шевко В. М.
Жоба мақсаты: Электр пешінде газ тәрізді фосфор, кальций карбиді және кремнийқұрамдас ферроқорытпаны бір мезгілде (бірлесіп) алу арқылы жоғары дәрежелі шикізатты кешенді пайдаланудың нәтижесінде фосфориттерді электротермиялық өңдеудің түбегейлі жаңа ресурсты үнемдейтін қалдықсыз технологиясын жасау.
Ғылыми жаңалығы: фосфорит, трикальций фосфаты, кремний, кальций оксидтерінің Темірдің қатысуымен көміртегімен, фосфор, ферроқорытпа және кальций карбиді алу арқылы бірлескен өзара әрекеттесуінің жаңа теориялық заңдылықтарын алу болып табылады.
Практикалық маңыздылығы: жобаны орындау кезінде алынған эксперименттік және қолданбалы нәтижелер фосфориттерді электротермиялық өңдеу технологиясына елеулі үлес қосуға мүмкіндік береді және Қазақстандық фосфориттерді де, шетелдік кен орындарының фосфориттерін де, сондай-ақ құрамында фосфоры бар табиғи және техногендік шикізатты (мысалы, фосфор кәсіпорындарының қож үйінділерін) қайта өңдеу үшін де пайдаланылуы мүмкін, осылайша шикізаттың көбеюіне ықпал етеді. фосфор өндірісінің қорлары, ферроқорытпалар мен кальций карбиді.Технология шикізатты кешенді пайдалану дәрежесін 2 есе арттыруға мүмкіндік береді. Ұсынылған технология үйінді қождың пайда болуын болдырмайды, осылайша өндірістің қоршаған ортаға әсері төмендейді және өнеркәсіптік аймақтардағы экологиялық жағдай жақсарады. Технологияны фосфор саласының стандартты жабдықтарымен жүзеге асыруға болады. Ұсынылатын өндірістің өтелу мерзімі 3-4 жылдан аспайды.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 86

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 87

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 88

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 89

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 90


Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 91

AP15473348 Гумат құрамдас күрделі минералды тыңайтқыш алудың жаңа технологиясын әзірлеу

Жоба жетекшісі: Омаров Бекжан Темірханұлы.

Жобаның мақсаты: Гумат құрамдас күрделі минералды тыңaйтқыш aлу кезінде жүретін үрдістің физика-химиялық қасиетін анықтау және инновациялық технологиясын жасау.
Күтілетін нәтижелер:

-Web of Science дерекқорындағы импакт-фактор бойынша алғашқы үш квартильдегі немесе Scopus дерекқорында CiteScore бойынша кемінде 50 процентилі бар журналдарда кемінде 2 (екі) мақала;

Кешенді гумат құрамдас минералды тыңайтқыштар өндірісінде қолданылатын, фосфориттің, вермикулиттің, ішкі аршу жыныстарының физика-химиялық сипаттамалары, фосфоритті шикізаттың, қоңыр көмірдің, күкірт және калий карбонатының шоғырлану процессіндегі циклон шаңы туралы сипаттамалар келтіріледі.

Қоңыр көмірлердің кен орнындағы радиациялық сәулелену және әр қабаттағы изотопты құрылымдарды зерттеу нәтижелері алынады.

Гумат құрамдас тыңайтқыштар алу кезіндегі, термодинамикалық және кинетикалық есептеулері барысында, негізгі химиялық реакциялардың энтальпиясы, энтропиясыжәне Гиббсэнергиясы есептелді, сонымен қатар реакция теңдеуінің оң бағытқа жылжуы анықталады.

Гумат құрамдас күрделі минералды тыңайтқыш алудың жаңа технологиясы әзірленеді және минералды тыңайтқыш алу технологиясын жасау кезінде қолдануға мүмкін болатын гидpoдинaмикaлық poтopлы пульcaциялық aппapaттың конструктивтік және режимдік параметрлерін оңтайлы таңдау бойынша ұсыныстар жасалады.

Ұсынылып жатқан зерттемелер белгілі аналогтармен салыстырғанда гуматтың шығымын 20% жоғарлатуға мүмкіндік береді.

«Z-AGRO» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі өндірістік базасында гумат құрамдас күрделі минералды тыңайтқышына тәжірибе жұмыстары жүргізіліп, қорытынды нәтижелерінен сынақ актісі жасалады.

______________________________________________________________________________________________________


«ҮЗДІК ЖАС ҒАЛЫМ - 2023»

Үстіміздегі жылдың 15 желтоқсанында Астана қаласында «Тәуелсіз мемлекеттер достастығы елдерінің «ҮЗДІК ЖАС ҒАЛЫМ-2023» іс-шарасы өтті. Іс-шараға ТМД елдерінің ғылымды дамытуға үлес қосқан үздік жас ғалымдары қатысты. Жас ғалымдарға ғылым мен білімнің дамуына қосқан үлестері үшін «ҮЗДІК ЖАС ҒАЛЫМ - 2023» төсбелгілері және I, II, III дәрежелі дипломдар берілді. М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің жас ғалымы «Жас ғалым» грантының иегері Омаров Бекжан Темірханұлы ғылым мен білімді дамытуға қосқан үлесі үшін II дәрежелі дипломмен және «ҮЗДІК ЖАС ҒАЛЫМ - 2023» төсбелгісімен марапатталды.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 92

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 93

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 94

ЖАС ҒАЛЫМ 2 - постдокторантура (6 жоба)

AP15473325 Тоқыма өнеркәсібі үшін техногендік қалдықтардан хромитті пигменттерін алу мүмкіндігін зерттеу

Жоба жетекшісі: Туракулов Б. Б., магистр, PhD-докторант.

Жобаның мақсаты: құрамында күйдірілген көміртегі бар хромит түйіршіктерінен пигменттер өндіруде ресурсты және энергияны үнемдейтін технологияны әзірлеу және құру, мақта және аралас мата негізіне хромит пигментін қолдану

Ғылыми жаңалығы: жобаның ғылыми жаңалығы өнеркәсіптік қалдықтардан күйген көміртегі бар хромит түйіршіктерін алу және оларды кейіннен мақта және аралас мата негізіне жағу үшін қолданылатын хромит пигментіне синтездеу процесін зерттеуде жатыр.

Жобаның өзектілігі: хромит кендерін өндіру, ұсақтау, жіктеу, байыту және оларды технологиялық түрлендіруге дайындау процесінде шикізаттың 45%-дан астамы гранулометриялық және химиялық құрамы жағынан сапасыз өнімге (ұсақ, шаң, шлам) айналады, ферроқорытпаларға, отқа төзімді материалдарға және пигменттерге өңдеу үшін пайдаланылмайды. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасында өнеркәсіптік аймақтардың фаунасы мен флорасына орны толмас экологиялық зиян келтіретін, құрамында 40%-ға дейін және одан да көп көміртегі бар көмір өндірудің ішкі үстірт жыныстарының үлкен қоры бар. Сондықтан мақсатты материалдар мен жартылай фабрикаттарды ала отырып, әртүрлі өнеркәсіп салаларының сапасыз қалдықтарын өңдеудің жаңа және тиімді технологиясын жасау маңызды ғылыми, экономикалық және экологиялық міндет болып табылады.

Күтілетін нәтижелер: жүргізілген зерттеулер нәтижесінде күйдірілген көміртегі бар хромит түйіршіктерін одан әрі өңдей отырып, қара-жасыл хромит пигменттеріне дейін алу процестерінің оңтайлы технологиялық параметрлері анықталады. Мақта және аралас мата субстраттарына пигменттерді қолданудың оңтайлы параметрлері пилоттық сынақтардың расталған нәтижелерімен де белгіленетін болады. Зерттеу жұмысының нәтижелері бойынша әрбіржарияланымға 2 ғылыми мақала Web of Science дерекқорында Science Citation Index Expanded индексінде немесе Scopus дерекқорында кемінде 50 (елу) CiteScore процентильге ие болып жарияланады. Сондай-ақ халықаралық конференциялар материалдарындағы 2 мақала.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 95

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 96


________________________________________________________________

«Жас ғалым» конкурсы нәтиже беруде!

Достар, «Жас ғалым» грант иегері Туракулов Бахриддин Баходурович 14 қарашаны күні 6D072000-«Бейорганикалық заттардың химиялық технологиясы» мамандығы бойынша «Мақта және аралас маталарға басып шығару үшін техногендік қалдықтардан хромит пигменттерін алудың технологиялық негіздерін әзірлеу» тақырыбында докторлық диссертациясын сәтті қорғады.

Бұл диссертациялық жұмыс АР15473325 «Тоқыма өнеркәсібі үшін өндірістік қалдықтардан хромит пигменттерін алу мүмкіндіктерін зерттеу» «Жас ғалым» гранттық жобасы негізінде орындалды. Негізінен пигменттер сырттан импортталады, құны қымбат. Енді қымбат импорттық пигменттердің орнына жас ғалым Б.Б.Туракуловтыңтехногендік қалдықтардан алған хромит пигменттерін қолдануға болады.

Жас ғалым Б.Б.Туракуловты құттықтап, тезірек PhD дәрежесін алуына тілектеспіз!

2021-2023 ЖЫЛДАРЫ ОРЫНДАЛАТЫН ЖОБАЛАР

AP14973043 Хелат түзетін модификацияланған катионалмастырғыш шайырлар алу технологиясы

Жетекшісі: аға оқытушы, Кәдірбеков Ә. Ә.
Жобаның мақсаты: хелат түзуші модификацияланған катион алмасу шайырлары процесінде жоғары ион алмасу сыйымдылығының катиондық топтарын модификациялау негізінде су өткізгіш ерітіндіден белгілі бір ион алмастырғыштарды алу технологиясын әзірлеу.
Қазіргі уақытта ион алмасу жоғары материалдардың пайдалану қасиеттеріне байланысты ғылым мен өндірістік тәжірибенің барлық салаларында кеңінен қолданылады. Олардың көмегімен ең өзекті әлеуметтік және экологиялық проблемалардың бірі — қоршаған ортаны қорғау шешіледі. Экологиялық мәселелерді шешу үшін өндірісте қолданылатын материалдардың көпшілігінде статикалық алмасу сыйымдылығы төмен, сондықтан хелат түзуші топтың құрамына енгізу арқылы жоғары ион алмасу сыйымдылығы бар жаңадан өзгертілген иониттерді алу қажеттілігі туындайды. Гидрометаллургияда, атом өнеркәсібінде зауыттардан ластанған суды тазарту үшін жаңа сорбенттердің маңызы зор. Осы себептерге байланысты жоба өзекті болып табылады.
Ғылыми жаңалығы: гассиполь шайыры мен ұлу қабығынан алынған хелат түзетін модификацияланған катион алмасу шайырлары ластанған суларды тазарту кезінде ион алмасу сыйымдылығының жоғарылауымен сипатталады.
Жобаның практикалық маңыздылығы өнеркәсіптік ағынды суларды тазарту процесінде ауыр металдарсыз Ағынды суларды қалпына келтіруге мүмкіндік беретін Қалдықтарды кәдеге жарату технологиясын әзірлеу болып табылады. Ион алмасуын қолдану Үздіксіз технологиялық процестерді жүзеге асыруға, ал кейбір жағдайларда оларды автоматтандыруға, иониттермен Катализдің көмегімен нәзік кинетикалық зерттеулер жүргізуге мүмкіндік берді. Атом энергетикасы үшін иониттерге деген қажеттілік артып келеді. Атом электр станциялары ыдырайтын отын үшін иониттерді, ядролық реакторлардың контурларын еріту, суды тазарту үшін пайдаланады. Зерттеу нәтижелеріне байланысты жұмыстың қолданбалы маңыздылығы, түсті және асыл металдардың гидрометаллургиясындағы иондар мен органикалық заттардың концентрациясы, зауыттардан ластанған суларды тазарту үшін жаңа сорбенттердің практикалық маңызы тиімді.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 97

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 98

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 99

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 100

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 101

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 102


М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің бір топ жас ғалымдары Үндістанның Коттаям қаласында орналасқан Махатма Ганди университетіне ғылыми іссапарға аттанды.
«Жас ғалым» грантының иегері, докторант Қәдірбеков Әлімжан Әбдуайтұлы «Хелат түзетін модификацияланған катионалмастырғыш шайырлар алу технологиясы» жобасы бойынша ағынды сулардан металл иондарын айдау және иониттердің белсенді химиялық тұрақтылығы мен ион алмасуға қабілетін зерттейтін болады.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 103 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 104 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 105

AP15473609 Ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыру үшін фосфорқұрамдас тыңайтқыштарды алу технологиясын жасау

Достар, әріптестер!

М.Әуезов атындағы ОҚУ-нің Ғылыми жобалар және бағдарламалар департаменті АР15473609 «Ауыл шаруашылық дақылдарының өнімділігін арттыру үшін фосфорқұрамдас тыңайтқыштарды алу технологиясын жасау» жобасы 2022-2024 жылдарға арналған «Жас ғалым» жобасы бойынша жас ғалымдардың зерттеулерін гранттық қаржыландыру конкурсының «Геология, минералды және көмірсутек шикізатын өндіру және қайта өңдеу, жаңа материалдар, технология, қауіпсіз бұйымдар мен конструкциялар» бағыты бойынша қатысып, грант болғандығын хабарлайды.

Жобаның мақсаты: ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыру үшін техногендік қалдықтар негізінде фосфорқұрамдас тыңайтқыштар алу технологиясын әзірлеу. Бұл технология ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыру және фосфор өндірісінің қалдықтарын қайта өңдеу мәселелерін шешеді.
Жоба жетекшісі: PhD, Исмаилов Б.А.

Әзірленетін жоба Қазақстандағы өндірілетін фосфорқұрамдас тыңайтқыштар шығару өндірісінің көлемін ұлғайтып, өнімдер желісін айтарлықтай кеңейтеді. Ұсынылған өнімнің негізгі тұтынушылары ауыл шаруашылық кәсіпорындары болып табылады, онда фосфорқұрамдас тыңайтқыш топырақтың құнарлылығын арттыру үшін пайдаланылады, осылайша өсімдіктердің өнімділігі мен қоршаған ортаның қолайсыз факторларына төзімділігін арттырады.
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 106

Өзбекстан Республикасы Ғылым Академиясының ғалымдарымен ынтымақтастық

Жас ғалым PhD доктор, «Жас ғалым» жобасының жетекшісі Исмаилов Бахытжан Абдухаликұлы Өзбекстан Республикасы Ғылым академиясының «Жалпы және бейорганикалық химия» институтында х.ғ. д., профессор Б.С.Закировтың жетекшілігімен ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізді. Жоба тақырыбы АР15473609 «Ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыру үшін фосфорқұрамдас тыңайтқыштарды алу технологиясын жасау». Ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыру үшін техногендік қалдықтар негізінде құрамында фосфор бар тыңайтқыштарды алу технологиясын әзірлеу мақсатында жас ғалым Б.А. Исмаилов ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыру және фосфор өндірісінің қалдықтарын кәдеге жарату бойынша жұмыс жүргізді. Өзбекстан Республикасы Ғылым Академиясының ғалымдарымен бірлескен ғылыми-зерттеу жұмыстары біздің ғылым мен технология саласындағы ынтымақтастығымызды нығайта түсуде.

AP14972664 Ауыл шаруашылық дақылдардың өнімділігін және топырақтың құнарлығын арттыру үшін гуматқұрамдас тыңайтқыштарды алудың технологиясын әзірлеу

Жетекшісі: PhD, ХАА академигі, Смайлов Б. М.

Жобаның мақсаты: жобаның мақсаты топырақ құнарлылығын және ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыру үшін көмір қалдықтары негізінде құрамында гуматы бар тыңайтқыштарды алу технологиясын әзірлеу болып табылады.

Ғылыми жаңалығы: ғылыми-зерттеу жұмыстарының нәтижелері бойынша келесі жаңа параметрлер анықталды:

- "OutokumpuHSC6" бағдарламалық кешенін пайдалана отырып, тұз қышқылы ерітіндісіндегі көмір қалдықтарының ыдырауының термодинамикалық сипаттамалары анықталды;

- эксперименттерді математикалық жоспарлау әдісін қолдана отырып, азот қышқылы ерітіндісіндегі Ленгер кен орнынан көмір қалдықтарының ыдырау процесінің оңтайлы параметрлері анықталды;

- гумин қышқылдары мен гуматтар алу үшін азот қышқылының ерітіндісіндегі көмір қалдықтарының ыдырау процесінің кинетикалық заңдылықтары анықталды. "Айқын" активтендіру энергиясының мәні Аррениус теңдеуімен есептелген Екаж.= 12,33 кДж / моль процестің диффузиялық аймақта жүретінін көрсетеді;

- құрамында гумат бар тыңайтқыштар топырақтың құрылымына, қоректік заттар мен микроэлементтердің өсімдіктерге қол жетімді түрде жиналуына қатысатын, су және топырақ экожүйелеріндегі металдардың геохимиялық ағындарын реттеуге ықпал ететін гуминді заттардың жоғары құрамымен сипатталатыны анықталды.

Практикалық маңыздылығы: топырақтың құнарлылығын қалпына келтіруге мүмкіндік беретін және өсімдіктердің өнімділігіне оң әсер ететін гумат бар тыңайтқыштарды ала отырып, техногендік қалдықтарды кәдеге жарату технологиясын әзірлеу болып табылады.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 107

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 108


М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің бір топ жас ғалымдары Үндістанның Коттаям қаласында орналасқан Махатма Ганди университетіне ғылыми іссапарға аттанды.
«Жас ғалым» грантының иегері, PhD Смайлов Бакыт Маткаримұлы «Ауыл шаруашылық дақылдардың өнімділігін және топырақтың құнарлығын арттыру үшін гуматқұрамдас тыңайтқыштарды алудың технологиясын әзірлеу» жобасы аясында құрамында гуматы бар тыңайтқыштарды алу, сол тыңайтқыштардың физикалық-химиялық қасиеттері мен минералды құрамын зерттейтін болады.
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 109 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 110 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 111

И.Каримов атындағы ТМТУ ғалымдарымен ынтымақтастық

Жас ғалым А.М. Азимов И.Каримов атындағы Ташкент мемлекеттік техникалық университетімен тығыз байланыста жұмыс жасауда А.М. Азимов «Жас ғалым» грантының иегері, АР13268771 «Қазақстанның оңтүстік өңірін сумен жабдықтаудың жерасты көздерінің экологиялық мониторингі және су дайындаудың оңтайлы технологиясын ұсыну»жобасының жетекшісі болып табылады. Жас ғалым Қазақстанның оңтүстік өңірінің елді мекендерінде ауыз судың сапасын арттыру жөніндегі іс-шаралар кешенін ұсынады, суды ауыз суға дейін тазартудың перспективалық технологиясының әдістемелік ұсынымын дайындайды, өйткені ауыл тұрғындарын ауыз сумен қамтамасыз етуде елеулі проблема бар. И.Каримов атындағы Ташкент мемлекеттік техникалық университетінің ғалымдарымен жер асты суларының геоэкологиялық және геологиялық-гидрогеологиялық сипаттамалары, жер асты суларына санитарлық-гигиеналық талдау жүргізу әдістері, сумен жабдықтау көздерінің жай-күйін экологиялық бағалау мәселелері талқыланды. М. Әуезов атындағы ОҚУ мен И.Каримов атындағыТашкент мемлекеттік техникалық университеті арасында ғылым және ғылыми зерттеулер саласындағы ынтымақтастық туралы шартқа қол қойылды.

АP15473115 Органикалық қышқылдарды қолдану арқылы төменсұрыпты фосфориттерді іріктемелі шаймалау үрдісін кешенді зерттеу

Жоба жетекшісі: постдокторант, Райымбеков Е. Б.
Жоба идеясы:
отандық төменсұрыпты фосфат шикізаттарын фосфор (V) оксиді бойынша органикалық қышқылдардың көмегімен байыту үдерісін кешенді зерттеуге бағытталған. Жобаны орындау нәтижесінде құрамындағы фосфор (V) оксиді бойынша байытылған, фосфор өнімдерінің өндірісіне жарамды концентраттар алудың тиімді әдісі ұсынылады деп күтілуде.

Жобаның мақсаты: Отандық төменсұрыпты фосфат шикізаттарын фосфор (V) оксиді бойынша органикалық қышқылдардың көмегімен байыту үрдісін кешенді зерттеу.

Ғылыми-техникалық деңгейі (жаңалығы): фосфор (V) оксидінің мөлшері бойынша төменсұрыпты санаттағы фосфат шикізаттарын органикалық қышқылдармен іріктемелі шаймалау үрдісі кешенді зерттеледі.

Ғылыми-техникалық өнімді жүзеге асыру: Зерттеу нәтижелері бейорганикалық заттардың химиялық технологиясында қолданылады. Жобада қол жеткізілген нәтижелердің мақсатты тұтынушылары болып фосфат шикізаттарын өңдеудің проблемалық мәселелерімен айналысатын өнеркәсіп салалары, салалық ғылыми-зерттеу және жобалау институттары («Казфосфат» ЖШС ТФ, Жаңа Жамбыл фосфор зауыты, Минералды тыңайтқыштар зауыты, «AXЕM INVESTMENT» ЖШС, «Сары-Тас тыңайтқыш» ЖШС (Тараз қаласы), «Қазақстан Республикасының минералды шикізаттарын кешенді өңдеу орталығы» РМК (Алматы қ.), «Қайнар» ЖШС, «Реактивті фосфор қосындылары» ЖШС, «КАЗНИИХИМПРОЕКТ» ЖШС), Қазақстан Республикасы Индустрия және инфракқұрылымдық даму министрлігінің Индустриялық даму және өнеркәсіптік қауіпсіздік комитеті, ҚР экология, геология және табиғи ресурстар Министрлігі және т. б. табылады.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 112

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 113

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 114

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 115

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 116

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 117


«Жас ғалым» грант иегері - философия докторы

«Философия докторы (PhD) дәрежесін беру туралы» Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі Ғылым және жоғары білім саласында сапаны қамтамасыз ету комитеті төрағасының 2023 жылғы 7 ақпандағы № 54 бұйрығына сәйкес «Жас ғалым» грантының иегері Еркебұлан Батырбекұлы Райымбековке 8D07160- Бейорганикалық заттардың химиялық технологиясы мамандығы бойынша философия докторы (PhD) дәрежесі берілді.
«Жас ғалым» грантының иегері Райымбеков Еркебұлан Батырбекұлын құттықтаймыз!
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 118

«Жас ғалым» грант иегерінің ғылыми зерттеу нәтижелері жоғары рейтингтік журналда жарияланды

«Жас ғалым» грант иегері, PhD Еркебұлан Райымбековтің ғылыми зерттеу нәтижелері жасыл химия саласындағы инновациялық және тұрақты ғылыми жетістіктерімен танымал Q1 санатындағы "Green Processing and Synthesis" рейтингтік журналында жарияланды. "Enrichment of Low-Grade Phosphorites by the Selective Leaching Method" тақырыбындағы мақала енді осы журналдың сайтында қолжетімді. Зерттеу жұмыстары жас ғалымның ғылыми кеңесшілері PhD П.Абдуразова және Ұ. Назарбек жетекшілігімен жүргізілді. Зерттеуде ғалымдар органикалық қышқылдармен төменсұрыпты фосфорит кендерін байытудың жаңа және экологиялық таза әдісін ұсынады. Іріктемелі шаймалауды қолдану арқылы зерттеу жасыл химияға қосқан елеулі үлесін көрсете отырып, қолданыстағы тау-кен тәжірибесін өзгертуге мүмкіндік беретін неғұрлым тұрақты және тиімді процесті ұсынады.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 119

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 120

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 121


Журналға сілтеме
Ғалымдарды кезекті жетістіктерімен шын жүректен құттықтаймыз және шығармашылық табыс тілейміз!

ЖАС ҒАЛЫМ 1 - постдокторантура (1 жоба)

AP14972915 Терең ұңғымаларды бұрғылау үшін бұрғылау ерітінділерінің термиялық-тұзға төзімді композитті полимерлі тұрақтандырғыштарын алу технологиясын жасау

Жоба жетекшісі: докторант, Артыкова Ж. К.

Өзектілігі: Бұл ғылыми жоба бұрғылау ерітінділеріне арналған термо-тұзға төзімді композициялық полимерлі тұрақтандырғыштарды алу технологиясын әзірлеуді қарастырады. Бұрғылау тереңдігінің жоғарылауымен отандық жылу және тұзға төзімді реагенттерді-бұрғылау ерітінділерінің композициялық полимерлі тұрақтандырғыштарын құру мүмкіндігін зерттеу өте өзекті болып табылады.
Мақсаты: Әлсіз және жоғары қышқылды мономерлерді сополимерлеу әдісімен термо-тұзға төзімді композициялық полимерлі тұрақтандырғыштарды алу технологиясын және реологиялық және фильтрлеу-технологиялық қасиеттерін реттеу үшін май өнеркәсібінің қалдықтарын - госсипол шайырының май қышқылдарын қолдана отырып, оларды модификациялау болып табылады.

Күтілетін нәтижелер:

  1. Мұнай, газ және қатты пайдалы қазбаларды бұрғылау кезінде қолданылатын полимерлі реагенттерді қолдану бойынша шолу және патенттік іздеу жүргізілетін болады.

  2. Әлсіз және күшті қышқылды акрилатты полимерлердің тәжірибелік үлгілері әзірленеді. БҒСБК ұсынған журналдарда 1 (бір) мақала жарияланады.

  3. Композициялық полимерлі тұрақтандырғыштардың синтезделген тәжірибелік үлгілерінің физика-химиялық және фильтрлеу-технологиялық қасиеттері зерттелетін болады.

  4. Тәжірибелік үлгілерді шығару бойынша оңтайлы технологиялық параметрлер мен режимдер әзірленетін болады. Импакт-фактор көрсетілген шетелдік журналдарда 1 (бір) мақала жарияланатын болады

  5. Web of Science дерекқорындағы импакт-фактор бойынша алғашқы үш квартильдегі немесе Scopus дерекқорында CiteScore бойынша кемінде 50 процентилі бар журналдарда 2 (екі) мақала жарияланады.

  6. Терең ұңғымаларды бұрғылауға арналған бұрғылау ерітінділерінің термосолға төзімді композициялық полимерлі тұрақтандырғыштарын алу жөніндегі технологиялық регламент әзірленетін болады.

  7. Терең ұңғымаларды бұрғылау үшін термо-тұзға төзімді композициялық полимерлі бұрғылау ерітінділерін тұрақтандырғыштарды алу технологиясын жасау. Әзірленген өнімді пайдалану бойынша талдау және ұсыныс жасалады. Тәжірибелік-өнеркәсіптік сынақтар актісі.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 122

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 123

AP15473295 Жеміс консервілері өндірісінің қалдықтары негізінде белсендірілген сорбент алу технологиясын жасау

М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің бір топ жас ғалымдары Үндістанның Коттаям қаласында орналасқан Махатма Ганди университетіне ғылыми іссапарға аттанды.

«Жас ғалым» грантының иегері, докторант Есенбек Асылбек Сағынтайұлы «Жеміс консервілері өндірісінің қалдықтары негізінде белсендірілген сорбент алу технологиясын жасау» жобасы негізінде ағынды судағы қалдық хлорды тазартқаннан кейін белсендірілген сорбенттің адсорбциялық қабілетін, сіңу дәрежесін және тазарту кезінде қалдық хлордың сіңуіне су ағынының жылдамдығының әсерін зерттейді.


Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 124 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 125 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 126

ОРЫНДАЛУ МЕРЗІМІ 36 айлық ГРАНТТЫҚ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ ЖОБАЛАРЫ (4 жоба)

Темірбетон конструкцияларының құрылыс арматуралық болаттары мен ендірілген бұйымдарының механикалық қасиеттерін зерттеу

Жоба тақырыбы: Темірбетон конструкцияларының құрылыс арматуралық болаттары мен ендірілген бұйымдарының механикалық қасиеттерін зерттеу


Жұмыс бағыты: құрылыс арматуралық болаттарының механикалық қасиеттері
Қолдану саласы: Құрылыс және құрылыс материалдары
Жобаның мақсаты: азаматтық құрылысқа арналған құрылыс арматуралық болаттарының механикалық сипаттамаларын зерттеу
Ғылыми-техникалық деңгей (жаңалық): жүктемедегі Болат жұмысын зерттеу және құрылыс арматуралық болаттарының үлгілеріне механикалық сынақтар жүргізу және олардың созылу диаграммасын зерттеу негізінде негізгі механикалық сипаттамалар анықталады: аққыштық шегі ( Болат жұмысының серпімді кезеңі); Болаттың беріктігін сипаттайтын уақытша кедергі (беріктік шегі) және болаттың пластикалық қасиеттерін сипаттайтын салыстырмалы ұзарту. Механикалық сынақтардың нәтижелері бойынша болаттардың негізгі механикалық сипаттамаларын нормативтік мәндермен салыстыру жүргізіледі және ұсыныстар әзірленеді.

№-0101-22 Келісімшарт

АР09261098 Магистральдық құбырлардың коррозиясынан электрохимиялық қорғауды бақылау және басқарудың ақпараттық-талдамалық жүйесін әзірлеу

Жоба жетекшісі: Т. ғ. к. Хусанов ж. е.
Жобаның мақсаты: кешенді басқарудың қолданыстағы жүйесіне интеграцияланатын жерасты болат құбырлары мен Қазақстан Республикасының мұнай-газ кешені құрылыстарының коррозиясынан электрохимиялық қорғауды (ЭХЗ ИАСҚУ) бақылау мен басқарудың ақпараттық-талдау жүйесін құру және енгізу есебінен Қазақстан Республикасының мұнай-газ кешенінің сенімділігін, ұзақ мерзімділігін, энергия тиімділігін және экологиялық қауіпсіздігін арттыру..
Магистральдық құбырлардың ИАСҚУ ЭХЗ шешетін негізгі міндеттері:
- интеллектуалды СБӨЖ пайдалана отырып, басқарудың барлық деңгейлері бойынша құбыр жүйесі объектілерін коррозиядан электрохимиялық қорғау міндеттерін автоматтандыру;
- әр түрлі деңгейдегі пайдаланушылар арасында ақпарат алмасу авторизациялау құралдары мен қолжетімділік құқықтарын пайдалана отырып, бірыңғай веб-сайт-интерфейс арқылы Интернет желісінің арналары бойынша жүзеге асырылады;
- сұрау салуды ұйымдастыру берген сәйкес бақылау-өлшеу пункттерінде және ЭХҚ басқа да құралдарында орнатылған катодтық қорғау станцияларының, қашықтықтан бақылау блоктарының қорғау параметрлерінің қашықтықтан мониторингі;
- ЭХЗ құралдарын, зерттеу деректерін, құбырдың жай-күйін, оқшаулауды, топырақтың коррозиялық агрессивтілігін және т. б. мониторингтеу нәтижелерін жинау, өңдеу, сақтау және бейнелеу.;
- мониторинг деректерін, құбыр жүргізу орнындағы геологиялық жағдайларды, Климаттық немесе маусымдық өзгерістер мен басқа да факторларды ескере отырып, катодтық қорғау станцияларының қорғаныш параметрлерін оңтайландыру;;
- уақыттың нақты ауқымында катодтық қорғау станцияларының режимдерін автоматты басқару командалары мен ұсыныстарын беру;
- параметрлердің авариялық өзгеруі, электрохимиялық қорғау құралдарының жай-күйі немесе санкцияланбаған қол жеткізу кезінде әртүрлі арналар бойынша хабарлау;
- деректерді аналитикалық интерактивті өңдеу, құбыр жүйесі объектілерінің коррозиядан қорғалуын бағалау міндеттері үшін салыстырмалы және ретроспективті талдау жүргізу;
- картада объектілердің кеңістіктік орналасуын, ЭХЗ жүйесін және олармен байланысты фактографиялық ақпаратты көрсету үшін картографиялық сервисті пайдалану мүмкіндігі;
- жүйе деректері негізінде регламенттелген, Талдамалық, жиынтық және статистикалық есептерді дайындау және генерациялау;
- пайдаланушылардың жүйенің деректері мен функцияларына, жүйелік теңшелімдерге қол жеткізу құқықтарын басқару, жүйеде жұмыс журналдарын жүргізу;
- ЭХЗ құралдары мен жүйесін басқару бойынша шешім қабылдау үдерістерін ақпараттық және зияткерлік қолдау.
Жобаның жаңалығы: сыртқы жағдайлардың өзгеруін ескере отырып, ЭХҚ параметрлерінің оңтайлы мәндерін қолдауды, энергия тұтынуды және ресурстар шығынын азайтуды қамтамасыз ететін, сондай-ақ ҚР Мұнай-газ кешенінің құбыр жүйесінің (ТЖҚ) сенімділігін, қауіпсіздігін және ұзақ мерзімділігін арттыратын құбыржолдардың коррозиясынан ЭХҚ бақылау және басқарудың ақпараттық-талдамалық жүйесін құру жолымен ЭХҚ жүйесін кешенді автоматтандыру.
Практикалық маңыздылығы: жоба нәтижелерінің негізінде Қазақстан Республикасының бейіндік жоғары оқу орындары үшін: зияткерлік ақпараттық технологияларды пайдалана отырып, логикалық-есептік сипаттағы қиын қалыптастырылатын процестерді автоматтандыру теориясы; күрделі бөлінген жүйелерді басқарудың әртүрлі салалары мен деңгейлері үшін қолданбалы қолдану шешімдерін қабылдауды қолдаудың Зияткерлік жүйелерін құру теориясының негіздері және басқа да пәндер бойынша дәрістер курстары мен оқу құралдары құрылуы мүмкін.
Алынған нәтижелер:
2021 жылы келесі нәтижелер алынды:
- құбырлардың коррозиясынан ЭХЗ бақылау және басқарудың ақпараттық-аналитикалық жүйесін құруға әдістемелік кешенді тәсіл негізделген;
- жаңа зияткерлік ақпараттық технология әзірленді, оған дәстүрлі математикалық әдістер мен ЭХЗ жүйесінің жұмыс режимдерін автоматтандырылған басқару процесін формализациялау модельдері де, сонымен қатар
магистральдық құбырлардың жекелеген учаскелеріндегі сыртқы жағдайлардың өзгеруін ескере отырып, катодтық қорғау станцияларының параметрлерін бақылауды және оңтайлы басқаруды қамтамасыз ететін шешімдерді қолдаудың бейімделгіш зияткерлік жүйесінде іске асырылған жасанды интеллект әдістері;
- ҚР МГК ТПҚ қолданыстағы ЭХҚ жүйелерінің құрамы мен жай-күйі туралы деректерді зерттеу және талдау нәтижелері келтірілген;
- құру қағидаттары негізделді және ЭХЗ ИАСҚУ құрылымдық схемасы әзірленді – ;
- ИАСКУ ЭХЗ катодты қорғау модульдік станциясының (МСКЗ) эксперименттік макетіне (ЭМ) қойылатын техникалық талаптар әзірленді – ;
- модульдік катодты қорғау станциясы үшін телемеханика және қашықтықтан басқару (СТДУ) құралдарының ЭМ-не қойылатын техникалық талаптар әзірленді.
Қолданылу саласы: Газ және мұнай өнімдерін өндіру, тасымалдау, сақтау объектілері; магистральдық, кәсіпшілік құбыржолдары, компрессорлық және қайта айдау станциялары, жерасты металл құрылыстары және басқалары.
2021 жылғы Жарияланымдар:
КОКСОН ұсынған журналда 1 мақала жарияланды:
Ж. е. Хусанов, А.Д. Тевяшев, а. в. Прохоров, А. Е. Хусанов, в. п. Прохоров, Б. М. Қалдыбаева жер асты құбырларын электрохимиялық қорғау жүйелерінің жұмыс істеу режимдерін жедел жоспарлаудың математикалық әдістері мен модельдері // ҚР ҰҒА Жаршысы. - Алматы, 2021. - № 3 (81). - Б. 40+52
ХҒПК еңбектеріндегі 2 мақала:
Алишер Э.Хусанов, Андрей Д. Тевяшев, Жахангир Э. Хусанов, Ботагөз М. Қалдыбаева, Дильфуза А. Турдыбекова. Жерасты магистральдық құбырының қорғаныш әлеуетін бөлудің математикалық модельдері / / "өнеркәсіптік технологиялар және инжиниринг" ICITE 2021: VII халықаралық конференция материалдары.Шымкент, 2021.- В.и. - с. 14-18.
Алишер Э.Хусанов, Александр В. Прохоров, Ботагөз М. Қалдыбаева, МерекеБ.Кенжеханова, Аян.Жолшыбек. Жерасты құбырларын электрохимиялық қорғаудың сапасы мен тиімділігін бағалау көрсеткіштері// "өнеркәсіптік технологиялар және инжиниринг" ICITE – 2021: VII халықаралық конференция материалдары.Шымкент, 2021.- В.И. - С. 18-20.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 127

AP15473152 Eranthis longistipitata-ның биоәртүрлілігін сақтау және биоактивті қосылыстарын зерттеу

Жетекшісі: PhD, аға оқытушы, Айменова Ж.Е.
Жобаның мақсаты: Батыс Тянь-Шаньда өсетін Eranthis longistipitata эндемикалық дәрілік өсімдігінің биологиялық белсенді қосылыстарын зерттеу және биоәртүрлілігін сақтау.
Ғылыми жаңалығы: осы жобаны іске асыру шеңберінде алғаш рет Eranthis longistipitata-ның микроклоналды және тұқымдық көбеюі бойынша тәжірибелер жүргізілетін болады, өсімдікті құнды дәрілік өсімдік шикізаты ретінде сипаттайтын әртүрлі биохимиялық қасиеттері зерттелетін болады.
Практикалық маңыздылығы: осы уақытқа дейін Eranthis longistipitata түрлерінің саны, өсу жағдайлары, фитохимиялық қасиеттері бойынша жалпылама кешенді бағалау жоқ. Бұл олардың тұрақты өмір сүруі мен қалпына келуінің тетіктерін құруды және енгізуді қамтамасыз ететін кешенді зерттеулерді жүргізу қажеттілігіне байланысты. Ұсынылған жобаның мақсатты тұтынушылары - дәрілік өсімдіктердің экономикалық құнды және сирек кездесетін түрлерін пайдалануға бағытталған фармацевтикалық кәсіпорындар. Сондай-ақ, дәрілік шикізатты фармацевтикалық кәсіпорындарға және ғылыми-өндірістік ұйымдарға сататын коммерциялық кәсіпорындар да алынған нәтижелердің тұтынушылары болады.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 128

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 129

2022-2024 жылдарға арналған ЖАС ҒАЛЫМДАРДЫ ГРАНТТЫҚ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ ЖОБАЛАРЫ (КМУ 3) (2 жоба)

AP09260240 Байланыс аймағындағы температураны реттеу мүмкіндігімен ағындардың құйынды өзара әрекеттесу әдісін жасау және оның негізінде газ тазарту жүйелерін құру

AP13268771 Қазақстанның оңтүстік өңірін сумен жабдықтаудың жерасты көздерінің экологиялық мониторингі және су дайындаудың оңтайлы технологиясын ұсыну

Жоба жетекшісі: PhD,Азимов А.М.
Жобаның мақсаты-
Қазақстанның оңтүстік өңірінің ауыз су жағдайын экологиялық бағалау және болжау, су дайындау технологиясының режимдік және конструктивтік параметрлерінің әдістемелік ұсынымдарын әзірлеу.

Жобаны іске асыру нәтижесінде нақты кен орындары үшін тікелей экономикалық тиімділікті ғана емес, сонымен қатар аймақтық ауқымдағы экологиялық әсердің кемінде 10%-ын қамтамасыз ететін ауыз суды тазартудың перспективалық технологиясы бойынша ұсыным дайындалатын болады.
Әзірленген әдістемелік ұсыным ауыз суды тазартудың оңтайлы технологияларын (тұндыру, сүзу, флокуляция, коагуляция, адсорбция, ультрафильтрация, кері осмос, химиялық дезинфекция) және режим параметрлерін таңдауды қамтиды.
Алынған ғылыми нәтижелер Түркістан облысының кен орындарындағы ауыз суды тазарту үшін энергия және ресурс үнемдейтін технологиялар мен жабдықтарды есептеу әдістемесін әзірлеуге негіз болады, технологиялық кешендердің ғылыми базасын құру мүмкіндігін ашады. Су тазарту кәсіпорындарында нақты пайдаланылады, бұл кәсіпорындардың шығындарын азайтады, экологиялық және әлеуметтік жағдайды жақсартады.
Алынған нәтижелердің мақсатты тұтынушылары су тазарту қондырғылары болып табылады.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 130


Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 131


Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 132


Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 133


М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің бір топ жас ғалымдары Үндістанның Коттаям қаласында орналасқан Махатма Ганди университетіне ғылыми іссапарға аттанды.
«Жас ғалым» грантының иегері, PhD Азимов Абдугани Муталович «Қазақстанның оңтүстік өңірін сумен жабдықтаудың жерасты көздерінің экологиялық мониторингі және су дайындаудың оңтайлы технологиясын ұсыну» жобасы шеңберінде нақты өңірдегі ауыз суды тазарту технологияларын (тұндыру, сүзу, флокуляция, коагуляция, адсорбция, ультрафильтрация, кері осмос, химиялық дезинфекция) зерделейтін болады.
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 134 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 135 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 136

Жас ғалымдар халықаралық конференцияда

М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің «Жас ғалым» грант иегерлері Үндістанның Махатма Ганди университетінде «Ластанудан тазартуға дейінгі су» тақырыбында өтіп жатқан халықаралық конференцияға қатысуда. Конференцияда «Қазақстанның оңтүстік өңірін сумен жабдықтаудың жерасты көздерінің экологиялық мониторингі және су дайындаудың оңтайлы технологиясын ұсыну» жобасының жетекшісі Азимов Абдугани Муталович «Нанофильтрация технологиясын пайдалана отырып жерасты және жербеті суларын тазалау» тақырыбында баяндама жасады. Конференцияға Ұлыбритания, Канада, Польша, Корея, Франция, Жапония, Америка Құрамы Штаты, Испания және Қазақстаннан ғалымдар қатысуда.


Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 137

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 138

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 139

AP14972832 Баламалы күн энергиясын пайдалана отырып, бетон бұйымдары мен конструкцияларын термоөңдеудің энергия үнемдеу технологиясын әзірлеу

Жетекшісі: аға оқытушы Кудабаев Р. Б.

Жобаның мақсаты: баламалы күн энергиясын пайдалана отырып және жылу батареялары бар әзірленген энергия белсенді гелиокамера негізінде бетон бұйымдары мен конструкцияларын энергияны үнемдейтін, экологиялық таза термиялық өңдеу технологиясын әзірлеу.

Ғылыми жаңалық: жобаны іске асыру нәтижесінде бетонды қатайтудың оңтайлы режимін және жұмсақ жылыту мен салқындату режимін қамтамасыз ететін жылу батареялары бар жылу жинақтаушы гелиокамераның дизайны әзірленетін болады.

Жобаның практикалық маңыздылығы күн энергиясын пайдалана отырып, бетон бұйымдары мен конструкцияларын жылу-ылғалдылықпен өңдеу технологиясын әзірлеу болып табылады. Бетон бұйымдары мен конструкцияларын өңдеудің гелиотехнологиясын енгізу дәстүрлі энергияны жазғы кезеңде 100% - ға дейін және жылдың өтпелі және қысқы кезеңдерінде кемінде 50% - ға дейін үнемдеуге мүмкіндік береді, сондай-ақ бұйымдар мен конструкциялардың жоғары сапасымен үйлесімде экологиялық таза технологияны пайдалануға мүмкіндік береді.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 140

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 141

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 142

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 143

AP15473389 Түсті металдарды ала отырып, қорғасын өндірісінің техногендік қалдықтарын қайта өңдеудің инновациялық технологиясын әзірлеу және тіршілікті қамтамасыз ету деңгейін арттыру

AP13068539 Инволюциясы бар төртінші ретті параболалық және гиперболалық типті дифференциалдық теңдеулер және олардың бөлшек аналогтары үшін есептердің шешілімділігі

Ғылыми жобалар мен бағдарламалар департаменті 2022-2024 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша жас ғалымдарды гранттық қаржыландыруға арналған конкурстың қорытындысымен «Жаратылыстану ғылымдары саласындағы ғылыми зерттеулер» басымдығында AP13068539 «Разрешимость задач для дифференциального уравнения параболического и гиперболического вида четвертого порядка с инволюцией и их дробных аналогов» жобасы жеңіске жеткенін қуана хабарлайды.
Жоба жетекшісі - жас ғалым, PhD Сәрсенбі Әдісалам Әбдіжаханұлы.
Жобаның мақсаты – инволюциясы бар дифференциалдық теңдеулерді шешу теориясын одан әрі дамыту. Жас математиктер командасы келесі міндеттерді қойып отыр: инволюциясы бар төртінші реттік оператордың өзіндік функцияларының базистілігін дәлелдеу; теңдеулік аралас есептердің шешілуін көрсету.
Зерттеу нәтижелері дифференциалдық теңдеулердің шешілу теориясын дамытуда өте маңызды.
Жоба жетекшісі жас ғалым Сәрсенбі Әбдісалам Әбдіжаханұлын және жас ғалымдар тобын құттықтаймыз, қызықты идеялар, үлкен жаңалықтар, жоғары нәтижелер тілейміз!
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 144

AP13068387 Пробиотиктер мен антиоксиданттар қосылған инновациялық функционалды биосүтқышқылды өнімдер өндіру технологиясын жасау

Ғылымға жастар келуде!
М. Әуезов атындағы ОҚУ-нің Ғылыми жобалар және бағдарламалар департаменті ҚР БҒМ жариялаған 2022-2024 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша жас ғалымдарды гранттық қаржыландыру конкурсының нәтижесінде «Пробиотиктер мен антиоксиданттар қосылған инновациялық функционалды биосүтқышқылды өнімдер өндіру технологиясын жасау» жобасы жеңіске жеткенін хабарлайды.
Жоба жетекшісі «Тоқыма және тамақ инженериясы» жоғары мектебінің жас ғалымы, PhD Өтебаева Айдана Асқарқызы.
Жобаның мақсаты - жергілікті табиғи өсімдік шикізатынан алынған биологиялық белсенді заттар сығындылары негізінде пробиотикалық микроорганизмдерді (бифидо-және лактобактериялар) белсендендірудің биотехнологиялық процесін жетілдіру жолымен инновациялық инновациялық функционалды биоқышқылды сүт тағамдарының жаңа түрлерін әзірлеу, сондай-ақ дұрыс тамақтануға, адамның өмір сүру сапасы мен ұзақтығын арттыруға арналған табиғи антиоксиданттары бар функционалдық тамақ өнімдерін жасау.
Жоба шеңберінде Қазақстан Республикасында алғаш рет жергілікті шикізаттардан: түркістан доланасынан (Crataegus turkestanica), мойылдан (Prunuspadus) және дәрілік қандышөптен (Sanguisorba of ficinalis L.) алынған антиоксиданттардың лактобактериялар мен бифидобактериялардың өсуіне әсері зерттелетін болады және осының негізінде алғаш рет құрамында пробиотиктер (Sanguisorba of ficinalis L.) бар инновациялық функционалдық биоқышқылды сүт өнімдерін алу технологиясы әзірленетін болады.
А.А. Өтебаеваны және жас ғалымдар командасын жеңісімен шын жүректен құттықтаймыз!
Шығармашылық табыс, ғылыми-зерттеу жоспарларын іске асыруды және жаңа биіктерге жетуді тілейміз!
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 145
Жобаның тақырыбы: Пробиотиктер мен антиоксиданттар қосылған инновациялық функционалды биосүтқышқылды өнімдерін өндіру технологиясын жасау
Жобаның мақсаты: Жергілікті табиғи өсімдік шикізатынан алынған биологиялық белсенді заттардың сығындылары бар пробиотикалық микроорганизмдерді (бифидо - және лактобактерияларды) белсендірудің биотехнологиялық процесін жетілдіру жолымен инновациялық функционалдық биосүтқышқылды өнімдердің жаңа түрлерін әзірлеу, сондай-ақ дұрыс тамақтануға, адамның өмір сүру сапасы мен ұзақтығын арттыруға арналған табиғи антиоксиданттары бар функционалдық тамақ өнімдерін жасау.
Жобаның міндеттері: 1) Түркістан облысындағы құрамында биологиялық белсенді заттары жоғары, антиоксиданттық қасиеттері бар табиғи және культивацияланатын өсімдік шикізаттарын таңдау және әдебиеттерге аналитикалық шолу жасау. 2) физикалық-механикалық өңдеу әдістерін пайдалана отырып, іріктелген өсімдік шикізаттары мен материалдарын алдын ала өңдеу. 3) вакуум көмегімен төмен жиілікті ультрадыбыстық (ТЖ) және орта жиілікті ультрадыбыстық технологиясы мен ультра жоғары жиілікті (микротолқынды) әдістерін қолдану арқылы өсімдік шикізаттары мен материалдарын экстрагирлеудің қолайлы жағдайларын анықтау. 4) биологиялық белсенді заттардың жалпы антиоксиданттық белсенділігін иммобилизациялау процесінде физика-химиялық және микробиологиялық параметрлерді зерттеу. 5) Антиоксиданттардың пробиотикалық микроорганизмдердің: бифидобактериялар мен лактобактериялардың өсуі мен дамуына әсерін анықтау. 6) Айран саңырауқұлақтарына, L. acidophilus негізделген инновациялық биосүтқышқылды функционалды өнімдерді алу технологиясында бифидобактерияларды белсендірудің энергия үнемдейтін кезеңдерін жасау. 7) Сақтау мерзімінің ұзақтығына байланысты алынған инновациялық биосүтқышқылды функционалдық өнімдерінің тағамдық қауіпсіздігін, микробиологиялық, органолептикалық және физика-химиялық көрсеткіштерін зерттеу. 8) Сақтау мерзімі ұзартылған және биологиялық құндылығы жоғары инновациялық биосүтқышқылды функционалдық өнімдерін алу технологиясын жобалау және өндіріске енгізу үшін нормативтік-құқықтық құжаттар жасау.

AP14869410 Түркістан облысындағы көкөніс дақылдарының өнімділігін арттыру мақсатында фосфорқұрамды және көмірқұрамды қалдықтары негізінде органикалық тыңайтқыштар алу технологиясын құру

Жетекшісі: б.ғ.к., доцент, Исаев Е. Б.
Жобаның мақсаты: Түркістан облысындағы көкөніс дақылдарының өнімділігін арттыру үшін құрамында фосфор бар және құрамында көмір бар қалдықтардың биоконверсиясы негізінде органикалық тыңайтқыштардың жаңа түрлерін алу технологиясын әзірлеу болып табылады.
Ғылыми жаңалығы: алғаш рет көкөніс дақылдарының өнімділігін арттыру үшін микроорганизмдердің әртүрлі топтарын қосу арқылы фосфор және көміртегі бар қалдықтар негізінде биологиялық тыңайтқыштар жасалады
Практикалық маңыздылығы: Қазақстанның оңтүстігіндегі көкөніс алқаптарында болжамды оң нәтижесі бар әзірленген био тыңайтқыштарды енгізу Қазақстанның бүкіл аумағы бойынша технологияны тарату үшін негіз болады, бұл маңызды ұлттық маңыздылыққа ие. Зерттеу нәтижелері іргелі және қолданбалы мәнге ие, өйткені бактериялық және альгологиялық негізде тыңайтқыштар жасалады; сонымен қатар, скринингтік зерттеулер негізінде көкөніс өсімдіктерінің өнімділігі мен стресске төзімділігін арттыруға ықпал ететін балдырлардың штамдары бөлінеді; Ағынды суларды кәдеге жарату мүмкіндіктері қарастырылды, алынған био тыңайтқыштарды қолдана отырып, көкөніс дақылдарының астында таусылған топырақтың агротехнологиясы жасалды. Ұсынылып отырған бағдарламаны іске асырудың халықаралық ауқымында тыңайтқыштар немесе пестицидтер түріндегі химиялық реагенттерді қолданудан бас тарту есебінен трансшекаралық аумақтарды ластауға экологиялық баспасөзді төмендетуге мүмкіндік береді. Қазақстанның оңтүстігіндегі кәсіпорындардың индустриялық мүдделілігі құрамында фосфоры бар сарқынды сулар мен қождар сияқты әртүрлі талап етілмеген өндіріс қалдықтарының болуымен негізделген, олар балдырларды өнеркәсіптік өсіру үшін арзан шикізат бола алады, бұл екінші жағынан өңірдегі экологиялық шиеленісті төмендету және қосымша жұмыс орындарын құру түріндегі әлеуметтік сұранысты қанағаттандыруға мүмкіндік береді. Бұл қалдықтар Шымкент қаласының аумағында 16 гектарға жуық жерді алып жатыр, олар қазіргі уақытта қоршаған агроландштейндердің және қаланың ластану көзі болып табылады. Оларды кәдеге жарату іргелес шағын аудандардың тұрғындарының әлеуметтік-психологиялық разрядына ықпал ететін болады.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 146

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 147


Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 148

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 149

2021 ОРЫНДАЛУ МЕРЗІМІ 12 айлық ГРАНТТЫҚ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ ЖОБАЛАРЫ (6 жоба)

АР09563358 Кальциленген сода өндірісінің дистиллерлік сұйықтығын өңдеу технологиясының ғылыми негіздерін әзірлеу

Жетекшісі: Т. ғ. д., профессор Анарбаев А. А.
Жобаның мақсаты: кальцийленген сода өндірісінің дистиллерлық сұйықтығын қайта өңдеу және кәдеге жарату технологиясының ғылыми негіздерін әзірлеу және химия, металлургия, тамақ және тамақ өнімдерінде сұранысқа ие өнімдерді алу
құрылыс индустриях
Ғылыми жаңалығы: зерттеу нәтижелері Жаңа кинетикалық деректерді алуға және реагенттердің Шығыс нормаларының, процестің температурасы мен уақытының оңтайлы жағдайларын анықтауға;20-100оС температура аралығында Табиғи натрий сульфатын пайдалана отырып, дистиллер сұйықтығынан натрий хлоридін алудың жаңа физика-химиялық заңдылықтарын анықтауға; табиғи натрий сульфатының Шығыс нормасының, температураның, уақыттың және т:Ж қатынасының оңтайлы жағдайларын анықтаудағы қоспалардың әсеріне негізделетін болады; екі Сулы гипстің, жартылай Сулы гипстің, Қос тұздар мен na+, SO42–, CI иондарынан бос ангидриттің әртүрлі түрлерінің түзілу шарттары–
Практикалық маңыздылығы: алынған нәтижелер ғылым мен технологиялардың дамуына үлкен мән береді, айтарлықтай әлеуметтік және экономикалық әсерге ие болады, соданың, ас тұзының және гипстің тауарлық өнімін шығаруға және Қазақстан Республикасының экспорттық мүмкіндіктерін арттыруға мүмкіндік береді

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 150

AP09563567 Covid-19 пандемиясы кезеңінде оқытушылардың кәсіби күйіп қалуының алдын алуда денсаулық сақтау технологияларын әзірлеу

Жетекшісі: п. ғ. д., профессор Қабылбекова Зәурет Бердіқұлқызы
Бұл жұмыстың өзектілігі адамның, қоғамның және мемлекеттің денсаулық сақтау біліміне деген қажеттілігімен байланысты, өйткені білім беру процесін қашықтықтан ұйымдастыру университет оқытушыларында физиологиялық функциялардың өзін-өзі реттеу механизмдерінің бұзылуына әкелетін және созылмалы аурулардың дамуына ықпал ететін тұрақты стресстің шамадан тыс жүктемелерін тудырады. Нәтижесінде, кең таралған қашықтықтан білім берудің жалпы формасы Денсаулық ресурстарын сақтау тұрғысынан қымбатқа түседі.
Жұмыс мақсаты: оқытушылардың кәсіби күйіп қалуының алдын алуда денсаулық сақтау технологияларын әзірлеу, ЖОО оқытушысын covid-19 пандемиясымен байланысты қашықтықтан оқыту кезеңінде эмоционалды және физикалық денсаулықты сақтау мүмкіндігімен қамтамасыз ету.
Көрсетілген мақсат зерттеудің келесі негізгі міндеттерін анықтады:
1.Кәсіби күйіп қалудың алдын алу шарасы ретінде денсаулық сақтау технологиясының негіздерін анықтайтын теориялық және әдіснамалық ережелер жиынтығын зерттеу және негіздеу.
2.Пандемиямен байланысты қашықтықтан оқыту кезеңінде оқытушылардың кәсіби күйіп қалуының алдын алу ретінде денсаулық сақтау технологияларын дамыту мәселесін зерттеу стратегиясына тұжырымдамалық тәсілдерді әзірлеу.
3.ЮКУ - да бағдарламаның практикалық аспектісін жүзеге асырыңыз. М.Әуезов пандемиямен байланысты қашықтықтан оқыту кезеңінде оқытушылардың кәсіби күйіп қалуының алдын алу ретінде нақты Денсаулық сақтау технологияларын оқу-тәрбие процесіне интеграциялау мақсатында.
Практикалық маңыздылығы: зерттеу нәтижелерін ғылыми-зерттеу және педагогикалық салада, білім беру процесіне қатысушылардың психикалық денсаулығы, психикалық және психологиялық денсаулық, стресс-менеджмент және кәсіби күйзеліс, қашықтықтан оқыту және денсаулық сақтау технологиялары мәселелерімен айналысатын әртүрлі үкіметтік емес ұйымдар қолдана алады.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 151

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 152

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 153

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 154

АР09563292 Өсімдік шикізатынан кейіннен жеміс шырындары мен ферменттелген сусындарды байыта отырып, биологиялық белсенді заттардың мультиэнзим препараттарын алу технологиясын әзірлеу

Жетекшісі: б.ғ. к., доцент Сапарбекова А. А.
Жобаның мақсаты: полифенолды қосылыстарды қосымша фортификациялай отырып, антиоксидантты және қабынуға қарсы әсері бар жеміс шырындары негізінде функционалдық сусындар алу және/немесе бөлінген компоненттердің сақталуын арттыру үшін капсулалау процесін жүргізу үшін пробиотикалық қасиеттері бар мультиэнзим препаратын және ашытқыны пайдалана отырып, Өсімдік шикізатын терең өңдеу технологиясын ғылыми негіздеу және әзірлеу
Ғылыми жаңалық: бұл жобаның қолданыстағы аналогтардан түбегейлі айырмашылығы және ғылыми жаңалығы Анар, қарбыз жемістерінің полифенолды компоненттерін және жүзім қабығын, олардың тиімді антиоксидантты және қабынуға қарсы әсерін зерттеу негізінде микроорганизмдер мен ферменттерді пайдалана отырып, шикізатты терең өңдеу технологиялары әзірленетін болады. ферменттелген сусындар мен капсулалы алдын алу компоненттері
Практикалық маңыздылығы: шырын индустриясы үшін қолайлы фактор тұтыну тенденциялары болып табылады. Халық арасында пайдалы өнімдерді қолданудың тұрақты тенденциясы байқалады, азық-түлік аштық пен шөлді қанағаттандырып қана қоймай, сонымен қатар стресс пен қолайсыз экологиялық әсерлер жағдайында денені қалпына келтіруге көмектесетінін түсінетін сатып алушылар саны артып келеді. Осыған байланысты ашытылған сусындарды өндіру тұтастай алғанда ағзаға пайдалы әсер етеді

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 155 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 156

AP14972723 Ағындардың құйынды өзара әрекеттесуін ескере отырып, ағын энергиясын (газ, су) электр энергиясына түрлендіруге арналған инновациялық қондырғының гидродинамикалық заңдылықтары

Жетекшісі: PhD, доцент, Серікұлы Ж.
Жобаның мақсаты: инновациялық қондырғының гидродинамикалық заңдылықтарын зерттеу, құйынды өзара әрекеттесуді ескере отырып, баламалы энергия көздерін электр энергиясына айналдыру.
Ғылыми жаңалығы: ауа мен сұйықтық ағындарының кинетикалық энергиясын электр энергиясына айналдыру. Құйынды өзара әрекеттесу заңдылықтарына негізделген жел энергиясын түрлендіру жүйесінің өзектілігі қалыптасу процесін күшейту және жеңілдетілген денелерден тыс құйындарды бұзу болып табылады. Энергия өндіру процесінде түрлендіргіштердің әрбір элементі белсенді қатысады. Ағындардың қондырғының көлденең қимасы бойынша таралуының біркелкілігі жақсарады, ауа ағынының турбуленттілігі жеңілдетілген денелердің артында құйындылардың пайда болуы мен үзілу процесін күшейту және бір мезгілде құйындылау режиміне қол жеткізу арқылы артады.
Практикалық маңыздылығы: дамыған елдердегі жаңартылатын энергия барлық электр энергиясын тұтынудың 50% - дан асады. Күн, жел, су сияқты жалпы жаңартылатын көздермен қатар, барған сайын қызығушылық тудырады діріл энергиясы. Қоршаған ортаның тербелісі қоршаған ортаның барлық мүмкін энергия көздерінің арасында өте перспективалы класс болып табылады. Дамыған елдер автомобиль жолдарының, теміржол, метро, жаяу жүргіншілер өткелдерінің және т.б. діріл энергиясын пайдаланады. Инновациялық діріл түрлендіргіштің артықшылығын пайдалану, ағынның сипаттамаларын қолдана отырып, діріл энергиясының бағытын дамытуға ықпал ететін гидродинамикалық заңдылықтарды зерттеу. Бұл жоба ең көп таралған энергия көздері – жел мен суды пайдалануды ұсынады. Тұрақты құрылымы бар аппараттарды құрудың ғылыми негіздерін әзірлеу және оларды энергияны түрлендіру үшін қолдану бойынша іргелі және қолданбалы зерттеулердің нәтижелері проблеманы шешуге негіз болып табылады. Жел энергиясын түрлендіру жолдары соңғы екі онжылдықта белсенді түрде зерттелуде. Бұл өнімнің басты айырмашылығы-дизайн мен орнатудың қарапайымдылығы, кез-келген салада, сондай-ақ Ақылды қала жобаларында қолдану. Дизайн желдің кинетикалық энергиясын ғана емес, сонымен қатар кәсіпорын шығындарын оңтайландыру үшін сұйықтықтарды, пайдаланылған газды, ауа ағындарын пайдалана алады.


Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 157

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 158

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 159

AP15473438 Белсендірілген төмен сұрыпты фосфорит шикізаты негізінде ұзақ әсер ететін күрделі минералды тыңайтқыштардың ресурс үнемдейтін технологиясын жасау

Жоба жетекшісі: PhD, Бажирова К.Н.

Жобаның мақсаты:Белсендірілген төмен сұрыпты фосфорит шикізаты негізінде ұзақ әсер ететін күрделі минералды тыңайтқыштардың технологиялық параметрлерін және ресурс үнемдеу технологиясын жасау.

Жобаның ғылыми жаңалығы мен маңыздылығы. Өнеркәсіптік өндіру, бастапқы және қайталама ұсақтау және жіктеу процесінде фосфорит кенінің шамамен 55-60% гранулометриялық (түйірлік) құрамы бойынша 10 мм-ден төмен класс фракциясының фосфорит ұсақтарына өтеді. Сары фосфорға электротермиялық өңдеу үшін пайдаланылады, ал химиялық құрамы жағынан фосфориттің дәстүрлі әдістермен экстрактивті фосфор қышқылына дейін химиялық өңдеуге пайдасы аз.

Термиялық агломерация әдісімен фосфорит ұсақ-түйектерін тұндыру бойынша жұмыстарды талдау өндірістік жағдайларда алынған агломераттың беріктігі төмен қасиеттерге ие екендігін көрсетеді, нәтижесінде 6 мм-ден астам класты фракцияның жарамды агломератының шығымы 45-50% - дан аспайды.

Осы себептерге байланысты фосфорит ұсақ-түйектерінің көпбөлігі қырық жылдан астам уақыт бойы кен өндіру кәсіпорындарының үйінділерінде жинақталған және фосфорит ұсақ-түйектерін минералды тыңайтқыштарға тиімді өңдеу көлемін кеңейту мәселесі маңызды ғылыми-техникалық, экономикалық және экологиялық міндет болып табылады.

Қысқаша айтқанда, жобаның негізгі идеясының мәні-алынған өнімнің дисперсия дәрежесін жоғарылату және меншікті бетін ұлғайту арқылы ғана емес, сәйкесінше азот-фосфор өнімінің белсендірілген компоненттерінің бөлшектері арасындағы байланыс учаскелерінің саны мен ауданын ұлғайту арқылы қол жеткізілетін активтендірілген фосфорит ұсақ-түегінің құрамындағы лимонмен еритін P2O5 формасының мазмұнын арттыруға мүмкіндік беретін технологияны әзірлеу. олардың бетінде және олардың көлемінде әртүрлі микроқұрылымдық ақаулардың жинақталу есебі, нәтижесінде фосфаттың реактивтілігі мен ерігіштігінің жоғарылауына және құрамында азот бар компонентпен қатты фазалық әрекеттесуге әкеледі.

Фосфатты заттың құрамында азот бар компонентпен нүктелік қатты фазалық әрекеттесуі кезінде құрамында азот бар компонентпен қоспадағы фосфориттік ұсақ заттарды белсендіру процесінде мүмкін болатын қатты фазалық реакция келесі схемамен ұсынылады:

3(NH4)2SO4 + Ca3(PO4)2 → 2(NH4)3PO4 + 3CaSO4

Сонымен қатар, активтендіру процесінде фосфорит бөлшектерінің бетінде аморфты қабат түзіліп, фосфат затының тығыздығы төмендейді, бұл оның реактивтілігі мен ерігіштігінің едәуір артуына әкеледі.

АР09562407 Химиялық өндірістердің ағынды суларын тазарту үшін табиғи және техногендік шикізат негізінде көпфункционалды сорбенттер алу технологиясы

Өзектілігі: бүгінгі таңда қоршаған ортаны құрамында мұнайы бар қалдықтармен ластау, олардың қасиеттерін зерттеу, мұнай шламдары мен құрамында мұнайы бар ағындарды залалсыздандыру мен кәдеге жаратудың экологиялық таза және тиімділігі жоғары тәсілдерін әзірлеу өзекті мәселе болып табылады. Сонымен қатар, сары фосфор, сондай-ақ минералды тыңайтқыштар өндіретін химиялық кәсіпорындарда минералды қоспалардың, құрамында фосфор бар қосылыстардың және оларды тазартудың тиімді технологияларын қажет ететін зиянды улы металл бар заттардың көп мөлшері бар өндірістік ағынды сулар пайда болады. Технологиялық проблемалар шикізатты ең аз тұтыну және барлық органикалық және минералды компоненттерді толық пайдалану арқылы жоғары тиімді өңдеу және тазарту процестерін әзірлеуге және енгізуге байланысты. Көпфункционалды сорбенттерді пайдалана отырып, сарқынды суларды сорбциялық тазартудың ұсынылған зерттеулері сорбциялық тазартудан кейін судағы қоспалардың ең аз мөлшерін қамтамасыз етеді, бұл олардың қоршаған ортаға түсуін шектеуге ықпал етеді.
Мақсаты: жобаның мақсаты химия өндірістерінің сарқынды суларын сорбциялық тазарту үшін мұнай шламын қосып, жергілікті бентонитті және баяу балқитын саздар негізінде көпфункционалды сорбенттер алудың тиімді технологиясын жасау болып табылады.
Күтілетін және қол жеткізілген нәтижелер: Химиялық өндірістердің ағынды суларын тазарту үшін табиғи және техногендік шикізат негізінде көп функционалды сорбенттер алу технологиясы әзірленді. Зиянды қоспалардан сорбциялық тазартудың термодинамикалық және кинетикалық заңдылықтары анықталды. Технологиялық параметрлерді оңтайландыра отырып, мұнай шламының қатысуымен жергілікті саздар негізінде сорбенттерді қолдана отырып, сарқынды суларды сорбциялық тазалауға зертханалық зерттеулер жүргізілді.
Ғылыми жаңалығы: зерттеу тобының мүшелері мұнай өнімдері құрамдастарының әртүрлі бастапқы концентрациясы мен температуралары кезінде үш сорбентті пайдалана отырып, сарқынды суларды тазарту дәрежесінің мәндерін эксперименталды түрде алды
Практикалық маңыздылығы: күкірт қышқылымен белсендірілген бентонит балшықтарын сұйықтықтарды, атап айтқанда өнеркәсіптік сарқынды суларды және сусындарды сорбциялық тазарту процестеріне қолдануды зерттеу нәтижелері сұйықтықтарды сорбциялық тазартудың соңғы процесіне сұйықтықтың ұзақтығы, шығыны және кіретін өнімнің ылғалдылығы әсер ететіндігін көрсетті. Сонымен қатар, процестің ұзақтығы 20-дан 200 секундқа дейін ұлғайған сайын, шығатын сұйықтықты әртүрлі минералды компоненттерден белсенді тазарту жүреді. Әзірленген технология әлеуетті пайдаланушыларға, ғалымдар қауымдастығына және жалпы жұртшылыққа таратылады. Ұсынылатын әдіс сорбенттердің өзіндік құнын төмендету есебінен технологиялық мақсатқа сай және экономикалық тиімді болып табылады.
Жобаның ғылыми бағыты бойынша рецензияланатын ғылыми басылымға 1 (бір) мақала берілді, ол Web of Science базасындағы квартильдің 1 (бірінші), 2 (екінші) не 3 (үшінші) құрамына кіреді және (немесе) Scopus базасындағы CiteScore бойынша кемінде 35 (отыз бес) процентилі бар. Сондай – ақ, "International Conference Industrial Technologies and Engineering" (ICITE)-2021 халықаралық конференциясының Еңбектер жинағында және Хьюстон қаласында (Техас, АҚШ) өтетін "сапа менеджменті: ізденістер мен шешімдер" Халықаралық ғылыми-практикалық конференциясында жобаның ғылыми бағыты бойынша 2 мақала жарияланды.
Жоба жетекшісі, Т. ғ. д., профессор Тлеуов А. С.
https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=6507455259
Жобаны орындаушы, т. ғ. д., профессор Бейсенбаев О. К.
https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=57201155707
Жобаны орындаушы, т. ғ. д., доцент Тлеуова С. Т
https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=57190010741

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 160

AP08855792 Грин функциясы және инволюциясы бар екінші ретті дифференциалдық теңдеулер үшін шекаралық есептердің спектрлік сипаттамалары

AP08855792 "Грин функциясы және инволюциясы бар екінші ретті дифференциалдық теңдеулерге арналған шекаралық есептердің спектрлік сипаттамалары" атты жоба жетекшісінің мақаласы профессор Әбдіжахан Сәрсенбі және Жобаның аға ғылыми қызметкері Әбдісалам Сәрсенбі on eigenfunctions of the Boundary Value Problems for Second Order Differential Equations with Involution "citescore - Q1 квартилімен журналда жарияланды.жалпы математика) /JCR - Q2 (multidisciplinary Sciences)" симметрия "(көлем 13, шығарылым 10 (Қазан 2021)).

AP08855792 "Грин функциясы және инволюциясы бар екінші ретті дифференциалдық теңдеулерге арналған аймақтық есептердің спектрлік сипаттамалары" жобасы 217 "ғылымды дамыту" бюджеттік бағдарламасы, 102 "ғылыми зерттеулерді гранттық қаржыландыру"кіші бағдарламасы бойынша жүзеге асырылады.

Мақалада жүргізілген зерттеулердің нәтижелері келтірілген. Инволюциясы бар, ауыспалы потенциалы бар екінші ретті дифференциалдық теңдеудің шекаралық есептері зерттелді. Жасыл шекаралық есептердің инволюциясы бар функциясының анықтамасы берілген. Бұл мақалада алғаш рет Грин функциясының алғашқы туындысының секірулерінің мәні көрсетілген. Грин функциясының анықталған қасиеттері тепе-теңдік теоремасын дәлелдеу үшін қолданылады. Бұл жағдайда қарапайым дифференциалдық теңдеулер жағдайында белгілі Коши интегралдық әдісі инволюциясы бар дифференциалдық теңдеулер жағдайына өзгертілген. Дәлелденген эквиваленттік теоремадан айнымалы коэффициенттері бар инволюциясы бар екінші ретті дифференциалдық теңдеу үшін шекаралық есептердің меншікті функцияларының негізі туралы нәтижелер алынады. Осылайша, осы мақалада инволюциясы бар дифференциалды операторлардың спектрлік теориясында орталық орын алатын өз функцияларының негізі туралы мәселе шешіледі. Жұмыс инволюциясы бар дифференциалды операторлардың спектрлік теориясына айтарлықтай үлес қосады.

Біз отандық ғылымның дамуына елеулі үлес қосып келе жатқан, мақсаткер ғалымдарымызды мақтан тұтамыз!

Профессор Әбдіжахан Сәрсенбі мен Әбдісалам Сәрсенбідің мақала авторларын құттықтаймыз және жемісті жұмыс, ұлы ашылулар, қызықты және лайықты жетістіктер тілейміз!

Журнал бетіне сілтеме: https://www.mdpi.com/2073-8994/13/10

Мақалаға сілтеме: https://doi.org/10.3390/sym13101972
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 161 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 162 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 163

AP08956891 Металл жабындарды жағу мақсатында диэлектрлік материалдардың бетін фотохимиялық белсендіруді зерттеу

Өзектілігі: күн сәулесінің электромагниттік толқындарын пайдалану химиялық реагенттерді толық немесе ішінара өшірген кезде белсендіруге мүмкіндік береді. Бұл жағдайда диэлектрлік материалдардың жеке құрылымдық компоненттері (терминалдар, қанықпаған қосылыстар және т.б.) белсендіруге қатысады.
Жұмыстың мақсаты: тапшы химиялық реагенттерді тұтынуды болдырмауға немесе азайтуға мүмкіндік беретін диэлектрлік материалдарды фотохимиялық активтендіру технологиясын әзірлеу.
Күтілетін нәтижелер: техниканың әр түрлі салаларында және тұрмыста пайдалану үшін арнайы функционалдық қасиеттері бар диэлектрлік материалдарды алу.
Қолжетімді нәтижелер: әр түрлі диэлектрлік материалдарда активтендіру процесін жүзеге асыру үшін рецепттер жасалды.
Орындаушылар тізімі:
Сатаев Малик Сывамбаевич-ҒЗЖ, БҒС басшысы
https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=57202903648
Қошқарбаева Шайзада Тортаевна-ДМК
https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=56053848300
https://orcid.org/0000-0001-8753-3245
Аманбаева Қаламқас Балғабайқызы-НС
https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=6504070608
Уразкелдиева Дилбар Абдихамидовна-СпецВУК
https://orcid.org/0000-0001-7825-6995?lang=en
Жарияланымдар:
1. Perizat Abdurazova, Malik Sataev, Gulmira Kenzhibayeva, Shayzada Koshkarbayeva, Kalamkas Amanbayeva, YerkebulanRaiymbekov. Photochemical production of gold films on the surface of fabric materials. Polish Journal of Chemical Technology, Vol. 22, No. 4, 2020. https://doi.org/10.2478/pjct-2020-0035
2. Malik Sataev, Shayzada Koshkarbaeva, Perizat Abdurazova, Almagul Kadirbaeva, Kalamkas Amanbaeva, Ramshat Abzhalov,Yerkebulan Raiymbekov. Chemical Copper Plating of Cotton Fabrics by Photochemical Activation of the Surface. Rev. Chim., 71 (8), 2020, 90-97 https://doi.org/10.37358/Rev.Chim.1949
3.Сатаев м.с., Абжалов р. с., Абдуразова П. А., Қошқарбаева Ш. Т., Аманбаева к. б. диэлектрлік беттерде Бактерияға қарсы мыс бар наноқұрылымдарды алу. ҚазҰТЗУ хабаршысы № 5 (141), Алматы, 2020ж.С. 803-809. (қазан 2020).
https://www.kaznu.kz/content/files/pages/folder21075/vestnik%20%205%202020.pdf%20s%20dop%20(3).pdf
4. М.Сатаев, Ш. Қошқарбаева, П. Абдуразова, к. Аманбаева, Е. Райымбеков химиялық мыс алдында мақта-мата қызметін жандандыру үшін целлюлозаның соңғы буындарын пайдалану. ҚР ҰҒА баяндамасы, №6, 2021. (баспада)
5. Sh.T. Koshkarbayeva, M.S. Satayev, P. Prokopovich, G. T. Assilbekova, D. Urazkeldieva. Аралас мыс жабындарын алу үшін фотохимиялық әдістерді қолдану. International Conference of Industrial Technologies and Engineering. Іс-2020-Shymkent Vol. 2. Рр 73-76.
6. Пайдалы модельге Патент № 64427 24.09.2021. Авторы: Қошқарбаева Шайзада Тортайқызы, Абдуразова Перизат Әділбекқызы, Аманбаева Қаламқас Балғабайқызы, Сатаев Мәлік Сывамбайұлы.
7. M.S. Sataev, Sh. Koshkarbaeva, K.B. Amanbaeva, P.A. Abdurazova, G.T. Assilbekova, Y.B. Raiymbekov and D. Urazkeldieva. Rhotochemical reduction of copper and silver ions on cellulose-containing Rasayan Journal of Chemistry. Vol.15 No.1, 2022. (Article in Press)
8. М.Сатаев, Ш. Қошқарбаева, П. Абдуразова, Е. Райымбеков, Ш. Сұлтан. Диэлектрлік материалдардың бетінде түрлендірілген металл жабынын алу. ҚазҰТЗУ Хабаршысы № 2, Алматы, 2021ж.с. 120-126.
https://doi.org/10.51301/vest.su.2021.i5.11

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 164 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 165
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 166 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 167

2022-2024 жылдарға арналған ғылыми, ғылыми-техникалық бағдарлама бойынша БАҒДАРМАЛЫҚ-НЫСАНАЛЫ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ (2 жоба)

Орындалу мерзімі 27 айлық ГРАНТТЫҚ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ ЖОБАЛАРЫ (2 жоба)

AP09057884 Жабық топырақтар үшін техногендік қалдықтардан ұзақ әсер ететін қос суперфосфат сапасындағы органикалық-минералды тыңайтқыш алудың инновациялық технологиясын әзірлеу

Жоба жетекшісі: PhD Назарбек Ұлжалғас Бақытқызы

Өзектілігі: жобаның идеясы жабық топырақтағы топырақтарда қолдану үшін техногендік қалдықтардан ұзақ әсер ететін қос суперфосфаттың органикалық-минералды сапасын алудың жаңа инновациялық технологиясын жасау болып табылады. Зерттеулерге тарту жоспарланып отырған фосфор өндірісінің техногендік қалдықтары мен көмір өндіру қалдықтары қазақстандық және шетелдік ғалымдардың зерттеулеріне сәйкес органоминералдық ыңғайлылықтар алу үшін қолжетімді минералдық құрамы бар бағалы шикізат материалдары болып табылады. Бұл жағдайда көмір өндірудің шығымдылығы гумин қышқылын алу көзі болып табылады.

Жобаның мақсаты: жабық грунт топырағында қолдану үшін техногендік қалдықтардан ұзақ әсер ететін қос суперфосфаттың сапасын органикалық-минералды қамтамасыз етуді алудың инновациялық технологиясын әзірлеу.

Жоба міндетін іске асыру ғылыми журналдарда және басқа да ғылыми ақпарат көздерінде жариялау жолымен техногендік қалдықтардан ұзақ әсер ететін қос суперфосфат сапасының агрохимиялық өз органоминералдық мүмкіндіктерін алудың инновациялық техникалық шешімдері мен технологияларын жасау үшін ғылыми - эксперименттік деректер алу арқылы жүзеге асырылатын болады.

Алынған нәтижелердің мақсатты тұтынушылары техногендік қалдықтарды кәдеге жарату, қолайлы өндіріс проблемаларымен айналысатын өнеркәсіп салалары, ғылыми-зерттеу және жобалау институттары, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің Индустриялық даму және өнеркәсіптік қауіпсіздік комитеті, сондай-ақ экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі болып табылады.

Жұмыс нәтижелері келесі әлеуетті пайдаланушылар арасында таратылуы мүмкін: "ҚазАзот" ЖШС," Қазфосфат" ЖШС," Еврохим-Қаратау" ЖШС және т. б.

2021 жылы қол жеткізілген нәтижелер:

- "Innoker" ЖШС көмегімен өндірістің, тұтынудың және ұзақ іс-қимылдағы органоминералдық жетістіктерді жинау нарығының қазіргі жай-күйіне талдамалық шолу шығарылды және талдамалық есеп дайындалды . Жобалық зерттеулер жүргізу бағдарламасы жасалды. Қажетті материалдар мен жабдықтар сатып алынды, мақсатты зерттеулер жүргізуге қосымша қызметтерге шарттар жасалды;

- жабық топырақтағы техногенді қалдықтар негізінде қос суперфосфат сапасының ұзартылған әрекетімен органоминералды қамтамасыз етуді алу технологиясын әзірлеу бойынша практикалық шешімдер мен жетістіктердің қазіргі жай-күйіне сыни шолу шығарылды . Жабық топырақтағы техногенді қалдықтар негізінде қос суперфосфат сапасының ұзақ әсер етуін органоминералдық қамтамасыз етуді алу бойынша әдістер мен технологиялық шешімдер негізге алынды және таңдалды. Жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде конференция еңбегінде Scopus (статус – Article in Press)деректер базасында индекстелетін 2 мақала жариялауға жіберілді;

-фосфор шламының, қазандықтың шаңы мен көмір қалдықтарының физика-химиялық қасиеттерін жан-жақты зерттеу бұл суреттердің аморфты құрылымға ие екендігін анықтауға және негіздеуге мүмкіндік берді. Осыған байланысты оларды қайта өңдеу аталған энергетикалық және материалдық шығындармен жүзеге асырылуы мүмкін. Сонымен қатар, фосфор шламын фосфор құрамымен өңдеу үшін қолданылатын фосфор шламымен түзілудің бірыңғай балама түрі бар, ал қоңыр көмірдің көмір өндірісінің шығымы қымбат техникалық күкірт қышқылы әдісімен қолданылатын гумин қышқылын өндіруге арналған шикізат ретінде, сондай - ақ гумат-гуминді заттар мен микроэлементтердің көзі ретінде қолданылады. Фосфор шламында P2O5, Na2O, CaO,Al2O3, F концентрациясының айтарлықтай төмендеуі және K2O, SiO2, MgO, C және ауыр металдар құрамының айтарлықтай өсуі байқалады. Фосфор шламының P2O5 үшін нақты бағасы фосфоритке қарағанда төмен, ал K2O құрамындағы фосфор шламы соңғысынан жақсы ерекшеленетінін атап өткен жөн. Сонымен қатар, кремний оксидінің үш есе өсуі, магний оксидінің екі есе артуы және бос көмірдің пайда болуы, сондай-ақ фосфор шламындағы ауыр металдардың айтарлықтай мөлшері фосфор шламының негізінде сапалы, ыңғайлы өнімді алу технологиясын жасау кезінде осы ерекшеліктерді ескеру қажеттілігін тудырады.эксперименттер нәтижелерінің қол жетімділігі жалпыға бірдей танылған зерттеу әдістерін, сонымен қатар сенімді физика-химиялық және аспаптық талдау әдістерін қолдану арқылы қамтамасыз етілді. Зерттеу нәтижелері бойынша Web of Science және Scopus деректер базасында индекстелетін журналдарда 2 мақала жарияланды.

2021 жылғы Жарияланымдар:

1. Nazarbek U., Besterekov U., Nazarbekova S.P., Abdurazova P.A., Raiymbekov Y.B. Comprehensive Study of the Physical and Chemical Properties of Phosphorus Sludge and Cottrell Dust // Periodica Polytechnica – Chemical Engineering. – 2021. – Vol.65(4). – P.454-461. https://doi.org/10.3311/PPch.18102 (Web of Science және Scopus деректер базасында индекстеледі);

2. Nazarbek U., Abdurazova P.A., Nazarbekova S.P., Kambatyrov M.B., Raiymbekov Y.B. Coal mining waste is a valuable raw material // Rasayan Journal of Chemistry. – 2021. – Vol. 14(4). - Б.2171-2176. http://doi.org/10.31788/RJC.2021.1446416 (Scopus деректер базасында индекстелген).

3. Nazarbek U., Abdurazova P., Nazarbekova S., Raiymbekov Y. Thermodynamic regularities of acid decomposition of phosphoric sludge // Proceeding of International Scientific-Technical Conference, AIP Conf.Proceed. – 16, 17 September, Tashkent, Uzbekistan. – Article in Press. (Scopus деректер базасында индекстелген).

4. Nazarbek U., Abdurazova P., Raiymbekov Y. Study of solubility in CaO-P2O5-SO3-H2O and CaO-P2O5-H2O systems on the example of sulfuric acid and phosphoric acid decomposition of phosphoric sludge // Proceeding of International Scientific-Technical Conference, AIP Conf.Proceed. – 10, 11 November, Shymkent, Kazakhstan. – Article in Press. (Scopus деректер базасында индекстелген).

Зерттеу тобы:

Назарбек Ұлжалғас Бақытқызы, PhD, доцент-жетекші, ДМК Scopus ID 56708826800

ORCID 0000-0003-4557-529X, Хирш индексі h = 4;

Абдуразова Перизат Әділбекқызы, PhD, қауымдастырылған профессор, ВНС Researcher ID AAZ-6864-2021, Scopus ID 57194392306, ORCID 0000-0002-5244-7678, Хирш индексі h = 3;

Галия Амзеевна Камбарова, техника ғылымдарының кандидаты, НС, Scopus ID 57192698666, Хирш индексі h=2;

Райымбеков Еркебұлан Батырбекұлы, ХҒС, Researcher ID V-3270-2018, Scopus ID 57216865052, ORCID 0000-0002-2119-2406, Хирш индексі h=2;

Камбатыров Мақсат Батырович, МНС Scopus ID 57218908436, Хирш индексі h=1;

Қыдыралиева Азиза Досымбекқызы, PhD, СпецВУК, Scopus ID 57214603426, Хирш индексі h=1.

2021-2023 жылдарға арналған ЖАС ҒАЛЫМДАРДЫ ГРАНТТЫҚ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ ЖОБАЛАРЫ (КМУ2) (1 жоба)

АР09261075 Азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында көлденең интеграцияланған құрылым ретінде өңірлік азық-түлік хабының моделін қалыптастыру (Түркістан облысының ет кластері мысалында)

Жетекшісі: э. ғ. к., доцент Абдикеримова г. И.
Жобаның мақсаты: оңтүстік өңірдегі жеке қосалқы шаруашылықтардың әлеуетін пайдалана отырып, өңірді өз өндірісінің сапалы және алуан түрлі ет өнімдерімен өзін-өзі қамтамасыз ету мақсатында Инновациялық көлденең интеграцияланған құрылым ретінде өңірлік азық-түлік хабының моделін қалыптастыру
Ғылыми жаңалық: жоба келесідей:
- аграрлық және өнеркәсіптік секторлардың интеграциясын ұйымдастырудың неғұрлым тиімді нысаны ретінде өңірлік азық-түлік хабының моделін әзірлеу;
- жалпы қосылған құнның елеулі өсімін қамтамасыз ететін ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу бойынша өндірістің инновациялық құрылымы негізінде өңірдің бәсекеге қабілетті экономикасының тетігін қалыптастыру;
- ішкі нарықтың қанығуын және ет өнімдерін экспорттау мүмкіндігін дәлелдейтін импорт алмастыру көрсеткіштерін есептеу;
- жаңа жұмыс орындарын құру және халықтың табыс деңгейін арттыру тиімділігін анықтау;
- өңірдің АӨК біріктірілген құрамаларында салааралық экономикалық қатынастардың моделін әзірлеу

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 168 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 169
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 170

AP05130110 Цемент бетондарының энергия және ресурс үнемдейтін технологияларына арналған көп функционалды наномодифицирленген қоспа

Жетекшісі: Т. ғ. д., доцент Сәрсенбаев Б. К.
Жобаның мақсаты: цемент бетондары үшін жеделдететін – нығайтатын әсері бар көп функционалды наномодифицирленген қоспаларды алу құрамы мен технологиясын әзірлеу
Ғылыми жаңалық: монолитті құрылымдарды салу кезінде бетонның қатаюын жеделдету құрылыс жұмыстарының жылдамдығын, қалыптың айналымдылығын арттырады және суық мезгілде бетон жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік береді
Практикалық маңыздылығы: үдеткіш әсері бар полифункционалды наномодифицирующий қоспаның дамуы бетон қоспасының қатаю процестерін күшейтіп қана қоймай, бетонның беріктігін едәуір арттырады. Наномодификаторлар жоғары адсорбциялық және химиялық белсенділікке ие болғандықтан, олар цемент тасының интерфазалық шекараларын күшейту және тығыздау әсерін тудыратын кальций гидросиликаттарымен физикалық және химиялық байланыстар түзеді

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 171

АР09561846 Лейкозға қарсы мақсаттар үшін Myroides gitamensis жаңа бактерияларынан оқшауланған тазартылған l-аспарагин ферментінің биохимиялық сипаттамасы және антипролиферативті, цитотоксикалық әсері

Жетекшісі: PhD Тілеуова А. Б.
Жобаның мақсаты: l-аспарагиназаның биохимиялық сипаттамалары мен антипролиферативті цитотоксикалық әсерін, Myroides gitamensis жаңа бактерияларынан оқшауланған антилейкозды ферментті, аз уытты анти-лейкозды препараттарды дамыту мақсатында зерттеу.
Ғылыми жаңалық: жоба идеясының қазіргі аналогтардан түбегейлі айырмашылығы-Myroides gitamensis бактериялары алғаш рет l-asp ферментінің белсенділігін, атап айтқанда рак клеткаларына қарсы зерттеу үшін қолданылады; Myroides gitamensis бактерияларынан алынған l-asp; алғаш рет биохимиялық қасиеттері мен цитотоксикалық белсенділігі бойынша сипатталады, бұл ферментті лейкозды емдеу үшін қолдануға мүмкіндік береді. Осылайша, бұл зерттеу қан қатерлі ісігін емдеудің жетілдірілген әдістерін жасауға және жаңа бактериялардан тазартылған L-asp уытты әсерін бағалауға мүмкіндік береді
Практикалық маңыздылығы: жоғары биохимиялық тұрақтылығы және төмен цитоуыттылығы бар L-asp ферменті негізінде жақсартылған қатерлі ісікке қарсы препараттың отандық өндірісін құру: 1) отандық фармацевтика ғылымы мен өнеркәсіптік биотехнологияның дамуына; 2) ісікке қарсы препараттардың Қазақстанға импортын алмастыруға; 3) Қазақстандағы ғылыми қызметтің беделін және елдің шет елдердегі ғылым мен фармацевтика саласындағы беделін арттыруға алып келеді
Өзектілігі: ферменттер биологиялық жүйеде белгілі бір функцияларды орындауға бағдарламаланған. Көптеген ферменттер онколитикалық, тромболитикалық және антикоагулянттық агенттер сияқты ферменттердің жетіспеушілігімен байланысты метаболикалық бұзылуларды емдеу үшін қолданылады. L-аспарагиназаны (L-ASP) негізгі мүмкін емдік қолдану-жедел лимфолейкозды (all) емдеу. Қалыпты жасушалардан айырмашылығы, ісік жасушалары ақуыз синтезі мен жасушаның бөлінуі үшін L-аспарагиннің көп мөлшерін қажет етеді. L-ASP l-аспарагинді дезаминдеу арқылы l-аспарт қышқылы мен аммиакқа катализдейді. Сонымен, қатерлі ісік жасушаларында l-аспарагин деңгейі едәуір төмендейді, бұл жасушалардың бөлінуі мен ақуыз синтезінің (апоптоз) төмендеуіне әкеледі. Алайда, пайда болған аммиак ағзаға улы. Сондықтан аз цитотоксикалық антипролиферативті l-ASP табу өте маңызды. Қазіргі уақытта бактериялық ферменттер қан қатерлі ісігінің кейбір түрлерін емдеу үшін қолданылады. Бактериалды L-ASP өсімдік немесе жануарлар ферменттеріне артықшылық береді, өйткені оның тиімділігі, тұрақтылығы, модификацияның қарапайымдылығы және процесті оңтайландыру. Жоба аясында зерттелетін L-ASP ферменті Myroides gitamensis бактериясынан оқшауланған, ол басқа бактериялармен салыстырғанда L-ASP-дің көп мөлшерін шығарады және өнеркәсіптік ауқымда пайдалану үшін жоғары әлеуетті көрсетті.
Күтілетін және қол жеткізілген нәтижелер: L-аспарагиназа ферментінің биохимиялық тұрақтылығы мен белсенділігі зерттелді, тазартылған L-аспарагиназа ферментінің адамның жедел т-лимфобластикалық лейкозының және миелогенді лейкоздың рак клеткаларының екі түрлі желісіне қарсы антипролиферативті цитотоксикалық әсері анықталды, қауіпсіз биохимиялық тұрақты лейкозға қарсы препаратты әзірлеу үшін L-ASP ферментінің цитотоксикалық әсері зерттелді. Мақала Scopus 52 (елу екі) базасында CiteScore бойынша процентилі бар рецензияланған ғылыми басылымға берілді.
Жоба жетекшісі, PhD доктор Тілеуова А. Б.
https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=55522744300
Жобаны орындаушы, PhD доктор Шарипова А. А.
https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=36474115600
Жобаны орындаушы, Х. ғ. к., доцент Муталиева Б. ж.
https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=54682115500
Шетелдік консультант, PhD доктор Прасад Таллури
https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=54881928300

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 172

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 173

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 174

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 175

АР05133902 Әртүрлі мақсаттағы мақта целлюлозасын алудың экологиялық қауіпсіз технологиясын әзірлеу

Жетекшісі: Т. ғ. к., доцент Қалдыбаев Р. Т.
Жобаның мақсаты: жергілікті шикізат негізінде әртүрлі мақсаттағы мақта целлюлозасын алудың экологиялық қауіпсіз технологиясын зерттеу және әзірлеу.
Ғылыми жаңалық: қолданыстағы технологияны жетілдіру және алынған целлюлоза мен оның негізіндегі қағаздың сапалық сипаттамаларын жақсарту бойынша ғылыми зерттеулер жүргізу, сутегі пероксидінің жаңа тұрақтандырғыштарын әзірлеу және олардың целлюлоза өнімдерін өндірудің технологиялық режимдері мен сапасына әсерін зерттеу болып табылады
Практикалық маңыздылығы: экологиялық таза сутегі пероксиді реагентін қолдана отырып, целлюлозаны ағарту технологиясын жасау және енгізу өндіріс экологиясын және қоршаған ортаны жақсартуға мүмкіндік береді. Сондай – ақ, жаңа сутегі асқын тұрақтандырғыштарын жасау және енгізу, олар бір жағынан әрдайым целлюлоза бар материалдарда болатын ауыспалы валенттіліктің металл қоспаларымен күрделі қосылыстар түзе алады және оларды материалдан шығарады, ал екінші жағынан сутегі асқын тотығын тұрақтандыруға және оның ыдырауын баяулатуға ықпал етеді. Сутегі пероксиді тұрақтандырғыштарын өндіруді игеру мұндай өнімдерді шетелде импорттаудан бас тартуға және оларды сатып алуға валюта қаражатын үнемдеуге мүмкіндік береді, сондай-ақ өңірде жаңа жұмыс орындарын ашады

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 176

2018-2020 жылдарға арналған ГРАНТТЫҚ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ ЖОБАЛАРЫ (16 жоба)

AP08857586 Мұнай-газ саласы үшін коммерциялық реагенттер ала отырып, мақта гудронын қайта өңдеу

Жобаның ғылыми жетекшісі: Надиров Казим Садыкович, Х. ғ. д., профессор

Жобаның өзектілігі: мұнай ұңғымаларынан өндірілетін шикі мұнай құрамында 90% дейін су бар. Мұнайдағы табиғи эмульгаторлар (асфальтендер, нафтендер, шайырлар) эмульсиялардың қалыптасуына және тұрақтануына ықпал етеді. Мұнайдағы су құрамында натрий, магний және кальций тұздары бар: хлоридтер, сульфаттар, бикарбонаттар. Мұнайда эмульсияның болуы оны тасымалдау мен өңдеуді едәуір қиындатады. Мұнайдан эмульсиялық суды алу өте қиын немесе мүмкін емес.

Эмульсияларды химиялық реагенттермен-деэмульгаторлармен бұзу арқылы бөлу ең орынды болып табылады. Алайда, шикі мұнайды кәсіпшілік дайындау тәжірибесі көрсетіп отырғандай, мұнайды сусыздандыруға арналған реагенттердің көпшілігі әкелінетін, импорттық болып табылады. Кейбір жағдайларда әр кен орны үшін деэмульгаторлардың белгілі бір құрамын жасау қажет. Жоғары парафинді және аз күкіртті мұнай үшін бұл міндет өте қиын. Осылайша, жаңа арзан және тиімді деэмульгаторларды алу технологияларын әзірлеу республиканың мұнай-газ саласы үшін өте өзекті міндет болып табылады.

Жобаның мақсаты: бәсекеге қабілетті синергетикалық композицияларды – деэмульгаторларды - мақта майын қайта өңдеудің жанама өнімі – май қышқылдарының дистилляциясы гудронынан алынған май қышқылдарының негізінде мұнайды тиімді сусыздандыру үшін әзірлеу.

Күтілетін және қол жеткізілген нәтижелер:

1.Су фазасынан СК экстракциясы. Процесті оңтайландыру. Қоспадағы СКД хроматографиялық анықтамасы. СК су фазасынан экстракция жүргізілді. Процесс оңтайландырылды. Қоспада СКД хроматографиялық анықтамасы жасалды. ТК-нің кемінде 97% - ын органикалық фазаға (экстракциялық бензин) шығаруды қамтамасыз ететін жағдайлар анықталды. Экстракция процестері оңтайландырылды, СЫҒЫНДЫЛАРДАҒЫ СК құрамы анықталды.

2.СК қоспасын оксиэтилдеу. СК қоспасын этерификациялау. Коксон ұсынған журналға мақала жариялау. СК қоспасын оксиэтилдеу орындалды. СК қоспасын этерификациялау жүргізілді. Эксперименттік факторлардың оксиэтилдеу өнімдерінің құрамына, сондай-ақ СК қоспасын этерификациялауға әсері анықталды. СКД-ны олардың оксиэтилденген және этерифицирленген туындыларына түрлендірудің максималды дәрежесін қамтамасыз ететін жағдайлар табылды. Мақала КОКСОН ұсынған журналда жарияланды.

3. ЭЖК және ЭЖК коллоидтық-химиялық қасиеттерін, сондай-ақ оларға негізделген композиттерді зерттеу. ЭЖК және ЭЖК коллоидты-химиялық қасиеттері, сондай-ақ оларға негізделген композиттер зерттелді. Коллоидтық-химиялық қасиеттердің OHK және ehk қоспаларының құрамына, сондай-ақ оларға негізделген композиттерге тәуелділігі алынды. Алынған композит-деэмульгатор келесі коллоидты-химиялық қасиеттерімен сипатталады: деэмульгатордың сыртқы түрі-тұтқыр сұйықтықтан паста тәріздес массаға дейін түссізден сарғыш түске дейін; ОҚЖК – 42-43-тегі оксиэтильді топтардың құрамы; гидроксильді саны, мг КОН / г - 23,2-26,8 шегінде; 20°C және-20оС температурада тұтқырлығы, мПа·c - тиісінше – 25-33 және 450-510 шегінде; рН - 7,5-8,1 шегінде; судың массалық үлесі - 0,25 аспайды; тығыздығы 20oc, г/см3 - 0,92-0,95 шегінде; қоюлану температурасы, oC-10; қату температурасы, °C– -36-39; 1% Сулы ерітіндінің булану температурасы, OC - шекте-77-81.

4. Шикі мұнайды деэмульсациялауға арналған композит келесі компоненттерден тұрады: этерифицирленген май қышқылдары – 10,0-12,0; техникалық госсипол – 0,20-0,22; сульфанол – 6,0-8,0; синтанол-АЛМ – 4,0-5,0; қалғаны – еріткіш – ауит спирті. Алынған композит 40-45 г/т тұтыну кезінде мұнайды сусыздандыру және тұзсыздандыру кезінде жоғары тиімділікке ие. мұнайдағы судың мөлшері сәйкесінше 0,18-0,20% және тұздар 20 мг/л құрайды.:

2021 жылғы Жарияланымдар:

1.Kazim S. Nadirov, Manap K. Zhantasov,Bekaydar T. Marenov, GulmiraZh. Bimbetova, Arslanbek K. Orynbasarov, Zhulduz K. Shukhanova, Nurlibek Sh. Otarbayev, Zhanna K. Nadirova, Gani M. Iztleuov, Dina M. Zhantasova. Obtaining High-Paraffin-Content Oil Depressants. Chemical Engineering Technology. 2021, 44, No. 2, 310–317. Процентиль – 55.

https://www.scopus.com/record/display.uri?eid=2-s2.0-85098171153&origin=resultslist

2. Nadirova Zh.K., Ivakhnenko O.P.,, Zhantasov M.K., Bimbetova G.Zh., Nadirov K. S. Ultrasound - assisted separation of water from crude oil of Kumkol South oilfield / / ҚазҰУ Хабаршысы. Химиялық Серия. – 2021. – №2.-С.4-10.https://bulletin.chemistry. kz/index. php/kaznu/article/view/1217/839

3. Nadirovk., Ivakhnenko O., Otarbayev N. Selection of Technological Factors for the Process Saponification of Fatty Acids of Tar // Industrial Technology and Engineering. 2020, 4 (37): 25-32.

4. А.п. Ивахненко, К. С. Нәдіров, М. К. Жантасов, г. Ж. Бимбетова, Р. К. Нәдіров, С. К. Құсынбек парафинді мұнайды деэмульсациялауға арналған реагент құрамын бағалау және алу // ҚБТУ хабаршысы, 18 Том, 1,2021 шығарылым.-С. 11-20.

5. Надирова Ж.К., Отарбаев Н.Ш., Бимбетова г. Ж., Надиров К. С., Жантасов М. К. мұнайды кәсіпшілік дайындауға арналған жаңа реагенттер // мұнай және газ, Алматы.-№ 3.- 2021. – С. 100-112.

6. Надиров К.С., Жетпісбаев Д. М., Джусенов а. у., Орынбасаров А. К., Ивахненко а. п. мұнайды деэмульсациялауға арналған эксперименттік аппарат // Оңтүстік Қазақстан ғылымының хабаршысы, №1 (13), Шымкент, 2021.-С. 38-44.

7. Ивахненко а.п., Надиров К. С., Бимбетова г. Ж. ЮКУ ғалымдарының перспективалық дамуы.М. Әуезов атындағы ОҚМУ-дың Мұнай-газ саласы // "QAZAQTANÝ" Республикалық ғылыми журналы, № 2 (10) 06 / 2021.-С. 80-85.

Зерттеу тобының мүшелері:

1. Надиров Казим Садыкович-химия ғылымдарының докторы, профессор, жоба жетекшісі. ҚР Ғылым және техника саласындағы мемлекеттік сыйлығының лауреаты. Жоба бағыты бойынша 50-ден астам ғылыми жұмыстары, оның ішінде монографиялар мен патенттері бар. Хирш Индексі = 4 (Scopus)

(https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=6508253634).

2. Ivakhnenko Oleksandr-РhD докторы, профессор. Шетелдік ғалым (Абердин біріктірілген мұнай инженерлік орталығы, Эдинбург, Шотландия, мұнай инженериясы және петрофизика зерттеу орталығының директоры). Жоба бағыты бойынша 20-дан астам ғылыми жұмыстары, оның ішінде монографиялар мен патенттері бар. Хирш индексі = 4 (Scopus) (https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=6507170560)

3. Жантасов Манап Құрманбекұлы, техника ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор. Жоба бағыты бойынша 20-дан астам ғылыми жұмыстары бар. Хирш Индексі = 4 (Scopus)

(https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=55706900500).

4. Бимбетова Гульмира Жанкабыловна-техника ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор. Жоба бағыты бойынша 30-дан астам ғылыми жұмыстары бар. Хирш Индексі = 3 (Scopus)

(https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=55925529900).

5. Байботаева Салтанат Еликбаевна-PhD. "Обоснование процесса повышения эффективности подготовки скважинной продукции при производстве нефти"тақырыбында PhD ізденіс диссертациясын қорғады. Жоба бағыты бойынша 30-дан астам ғылыми жұмыстары бар. ИндексХирша =1 (Scopus)

(https://www.scopus.com/authid/detail.uri?origin=AuthorProfile&authorId=57195483696&zone=).

6. Отарбаев Нұрлыбек Шырынбекұлы - PhD. "Мақта гудрондарын қайта өңдеудің жанама өнімдері негізінде мұнай деэмульсациясы реагенттерін алу технологиясын әзірлеу"тақырыбында PhD ізденуші диссертациясын қорғады. Мұнайды сусыздандыру үшін реагенттер алуға арналған 15-тен астам ғылыми жұмыстары бар

(https://www.scopus.com/authid/detail.uri?origin=AuthorProfile&authorId=57211495217&zone=).

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 177

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 178

AP05134568 Жоғары жылу тиімділігі бар тұрғын үй ғимараттарының сыртқы қоршауларының энергия белсенді құрылымдарын әзірлеу және ғылыми негіздеу

Жетекшісі: Т. ғ. к., доцент Иманалиев К. Е.
Жобаның мақсаты: тұрғын үй ғимараттарының сыртқы қоршауларының энергия белсенді және жылу тиімді конструкциясын зерттеу және әзірлеу және оларды ғимараттарда қолданудың энергия үнемдеу әсерін ғылыми негіздеу
Ғылыми жаңалық: жоба тұрғын үй ғимараттарының сыртқы қоршауының энергия белсенді және жылу тиімді құрылымын әзірлеуден тұрады, ол бөлмеге балама күн радиациясының жылуын және оны қосымша жылытуды қамтамасыз етеді. Бұл жобада сыртқы қоршау конструкциясының жылу энергиясын жинақтау мәселелері және осы процестің жалпы ғимараттың энергия тиімділігіне әсері қарастырылады
Практикалық маңыздылығы: күн радиациясымен үй-жайларды қосымша жылытуды қамтамасыз ететін сыртқы қоршаулардың энергия белсенді және жылу тиімді конструкцияларын пайдалану арқылы ғимараттардың жылу тиімділігін арттырудың ұсынылған жаңа тәсілі

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 179

2020-2022 жылдарға арналған ЖАС ҒАЛЫМДАРДЫ ГРАНТТЫҚ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ ЖОБАЛАРЫ (КМУ1) (2 жоба)

AP08053112 Күл-шлак қалдықтары мен доломит кендерінің қалдықтарынан құрамында магний және басқа да микротыңайтқыштар бар тукқоспаны алудың экологиялық қауіпсіз технологиясын әзірлеу және жасау

Жетекшісі: Х. ғ. к., доцент Сарыпбекова Н.К.
Жобаның мақсаты: табиғи доломитті өндіру және қайта өңдеу кезінде пайда болатын күл-шлак қалдықтары мен кондициялық емес електерді қолдану есебінен экологиялық қауіпсіз тук қоспаларды инновациялық алудың техникалық және технологиялық негіздерін әзірлеу. Бұл ауыл шаруашылығы дақылдарының неғұрлым сапалы өнімін алуға және біздің мемлекетіміз халқының денсаулығы мен әл-ауқатына және техногендік күл-шлак қалдықтары мен доломит ұсақ-түйектерін електен өткізудің әлемдік ауқымына нағыздық әсерін төмендетуге мүмкіндік береді
Ғылыми жаңалық: термодинамикалық және кинетикалық процестер және ЗШО және доломит кендерінің кондициялық емес електері негізінде инновациялық поликомпонентті минералды тыңайтқыштарды қалыптастыру механизмі
Практикалық маңыздылығы: инновациялық зерттеулердің нәтижелерін өндіріске енгізу оңтүстік және оңтүстік-батыс өңірлер мен тұтастай Қазақстан Республикасы экономикасының агроөнеркәсіптік секторы үшін экологиялық қауіпсіз тукосмос алуға мүмкіндік береді. Бұл бір жағынан Қазақстан ішінде тыңайтқыштарды қолданудың тиімділігін арттыруды, екінші жағынан өндірушілерді тыңайтқыштарды экспортқа жеткізуге бағыттауды қамтамасыз етеді

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 180

AP08053015 Балқаш байыту фабрикасының қалдықтары мен әктасты цемент клинкерін ала отырып, Жоғары температуралы синтез тәсілімен және мырышты ілеспе бөліп алумен кешенді қайта өңдеу

Жетекшісі: Т. ғ. к., доцент Колесников А. С.
Жобаның мақсаты: портландцемент клинкерін ала отырып, жоғары температуралық синтез тәсілімен Балқаш байыту фабрикасы мен әктасты байытудан қалдықтарды қайта өңдеудің тиімді инновациялық кешенді технологиясын әзірлеу және химия және металлургия салаларының өнеркәсіптік кәсіпорындары үшін ұсынымдар бере отырып, мырышты ілеспе алу бойынша зерттеулер жүргізу
Ғылыми жаңалығы: цемент клинкерінің Жоғары температуралы синтезі кезінде қалдықтарды кәдеге жарату есебінен қоршаған ортаға зиянды әсерді төмендету және ілеспе мырыш алу арқылы техногендік шикізатты өндірістік циклге тарта отырып, энергетикалық шығындар мен шикізат материалдарының үлестік шығындарын қысқартуға бағытталған зерттеулер мен ғылыми жұмыстар жаңа және өзекті болып табылады
Практикалық маңыздылығы: бұл жоба сөзсіз жоғары, өйткені цемент клинкер және мырыш айдау түрінде Тауарлық өнім алу үшін байытудан көп тонналық қалдықтар жойылады. Алынған нәтижелер Қазақстанның, сондай - ақ басқа елдердің цемент, металлургия және лак-бояу зауыттарында, атап айтқанда, ТМД, Аргентина, Польша және Канаданың бірқатар елдерінде қолданылатын болады

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 181

AP05132794 Ортадан тепкіш күштер алаңында екпінді ұсақтаудың энергия үнемдеу тәсілін әзірлеу және оның негізінде сусымалы материалдарды ұнтақтауға арналған қондырғылар жасау

Жетекшісі: PhD докторы Сәрсенбекұлы Д.
Жобаның мақсаты: ортадан тепкіш күштер алаңында сусымалы полидисперсті материалдарды соққылы ұсақтаудың прогрессивті жоғары тиімді әдісін әзірлеу және оның негізінде ұнтақтау қондырғыларын жасау, бұл ұнтақтау дәрежесін арттыруға және қолданыстағы диірмендердің типтік құрылымдарымен салыстырғанда ұнтақтау процесіне энергия шығынын азайту кезінде алынатын өнімнің гранулометриялық құрамының біркелкілігін реттеуге мүмкіндік береді
Ғылыми жаңалық: жоспарланған зерттеулерді жүргізу кезінде жаңа буынның дамыған конструкциялары ұнтақтауға жұмсалатын электр энергиясының шығынын кем дегенде 30% төмендетеді деп күтуге болады%
Практикалық маңыздылығы: жоба ұсақтау және жіктеу машиналарын біріктіру принциптерін құру және олардың негізінде кішкене нақты өлшемдері мен металл сыйымдылығы бар ұнтақтау қондырғыларын жасау болып табылады

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 182 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 183

АР05132830 Ежелгі Орталық Азияның мәдени дәстүрлерінің қиылысындағы Отырар шұраты (Қаңлы дәуірі)

Жетекшісі: Т. ғ. к., доцент Азизова А. К.
Жобаның мақсаты: Қаңлы дәуіріндегі Отырар шұраты мәдениеттерінің даму ерекшеліктерін, оның отырықшы-егіншілік және дала өркениеттерінің өзара іс-қимылы мен өзара әсер ету үдерісіндегі рөлі мен орнын зерттеу
Ғылыми жаңалық: қазба жұмыстары жоспарланған ескерткіштердің ерекшелігімен анықталады. Пшакшитөбе және Бесіншитөбе қалашықтары бірегей тарих, мәдениет және сәулет ескерткіштері болып табылады, онда ауқымы бойынша өзіне ұқсас емес монументалды құрылыстардың қалдықтары анықталды
Практикалық маңыздылығы: қазақстандық ғылымның бәсекеге қабілеттілігінің артуымен, жоғары оқу орындарының, жалпы білім беретін мектептердің бағдарламаларын әзірлеу үшін зерттеу нәтижелерін пайдалану мүмкіндігімен айқындалады

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 184

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 185

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 186

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 187

AP05130683 Құрамында жоғары Кларк элементтері бар дәстүрлі емес табиғи шикізат пен техногендік түзілімдерден ферроқорытпалар мен кальций карбидін алудың біріктірілген технологиясы

Жетекшісі: Т. ғ. д., профессор Шевко В. М.
Жобаның мақсаты: ферроқорытпаны (құрамында алюминий мен кремний бар) және кальций карбидін ала отырып, құрамында жоғары Кларк (Si, Al, Fe, Ca) бар табиғи (базальт) және техногендік түзілімдерді (Домна шлактары) кешенді қайта өңдеудің жаңа технологиясын жасау
Ғылыми жаңалық: жоба Даубаба және Дуберсай кен орындарының базальттарынан Fe, Si, Al, Ca оксидтерін, Домна шлактары мен олардың қоспаларын бірлесіп углетермиялық азайту механизмінің бұрын белгісіз болған термодинамикалық және кинетикалық заңдылықтары мен ерекшеліктері табылатындығында
Практикалық маңыздылығы: Зерттеу барысында алынған нәтижелер темір, кремний, алюминий және кальций карбидінің силицидтерін алу үшін оксидтерден Si, Al, Fe, Ca өзара әрекеттесуі туралы теориялық түсініктерді кеңейтеді. Бұл нәтижелер тек базальттар мен шлактарды қайта өңдеу үшін ғана емес, сонымен қатар құрамында шикізат бар басқа Si, Al, Fe, Cu (диабаз, амфиболит, габбро, гранит және т. б.), сондай-ақ басқа өндірістердің (фосфор өндірісі)шлактары үшін де пайдаланылуы мүмкін.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 188

AP14871736 Түркістан облысы шөлді аймағының деградацияланған ауыл жайылымдарын ұтымды пайдаланудың тиімді технологияларын әзірлеу

Жетекшісі: т.ғ.д., профессор, Кеделбаев Б. Ш.

Жобаның мақсаты: мониторинг, геоботаникалық зерттеу және шөл өсімдіктері шөптерінің оңтайлы құрамын анықтау, жем-шөп алқаптарының өнімділігін жақсарту үшін тұқымдарды биостимуляторлармен өңдеу жолымен ауыл маңындағы жайылымдарды тиімді және ұтымды пайдалану проблемаларын шешу болып табылады.

Зерттеудің ғылыми жаңалығы: алғаш рет ауыл маңындағы жайылымдарды ұтымды пайдалану үшін шөлді өсімдіктер шөптерінің оңтайлы құрамы анықталатындығымен, тұқымдарды биостимуляторлармен өңдеумен және жануарларды толық азықпен қамтамасыз ету үшін мәдени жайылымдармен құрылатындығымен анықталады. Алғаш рет ауылдық қауымдастықтардың ауылдық жайылымдық жерлерді пайдалануының экономикалық және экологиялық аспектілеріне кешенді баға берілетін болады.

Практикалық маңыздылығы: ауыл маңындағы жайылымдарды тиімді және ұтымды пайдалану мәселелерін шешуде мониторинг әдісін ұтымды пайдалану, шөл өсімдіктерінің оңтайлы құрамын анықтау, өсімдіктерге геоботаникалық зерттеулер жүргізу арқылы, өнімділікті арттыру мақсатында тұқымдарды биостимуляторлармен өңдеу болып табылады. Шөптің биоалуантүрлілігін байыту ауылшаруашылық жануарларының түрлік таралуының сақталуына және көбеюіне әкеледі, бұл әлеуметтік-экономикалық және экологиялық әсерлерге оң серпін береді. Жоспарланған ғылыми зерттеу нәтижелерінің ғылыми маңыздылығы Түркістан облысының шөлді аймағында ауыл халқының қолайлы өмір сүруінің әлеуметтік – экономикалық және экологиялық көрсеткіштерінің нормативтік-құқықтық негіздерінің жеткіліксіз әзірленуінің ғылыми тұрғыда дәйектеу болып табылады. Қазақстанның оңтүстігіндегі шөлдер күрт континенталдылықпен сипатталатыны белгілі. Өсімдіктердің тіршілік ету ортасы өте қатал. Атмосфералық ылғалдың жеткіліксіздігі, жазда жоғары ауа температурасы, жоғары жылдамдықтағы жиі желдер осы жағдайларда жайылымдық өсімдіктердің жоғары және тұрақты өнімін алу өте қиын екендігіне әкеледі. Жағдай жайылымдарға шамадан тыс жүктеме, жыл сайын жем-шөп алқаптарын жақсарту бойынша жүргізіліп жатқан шаралардың болмауы жайылымдық шөптің нашарлауына әкеліп соқтырды. Соңғы бірнеше жыл ішінде жерлерді күтіп ұстауға және жақсартуға қаражат салынбағанын атап өткен жөн. Ауыл халқының табыс көздерінің бірі үй жануарлары екені белгілі. Мәдени жайылымдық жерлердің болуы олардың өнімділігін анықтайды. Қазіргі уақытта ауыл маңындағы жайылымдар жоспарлаусыз, жайылым айналымынсыз қолданылады. Мал жыл бойы бір жайылымда болады, бұл деградацияға әкеледі.

Жобаны іске асыру кезінде Түркістан облысында алғаш рет жергілікті қоғамдастық мүшелерінің қатысуымен ауыл шаруашылығы алқаптарын ұтымды пайдалану және жақсарту, ауыл шаруашылығы алқаптарының жемшөп-ботаникалық құрамын зерделеу, сондай-ақ тозу дәрежесін айқындау және оларды жақсарту мақсатында тиімді шараларды әзірлеу бойынша іргелі зерттеулер жүргізілетін болады. Жобаның ұлттық халықаралық ауқымдағы маңыздылығы ауыл маңындағы жайылымдарды ұтымды пайдалану бойынша әзірленген технологияны трансферттеу мүмкіндігімен айқындалады. Жобаның айрықша ерекшелігі-жобаны іске асыру үшін жергілікті халық тартылатын болады, бұл әлеуметтік сұранысты арттырады.


Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 189

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 190

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 191

AP05130208 Селективті селективтілігі бар модификацияланған адсорбенттерді алу үшін берілген қасиеттері және дамыған кеуекті құрылымы бар органикалық табиғи сіңіргішті белсендіру технологиясын жасау

Жетекшісі: Т. ғ. д. Сатаев м. и.
Жобаның мақсаты: белсендірілген көмірді алуға арналған жаңа аппараттарды, сондай-ақ химиялық және термиялық активтендіру режимін және берілген қасиеттері мен кеуекті құрылымы бар, суды терең өнеркәсіптік тазарту үшін жоғары адсорбциялық қабілеті бар және адсорбенттерге қойылатын өнеркәсіп талаптарын қанағаттандыратын сипаттамалары бар адсорбент алу мақсатында актирленген көмірді алу технологиясын әзірлеу және енгізу болып табылады
Жаңалық пен маңыздылығы: дамыған кеуекті құрылымы бар және құнды компоненттерді алу және шоғырландыру, суды тазарту үшін жоғары адсорбциялық қабілеті бар адсорбентті алу технологиясы, ең алдымен, жоғары өнімділігі жоғары, шағын көлемді және сенімді механикалық активтендіру құрылғыларының конструкцияларын жасау және дамыту арқылы анықталады.жоғары белсенділігі мен тар гранулометриялық құрамы бар ұнтақтарды алу үшін. Жобаның нәтижесі белгілі бір қасиеттері, кеуекті құрылымы және заттарды алу және шоғырландыру үшін жоғары адсорбциялық қабілеті бар жеміс тұқымының қабығынан адсорбент өндіру болады

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 192 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 193

AP22687247 «Қазақстандағы жеке қосалқы шаруашылықтар кооперациясы негізінде тиімді инновациялық кооперативтерді қалыптастыру және имплементациялау процесін зерттеу»

«Жас ғалым» грантының иегері тиімді инновациялық кооперативтерді имплементациялау процесін зерттейтін болады

Достар!

«Жас ғалым» байқауының қорытындысы бойынша PhD Есболова Айнұр Ерғазықызы грант иегері атанды.

AP22687247 «Қазақстандағы жеке қосалқы шаруашылықтар кооперациясы негізінде тиімді инновациялық кооперативтерді қалыптастыру жәнеи мплементациялау процесін зерттеу» жобасы 2024-2026 жылдары «Агроөнеркәсіптік кешенді тұрақты дамыту» басымдығы бойынша орындалатын болады.

Жобаның мақсаты Қазақстанда жеке қосалқы шаруашылықтардың ынтымақтастығына негізделген инновациялық кооперативтерді тиімді қалыптастыру және іске асыру үшін стратегиялық зерттеу жүргізу болып табылады.

Жобаның ғылыми жаңалығыұйымдастыру, қаржыландыру және маркетинг аспектілерін қоса алғанда инновациялық кооперативтерді тиімді басқару моделін әзірлеу; кооперативтерге бірігуге ықпал ететін негізгі факторларды айқындау; кооперативтерді ұзақ мерзімді перспективаға имплементациялау параметрлерінің болжамын есептеу және т.б.

Алынған нәтижелердің нысаналы тұтынушылары - Шымкент қаласы және Түркістан облысы ауыл шаруашылығы басқармасы, кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасы; өңірдің жеке қосалқы шаруашылықтары, шаруа және фермер қожалықтары; ҒЗИ, ЖОО.

«Жас ғалым» грантының иегері Есболова Айнұр Ерғазықызын құттықтаймыз! Жас ғалымға жаңа ғылыми жаңалықтар мен жетістіктер тілейміз!
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 194

2020-2021 жылдарға арналған орындалу мерзімі 12 айлық ГРАНТТЫҚ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ ЖОБАЛАРЫ (1 жоба)

AP05132925 Жылу тұрақтылығының жоғары деңгейі бар полимерлі композициялық материалдарды жасау

Жетекшісі: т. ғ. к. Сарсенбаев Б. К.
Жобаның мақсаты: ПКМ құрамы мен өңдеу технологиясын оңтайландыру бойынша іргелі және қолданбалы зерттеулер жүргізу, олардың негізгі физикалық-механикалық, жылу-физикалық және триботехникалық қасиеттерін зерделеу, коммерциялық тартымды өзіндік құнымен, жүктемелердің жоғары деңгейінің әсеріне төзімділігімен ПКМ-дан бөлшектер алу: агрессивті, абразивті және эрозиялық белсенді орталардағы сырғу температуралары мен жылдамдықтары, бұл олардан жасалған бөлшектерді пайдалану кезінде сенімділік пен ұзақ мерзімділіктің жоғары деңгейін қамтамасыз етеді
Ғылыми жаңалық: жоба идеялары мен қолданыстағы аналогтар арасындағы түбегейлі айырмашылық-бұл ПКМ құру мен алудың кешенді тәсілі, оның ішінде ПКМ алу құрамы мен әдістерін таңдау, дамыту
оларды бұйымдарға қайта өңдеу әдістері, алынған материалдардың құрылымы мен қасиеттерін зерттеу
Практикалық маңыздылығы: жоба ұлттық және халықаралық ауқымда маңызды. Өнеркәсіптік тұрғыдан дамыған елдерде өндірістік қуаттардың көлемі үнемі артып келеді, бұл ретте ол артып келеді
жабдықтардың саны ғана емес, сонымен қатар оның жұмысының қарқындылығы да машиналар мен механизмдер жасалатын материалдарға қойылатын талаптарды едәуір күшейтеді. Жоба барысында әзірленген ПКМ өзіндік құны мен қасиеттер деңгейі бойынша импорттық аналогтарға ұқсас немесе олардан асып түсетін болады

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 195 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 196
Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 197

AP09561853 Номинацияның заңдылықтары және этникалық атауларды этимологиялық талдаудың инновациялық әдістемесі

AP05131906 Үздіксіз педагогикалық білім беру жүйесінің кластерлік даму моделіне көшуін әзірлеу

Жетекшісі: п. ғ. д., профессор Қозыбаев Е. Ш.
Жобаның мақсаты: үздіксіз педагогикалық білім беру жүйесінің кластерлік даму моделіне көшуін ғылыми негіздеу және практикалық әзірлеу
Ғылыми жаңалық: үздіксіз педагогикалық білім беру жүйесінің кластерлік даму моделіне көшу шарттары алғаш рет тәжірибелік-эксперименттік жұмыста анықталады, ғылыми негізделеді және тексеріледі
Практикалық маңыздылығы: педагогтердің кәсібилігін арттыру, үздіксіз білім алуы – мемлекет пен қоғам үшін аса маңызды міндет, сондықтан ұлттық және халықаралық ауқымда жобаның маңызы зор. Жоба "Қазақстан-2050" Стратегиясында және "Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру" мақаласында: білім берудің рухани құрамдас бөлігін күшейту, базалық құндылықтарды тәрбиелеу есебінен қоғамдық сананы жаңғырту; оқытушылардың біліктілігін арттыру және т. б. қойылған міндеттерді шешуге үлес қосады.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 198

Бастамашыл шаруашылық келісімшарттық жобалар

2018-2020 ЖЫЛДАРЫ ОРЫНДАЛАТЫН ЖОБАЛАР

BR05233709 Ұлы Дала тарихы мен мәдениеті

Жетекшісі: п. ғ. д., профессор Саипов А.

Жобаның мақсаты: ұлттық тарихтың тұтас пайымын, тарих пен мәдениетті пәнаралық деңгейде зерделеуге жаңа көзқарасты қалыптастыру. Археологиялық ескерткіштер мен артефактілерді зерделеу кезінде жаратылыстану пәндерінің алуан түрлі әдістерін пайдалану; қазақ халқының өзін-өзі сәйкестендіру жолдарын, нысандары мен тәсілдерін анықтау; әртүрлі ғылыми мамандықтарды зерттеушілердің пәнаралық кооперациясы; пәнаралық деңгейде жұмыс істейтін мамандарды (антропологтарды, тарихшыларды, тарихтың өркениеттік және мәдениеттанушылық аспектілерін зерделеу саласындағы мамандарды)даярлау; тұрақты жұмыс істейтін онлайн платформаны қалыптастыруға қатысу; бағдарламаның негізгі бағыттары бойынша ғылыми еңбектерді дайындау

Ғылыми маңыздылығы: бағдарлама тарих ғылымының негізгі әдіснамалық тұжырымдамаларын қайта ойлаумен, жалпы әлемдік-тарихи процестің органикалық және ажырамас бөлігі ретінде Ұлы даланың ұлттық тарихына объективті көзқарасты қалыптастырумен, Тарихи лакуналарды жоюмен және тарихи қадір-қасиетін қалпына келтірумен, қазақ мемлекеттілігінің тарихын және оның мәдени-тарихи сабақтастығын зерттеу бойынша жаңа тарихи ойлауды дамытумен айқындалады

Практикалық маңыздылығы: сондай-ақ қазақстандық ғылымның имиджі мен бәсекеге қабілеттілігінің артуымен, жоғары оқу орындарының, жалпы білім беретін мектептердің бағдарламаларын әзірлеу үшін зерттеу нәтижелерін пайдалану мүмкіндігімен, сондай-ақ білім беру, ғылыми және мәдени салаларда мемлекеттік саясатты жүргізу бойынша ұзақ мерзімді ұсынымдар әзірлеумен, тиісті министрліктер мен ведомстволардың практикалық сұрау салуларын орындаумен айқындалады

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 199

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 200

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 201

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 202

BR05236680 Оңтүстік Қазақстан облысы жағдайында 3 рет өнім алу агротехникалық іс-шараларды іске асыру жолымен көкөніс өндірісін қарқындату және осы мақсат үшін ауыл шаруашылығы машиналары мен агрегаттарының кешенін әзірлеу

Басшы: Т. ғ. к. б. е. Қалымбетов
Жобаның мақсаты: жаңа, ғылыми негізделген технологиялық және техникалық шешімдер базасында Оңтүстік Қазақстан облысы жағдайында ылғал-ресурс үнемдейтін технологиялар үшін машиналар кешенін әзірлеу және құру есебінен жыл ағымында 3 бір реттік өнім алудың агротехникалық іс - шараларын іске асыру жолымен көкөністер өндірісін қарқындату.
Ғылыми жаңашылдық: көкөніс дақылдарының көшеттерін отырғызу үшін бейімделетін топырақ өңдеу машиналары мен құралдарын және көшет отырғызу агрегатын қолданумен ерекшеленетін ашық топырақта жылына 3 рет көкөніс дақылдарының өнімдерін алуға мүмкіндік беретін көкөніс шаруашылығының шағын фермаларын техникалық қамтамасыз етудің жетілдірілген прогрессивті технологиясы және құралдары. аралас жолдар, сондай-ақ жаңа буынның басқа да техникалық құралдары;
- өсімдік шаруашылығының шағын көкөніс шаруашылықтарын агротехнологиялармен, көкөніс өсіру техникасын дамытудың әлемдік үрдістерімен үйлестіру негізінде механикаландыру үшін жаңа (бейімделген) техникалық құралдар жасау;
- жаңа агротехнологияларды операцияларды орындау кезінде еңбек шығындары, энергия шығындары және еңбек энергиясымен жарақтандырылуы өлшемшарттары бойынша технологиялық машиналармен және агрегаттармен жинақтау жолымен іске асыруға жүйелі көзқарас;
- технологиялық және құрастыру схемалары, топырақ өңдеу машиналары мен құралдарының конструкциялары, олардың жұмыс органдарының көшет отырғызу агрегаттары бойынша техникалық шешімдер авторлық куәліктермен және патенттермен қорғалатын болады.
Практикалық маңыздылығы: бағдарламаны іске асыру Қазақстанда көкөніс өндірудің бәсекеге қабілетті жаңа механикаландырылған технологиясын өндіруді бастауға мүмкіндік береді. Жоба машиналар кешенінің жетілдірілген конструкциясын дамытуға бастама береді.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 203 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 204 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 205 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 206

БАҒДАРЛАМАЛЫҚ-НЫСАНАЛЫ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ ЖОБАЛАРЫ (1 жоба)

BR10764977 Тамақ өнеркәсібінде пайдалану үшін биологиялық белсенді заттар мен жеміс-жидек ұнтақтарын алу мақсатында жеміс, жидек дақылдарының және отандық селекциядағы жүзімнің перспективалы сорттарын қайта өңдеу технологиясын әзірлеу

Жобаның ғылыми жетекшісі: Шингисов Әзірет Өтебайұлы, техника ғылымдарының докторы, профессор, корр мүшесі. Ауылшаруашылық ғылымдары академиясы.
Жобаның мақсаты: Тамақ өнеркәсібі үшін биологиялық белсенді заттар мен жеміс-жидек ұнтақтарын өндіру мақсатында жеміс, жидек дақылдары мен жүзімнің отандық сорттарын қайта өңдеу технологиясын әзірлеу.
Ғылыми жаңалық-жеміс, жидек дақылдары мен жүзімнің жаңа сорттарындағы полифенолдың (антиоксиданттардың) құрамын анықтау және полифенолды алу технологиясын жасау. Ұсынылған технологияда өсімдік шикізатын өндіру 40ºС-тан аспайтын температурада жүзеге асырылады, бұл витаминдік құрамы мен полифенолды құрайтын құрылымдық құрылымын бұзбайды.
Күтілетін нәтижелер: Тас жемістері мен жидек дақылдарының әртүрлі сорттарынан, сондай-ақ тамақ өнеркәсібіне арналған олардың құрғақ ұнтақтарынан биологиялық белсенді заттар өндіру технологиясы жасалатын болады.
Практикалық маңыздылығы: Жобаны зерттеу нәтижелері тамақ өнеркәсібі кәсіпорындарына, табиғи тамақ өнімдерін шығаратын ұйымдарға, сондай-ақ емдік-профилактикалық тамақ өнімдерін өндірумен айналысатын ұйымдарға ұсынылуы мүмкін.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 207 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 208 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 209 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 210

AP05133231 Ғимараттарға жылу қорғау деңгейін арттыру үшін жылу шағылдырғыш жабындары бар тиімді жылытқыштарды қолдана отырып, энергия үнемдеу құрылымдарын зерттеу және әзірлеу

Жетекшісі: Т. ғ. к., доцент Риставлетов Р. А.
Ғылыми жаңалық: жоба көп қабатты қоршау конструкциясында жылу жоғалтудың радиациялық компонентін азайтуға мүмкіндік беретін жылу шағылыстырғыш жабыны бар энергия тиімді жылытқыштарды пайдалана отырып, тұрғын үй және қоғамдық ғимараттарды қоршаудың энергия үнемдейтін конструкциялық жүйесін құрудан тұрады
Практикалық маңыздылығы: тұрғын үй және қоғамдық ғимараттардың энергия үнемдейтін қоршау конструкцияларын жобалаудың және жаппай қолданудың ғылыми-практикалық негіздерін құру, жылу шағылыстырғыш жабындары бар тиімді жылытқыштарды қолдану, пайдалану кезінде жылу шығынын едәуір азайтуды және ғимаратты пайдалану кезінде жылу энергиясын тиісті үнемдеуді қамтамасыз етеді

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 211

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 212

AP05131936 Тоқыма таңу материалдарына емдік қасиеттер беру технологиясын ғылыми негіздеу және әзірлеу және олардың сапасын бағалау

Жетекшісі: Х. ғ. к., доцент Джанпаизова В. М.
Жобаның мақсаты: технологияларды әзірлеу және өндіріске халықтың денсаулығы үшін қолайсыз әсерді азайта отырып, таңу материалдарының номенклатурасын кеңейтуге және импортты алмастыруға ықпал ететін емдік қасиеттері бар тоқыма материалдарын - бәсекеге қабілетті және экономикалық тұрғыдан орынды өнімдерді енгізу болып табылады
Ғылыми жаңалық: ғылыми-зерттеу әзірлемелері негізінде алғаш рет тоқыма таңу материалдарын (дәке, бинттер, майлықтар және т. б.) нанотехнология әдісімен алынған, бактерицидтік және жараны емдейтін орнықты қасиеттерді қамтамасыз ететін күміс наноцитратымен өңдеу жүзеге асырылатын болады; тәжірибелік-өнеркәсіптік жағдайларда антисептикалық қасиеттері бар экологиялық таза өнім, күміс наноцитратының негізінде таңу материалдары әзірленетін және сыналатын болады; антисептикалық әсердің жеткілікті деңгейін қамтамасыз ету үшін қажетті таңу материалдарындағы атомдық күмістің оңтайлы құрамы белгіленеді; оңтайлы тұтынушылық қасиеттерді қамтамасыз ететін модификацияланған таңу материалдарының биоцидтік, бактерицидтік, бактериостатикалық, гигиеналық және механикалық қасиеттерінің деңгейлері белгіленеді; барлық бактерицидтік қасиеттерді сақтай отырып, күміс наноцитратының нанобөлшектер түріндегі ерітіндісі пайдаланылады
Практикалық маңыздылығы: жобаның ұлттық және халықаралық масштабтағы маңыздылығы жаңа және прогрессивті таңу материалдары өндіріс құрылымын сапалы жақсартады және тұтыну деңгейін арттырады. Халықаралық стандарттарға сәйкес келетін өнім қоршаған орта гигиенасы жөніндегі ұлттық іс-қимыл жоспарларының толық ауқымды іске асырылуын қамтамасыз етуге, медициналық көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыруға, сондай-ақ халықаралық нарықтарға шығуға мүмкіндік береді

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 213

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 214

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 215

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 216

AP05132426 "Сырдария-Түркістан өңірлік табиғи паркінің" сәндік және сирек өсімдіктерін зерттеу және бағалау

Жетекшісі: Т. ғ. к., доцент Абдуова А. А.
Жобаның мақсаты: Сырдария–Түркістан өңірлік табиғи паркі шегінде өсімдіктер популяциясын сақтау және экологиялық мониторинг жүргізу жөнінде ұсынымдар әзірлеу үшін өсімдіктердің сирек кездесетін және жойылып бара жатқан түрлерінің мекендеу орындарын зерделеу және анықтау болып табылады. Сәндік және сирек өсімдіктерді зерттеу және бағалау сәндік және сирек өсімдіктер популяцияларының кадастр жүйесін әзірлеуге және жобалық аумақта олардың түрлік құрамын нақтылауға,олардың жойылу қаупін бағалауға мүмкіндік береді
Ғылыми жаңашылдық: биологиялық әртүрлілікті сақтаудың барлық мүмкін әдістері мен құралдарын келісілген және тиімді пайдалануды қамтамасыз ету мақсатында сәндік және сирек кездесетін өсімдіктерді зерттеу және бағалау
Практикалық маңыздылығы: биологиялық әртүрлілік проблемасының ғаламдық сипатын ескере отырып, тек ерекше емес түрлерді қорғау өте маңызды, сонымен қатар бірқатар ерекше өсімдіктер қауымдастықтарын қорғау, олардың әртүрлілігі мен тұрақтылығы биологиялық өнімділіктегі қоршаған ортаның оңтайлылығының маңызды шарты болып табылады. Қауымдастықтардың аз бөлігі белгілі бір дәрежеде аймақтың қорықтарында немесе қорықтарында сақталады, бірақ болашақ үшін өте маңызды болып табылатын құрып кету қаупі төнген және сирек кездесетін өсімдіктер қауымдастықтарының анықтамалық мәліметтерінің жалпы тізімі жоқ

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 217

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 218

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 219

AP05132810 Ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруді қарқындату мақсатында биологиялық белсенді заттарды микрокапсулалау технологиясының және өсімдіктер дамуының түбегейлі жаңа стимуляторларының ғылыми-практикалық негіздері

Жетекшісі: Т. ғ. к., қауымдастырылған профессор Муталиева Б. ж.

Жобаның мақсаты: ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруді қарқындату мақсатында биологиялық белсенді заттарды микрокапсулдау технологиясының ғылыми-практикалық негіздерін және өсімдіктерді дамытудың түбегейлі жаңа стимуляторларын жасау

Ғылыми жаңалық: жұмыс микрокапсулаланған биологиялық белсенді заттарды алудың ғылыми-практикалық негіздерін әзірлеуден тұрады, соның нәтижесінде өзекті міндеттер шешілетін болады, олардың бірі әртүрлі салаларда, атап айтқанда, ауыл шаруашылығында қолдану мақсатында қасиеттері бойынша оңтайлы полимерлі капсулалар жасау болып табылады

Практикалық маңыздылығы: алынған мәліметтер тұтынушылық қасиеттері жақсартылған биологиялық белсенді заттардың, дәрілік және ферментті препараттардың жаңа түрлерін өндіруде қолданыла алады

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 220

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 221

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 222

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 223

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 224

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 225

Шымкент маңындағы елді мекендердің су және топырақ сапасын зерттеу

Жоба тақырыбы: Шымкент маңындағы елді мекендердің су және топырақ сапасын зерттеу
Жоба жетекшісі: Хусанов Ж.Е.
Келісімшарт №24/ИПС

АР09260365 Қоршаған ортаның ластану деңгейін төмендету және өндірістік кешендердің энергия тиімділігін арттыру үшін интеграцияланған технологияларды қолдану

Жоба жетекшісі: философия докторы, доцент Қалдыбаева Б. М.
Жобаның мақсаты: жылуды қалпына келтіруді, жылу мен электр энергиясын, жаңартылатын энергия көздерін және қазбалы отынды пайдалануды бір мезгілде оңтайландыру, өнеркәсіптік шығарындылармен қоршаған ортаның ластану деңгейін төмендету және өндірістік кешендердің энергия тиімділігін арттыру болып табылады.
Міндеттері: аталған мәселені шешудің Теориялық тәсілі энергия мен масса импульсін берудің іргелі заңдарын қолдану, нано -, микропорадан шығатын газ көпіршігіне әсер ететін күштердің тепе-теңдігін құру болып табылады. Барботаж қабатының гидродинамикалық параметрлерін зерттеу энергия диссипациясының қарқындылығын анықтай отырып, импульс тепе-теңдігі негізінде жүргізіледі.
Объектілер арасында коммуналдық ресурстардың (энергия мен судың) бөлінуін басқару үшін өңірлік ресурстармен жабдықтаушы кәсіпорындарды топтастыру алгоритмі әзірленді. Әр түрлі нысандар мен кластерлердегі артық және тапшылық салыстырылып, мүмкіндігінше біріктірілген. Өңірлік схеманы әзірлеу P-график бағдарламалық кешенінің құралдары арқылы жүргізіледі. Содан кейін "тармақтау" және "байланыс" әдісі дамыған жүйе үшін құрылымды оңтайландырады.
Жобаның жаңалығы: жүйенің барлық иерархиялық деңгейлерінде өңірді дамытудың ғылыми негізделген стратегиясын айқындау және оның барлық элементтері үшін нақты ұсынымдар әзірлеу үшін ресурс тиімділігін арттыру және қоршаған ортаға антропогендік жүктемені азайту тұрғысынан оңтайландыру әлеуетін бағалау мақсатында өңір деңгейінде ресурстармен жабдықтау схемасын жалпы әдіснаманы (бірлескен процестік тәсіл негізінде), сандық модельдеуді және бірлесіп талдауды әзірлеуден тұрады.
Алынған нәтижелер: керамикадан жасалған мембраналық модульді қолдана отырып, екі құрылғы дизайны жасалды. Ресурстарды тұтынуды азайтуды және қоршаған ортаға антропогендік әсерді төмендетуді ескеретін симбиотикалық схемаларды құру негізінде су мен энергия ресурстарының өзара әсерін бағалаудың жаңартылған тұжырымдамасы ұсынылды. Математикалық бағдарламалауды қолдана отырып, энергия, эксергия және олардың құны тұрғысынан ресурстардың өзара әрекеттесуі мен қайта пайдаланылуын модельдеу жүргізілді. Негізгі ресурстарды (су және энергия) қамтитын базалық модель әзірленді. P-График техникасын қолдана отырып, көздер арасында энергия ағындарын оңтайлы бөлу мәселелерін, тарату желісінің түрін және тұтынушыларды орналастыру мен ұйымдастырудың сипаттамаларын шешуге мүмкіндік беретін модель жасалды.
Практикалық маңыздылығы: нәтижелер ресурстарды тұтынуды оңтайландыру және қарастырылған техникалық шешімдерді интеграциялау мүмкіндіктерін бағалау мүмкіндігінен тұрады
Қолдану саласы: химия, мұнай өңдеу, тамақ өнеркәсібі және құрылыс материалдары өндірісінің әртүрлі кәсіпорындары.
2021 жылғы Жарияланымдар:
Журналда 1 мақала жарияланды, ол Scopus базасына 38 процентильмен кіреді, Q2: Татьяна Гиль, Мария Ильченко, Ботагөз Қалдыбаева, Антон Миронов, Станислав Болдырев. Энергия бағасының үрдістері туралы Тарихи деректер негізінде жылу алмастырғыштар желісін жаңғырту нұсқаларын экономикалық бағалау. Химиялық машина жасау бойынша еңбектер.Көлемі 88, 2021.-Б.343-348. https://doi.org/10.3303/CET2188057
16.07.2021 ж. №2021/0123. 2 өтінім бойынша Б. М. Қалдыбаева, А. Е. Хусанов, З. И. Джамалова, М. д. Сабырханов, ж. е. Хусанов және т. б. "адсорбенттің тұрақты құрылымы бар Аппарат" №6233 пайдалы модельге ҚР патенті алынды.
Scopus базасына кіретін Халықаралық конференцияның Еңбектер жинағында 1 мақала жарияланды: Кузнецов М., Калдыбаева Б., Цибульский с., Болдырев с. Томск қаласында жылу энергиясын бөлуді оңтайландыру p-graph ортасында жүзеге асырылған кластераралық қосылыстар моделінің көмегімен. Зияткерлік және тұрақты технологиялар бойынша 6–шы Халықаралық конференцияның материалдары - SpliTech-2021, Сплит, Хорватия. DOI 10.23919/SpliTech52315.2021.9566473
Халықаралық конференцияның Еңбектер жинағында 2 мақала жарияланды:
1.Кузнецов, Станислав Болдырев, Ботагөз Қалдыбаева, Әлішер Хусанов.СО2 рециркуляциялау және Фишер-Тропштың жанама өнімін кәдеге жарату арқылы Синтез-газ өндіру. 2021 жылғы 9-шы жаһандық жылыну конференциясының материалдары-Gcgw-2021, Хорватия, 65-68 беттер.
2.Әлішер Э. Хусанов, Досхан М. Кенжебеков, Ботагөз М.Қалдыбаева, Максадбек А. Юсупов, Лаззат и. Раматуллаева P-GRAPH бағдарламалық ортасында жылу энергиясы мен ыстық суды көздер мен тұтынушылар арасында тарату схемасын модельдеу // ICITE – 2021 "өнеркәсіптік технологиялар және инжиниринг" VIII халықаралық конференциясының материалдары, II Том – С. 22-26. Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 226

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 227 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 228 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 229 Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 230

AP14972895 Алтын Орда және ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиеті: рухани үндестік және дәстүр жалғастығы

Жетекшісі: PhD, Таджиев Х. Х.
Жобаның мақсаты: ХХ ғасырдың басында қазақ халқының ұлттық оянуына елеулі ықпал еткен Алтын Орда мемлекеті мен Алаш-Орда арасындағы рухани келісім мен дәстүрлердің сабақтастығын зерделеу. Жобаның негізгі мақсаты-Алтын Орда кезінде жазылған әдеби шығармалардың кейінгі замандағы қазақ ұлттық дүниетанымы мен мәдениетіне, әдет-ғұрпы мен әдебиетіне әсерін жан-жақты зерттеу.
Ғылыми жаңалығы: бұл жобаның артықшылығы мен ғылыми жаңалығы "қыс-анбия көшесі", "Мугинул мурид", "Раунакул ислам", "Нахджул Фарадис" сияқты әдеби мұраларды зерделеу және талдау, олардың кейінгі кезеңдегі қазақ сөйлеу өнерінің дамуына әсерін талдау болып табылады. Атап айтқанда, Алтын Орда кезінде жазылған әдеби шығармалардың көркемдік ерекшеліктерін анықтау және олардың шығармашылығына ХХ ғасырдың басындағы ақындармен салыстырмалы талдау жүргізу.
Практикалық маңыздылығы: жобаның нәтижелері "түркі халықтарының әдебиеті", "XIX-XX ғғ.", "Қазақ әдебиетінің тарихы", "Алтын орда әдебиеті", "XIII-XVI ғғ. қазақ әдебиетінің тарихы" тақырыптары бойынша көрсетіледі, олар бакалаврларға, магистрлерге арналған Элективті компоненттер бойынша дәрістерде арнайы курс ретінде пайдаланылатын болады, (PhD) филология, Шығыстану және түркітану мамандықтарының докторанттары. Сондай-ақ, орта және жоғары оқу орындарына, гуманитарлық колледждерге арналған оқу бағдарламаларын дайындауда, арнайы курстар бойынша дәрістер оқуда нұсқаулық ретінде ұсынылады.

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 231

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 232

AP15473446 Өсімдік шикізатынан алынатын азықтық ақуыздың биотехнологиясын дамыту

2025-2027 жылдарға арналған «Жас ғалым» жобасы бойынша жас ғалымдардың зерттеулерін гранттық қаржыландыру

AP25794939 Ағындардың құйынды және соққылы өзара әрекеттесу механизмдерін біріктіретін байланыс аймағындағы температураны реттеумен газды тазарту әдісін мультифизикалық модельдеу

М. Әуезов атындағы ОҚМУ жас ғалымы заманауи газ тазарту аппараттарын жасайтын болады

М. Әуезов атындағы ОҚУ жас ғалымдары «Жас ғалым» конкурсының қорытындысы бойынша 9 жоба жеңіп алды. Олардың бірі - «Конструкцияларды, құрылғылар мен процестерді мультифизикалық модельдеу» ғылыми зертханасының ғылыми қызметкері, PhD, жас ғалым Абжапбаров Абай Ақылбекұлы. Абай Ақылбекұлы газ тазарту әдісін мультифизикалық модельдеу негізінде қазіргі заманғы газ тазарту аппараттарын жасаумен айналысады. Бұл әдіс құйындық және соққылық өзара әрекеттесу механизмдерін біріктіріп, жанасу аймағында оңтайлы жылулық режимді қамтамасыз етеді. Жоба қолданыстағы газ тазарту әдістерінің төмен тиімділігі, жоғары энергия тұтынуы, шегінділердің пайда болуына бейімділігі, сондай-ақ кәсіпорын ішінде және оның шегінен тыс жерлерде экологиялық жағдайдың қолайсыздығы мәселелерін шешуге бағытталған. Жобаны іске асыру барысында COMSOL Multiphysics бағдарламалық жасақтамасын қолдана отырып, мультифизикалық зерттеу әдістері пайдалынылады. Алынған нәтижелер газ ағындарының синфаздық құйындық өзара әрекеттерсу режимінде жұмыс істейтін газ тазарту жүйелерін жасау саласындағы ғылым мен технологиялардың одан әрі дамуына ыңпал етуі мүмкін. Ғылыми жетістіктер химия, мұнай өңдеу, тамақ өнеркәсібі және құрылыс материалдарын өндіру кәсіпорындарында, сондай-ақ технологиялық схемаларында газ тазарту және шаң аулау жабдықтары қолданылатын салаларда пайдалануы мүмкін. Абай Ақылбекұлын құттықтаймыз! Ғылымның жаңа шыңдарын бағындыруына тілектеспіз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 233

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 234

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 235

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 236

AP25794145 Берілген қасиеттері бар сүт қышқылды микроорганизмдерді пайдалана отырып, түйе сүтінен жұмсақ ірімшіктер өндіру технологиясын әзірлеу

Жас ғалым түйесүтінен ірімшік жасайтын болады

Келесі «Жас ғалым» грант иегері -Габрильянц Элеонора Арутюновна. Ол «Агроөнеркәсіптік кешенді тұрақты дамыту» басымдығы бойынша грантты жеңіп алды. Элеонора Арутюновна түйе сүтінен арнайы қасиеттері бар сүтқышқылды микроорганизмдерді қолдана отырып, жұмсақ ірімшік өндіру технологиясын әзірлеумен айналысады. Түйе сүті ерекше құрамы мен жоғары тағамдық құндылығымен ерекшеленеді, алайда оны ірімшікке өңдеу ғылыми негізделген көзқарасты талап етеді. Сапалы өнім алу үшін әртүрлі сүтқышқылды бактериялардың шығымына, ірімшіктің пісіп-жетілу процесіне, құрылымына, дәміне және биологиялық белсенділігіне әсерін зерттеу қажет. Жобаны іске асыру барысында Түркістан облысы түйе сүтінің құрамы мен қасиеттеріне талдау жүргізіледі, өндірістік маңызы бар перспективалы сүтқышқылды микроорганизмдер таңдалады. Сонымен қатар, жұмсақ ірімшік өндірудің технологиялық процесі оңтайландырылады, ал өнім үлгілері биоактивті пептидтердің түзілуі және олардың соңғы өнім сапасына әсері бойынша кешенді талдаудан өтеді. Жобаның нәтижесінде түйе сүтінен жұмсақ ірімшік өндіру технологиясы әзірленеді, бұл сүт өнімдерінің ассортиментін кеңейтуге және олардың тағамдық құндылығын арттыруға мүмкіндік береді.

Элеонора Арутюновнаны құттықтаймыз! Ғылымда жаңа жетістіктер тілейміз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 237

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 238

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 239

AP25795825 Қойлардың аралас гельминтоздарына қарсы «НематоSTOP» препаратын жасау және емдік әсерін зерттеу

М. Әуезов атындағы ОҚУ жас ғалымы қойдың аралас гельминтозына қарсы жаңа препарат әзірлейтін болады

М. Әуезов атындағы ОҚУ «Ветернираниялық медицина кафедрасының меңгерушісі, PhD, жас ғалым Күзербаева Айсұлу Тұрмаханбетқызы «Жас ғалым» конкурсында «Агроөнеркәсіптік кешенді тұрақты дамыту» басымдығы бойынша «Қойлардың аралас гельминтоздарына қарсы «НематоSTOP» препаратын жасау және емдік әсерін зерттеу» тақырыбында грант жеңіп алды. Қазақстанда паразитарлық аурулардың ішінде гельминтерді қоздыратын аурулары кеңінен таралып, мал шаруашылығын едәуір шығындарға ұшыратуда. Сондықтан жануарлардың гельминтоз ауруларының алдын алу, оперативті емдеу және емдеуге қажетті жаңа дәрі препаратын жасау өзекті болып табылады. Қазіргі таңда малдардың гельминтоз ауруының алдын алу үшін тиімділігі жоғары антигельминттер жоқтың қасы екендігін атап өткен жөн. Айсұлу Тұрмахамбетқызы қойлардың аралас гельминтоздарына қарсы «НематоSTOP» препаратын жасаумен айналысады және емдік әсерін зерттейтін болады. Сонымен қатар тәжірибелік-өндірістік жағдайларда антигельминттік препараттың емдік тиімділігі сынақтан өткізетін болады. Айсұлу Тұрмахамбетқызын құттықтаймыз! Ғылым жолында сәттілік тілейміз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 240

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 241

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 242

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 243

AP25795543 Оңтүстік Қазақстанның кәдімгі сұр топырақты тәлімі жерлерінде күздік бидай өсірудің қор үнемдеу технологиясын әзірлеу

«Жас ғалым» грант иегері күздік бидай өсірудің қорүнемдеу технологиясын әзірлеуге кірісті

Төребаева Сағадат Дәулетбекқызы Оңтүстік Қазақстанның кәдімгі сұр топырақты жерлерінде күздік бидай өсірудің қор үнемдеу технологиясын әзірлеуге кірісті. Қазіргі кезде ұсақ, орта шаруақожалықтарында және өндірістік кәсіпорындарда күздік бидайдың өнімділігі күрт төмендеп кетті. Оның себебі ауылшаруашылығы дақылдарына агротехнологиялық күтіп баптау жұмыстарының дер кезінде жүргізілмеуі және ауыспалы егістік жүйесінің игерілмеуінің әсерінен болып отыр. Қазіргі таңда ауыл шаруашылығы дақылдарын егіп-өсіруде егіс алқабының топырағын өңдеуге және егер алдындағы топырақты майдалап үгітуге кететін шығын мөлшері 40-50 пайызды құрайтындығы баршамызға белгілі, ал осы шығынды азайту – аграрлық ғылымның өзекті мәселелерінің бірі болып табылады. Көпжылдық тәжірибе нәтижесінде күздік бидайды өсірудің агротехнологиясы жасалып, өндіріске ендірілетін болады. Нәтижесінде егу кезінде тікелей шығындар 37-42%, азаяды, жанар-жағар май шығыны 25-38% төмендейді, таза кірістің деңгейі 28-45% артады, өндірілген өнімнің өзіндік құны 30-50% төмендейді. Сағадат Дәулетбекқызын жеңісімен құттықтаймыз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 244

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 245

AP25794667 Жемшөптің өнімділігі мен сапасын арттыру үшін биостимуляторларды пайдалана отырып, азықтық және қант соргосын өсіру технологиясын әзірлеу

AP25793971 Электромагниттік сәулеленуден әр түрлі мақсаттағы қорғаныс экрандарын әзірлеу үшін полимерлерде көп қабатты металдандырылған қаптамаларды әзірлеу

AP25793771 Тоқыма материалдадарын түймешетен және жаңғақ қабығының агроқалдықтарын пайдаланып өңдеудің экологиялық технологиясын дайындау

Жас ғалым түймешетенмен грек жаңғағының агроөнеркәсіптік қалдықтарын қолдана отырып тоқыманы өңдеу технологиясын жасайтын болады

«Жас ғалым грант иегері, PhD Салтанат Шалхарбайқызы Сабырханова. Оның жұмысы түймешетен мен жаңғақ қабығының қалдықтарын өңдеуге және тоқыма материалдарынае қажетті бояуды алуға бағытталған.Сонымен қатар тоқыма өндірісінің тұрақты дамуына жағдай жасай отырып, қоршаған ортаға бөлінетін қалдықтар мәселесін шешеді. Табиғи өсімдік сығындылары негізіндегі технологияларды одан әрі зерттеу және әзірлеу экологиялық «жұмсақ», табиғи түрде жаңартылатын ресурстардан бояғыштарды немесе оларды алу үшін жартылай өнімдерді іздеу сұрақтарын туындатады. Зерттеу нәтижесінде өңделген материал оңтайлы физика-механикалық, физика-химиялық, гигиеналық қасиеттерге ие болады. Түймешетен мен жаңғақ қалдықтарынан табиғи пигменттерді алу бойынша іске асырылып жатқан жоба агроқалдықтарды қайта өңдеу және тоқыма пигменттерін импортты алмастыру жөніндегі экологиялық және экономикалық проблеманы шешуге мүмкіндік береді. Ұсынылатын өнімнің негізгі тұтынушылары тоқыма кластерінің кәсіпорындары болып табылады, алынған пигмент импорттық аналогтарды алмастырады да дайын өнімнің құнын төмендетеді, ал түймешетен мен жаңғақ қалдықтарын өңдеу технологиясын қолдану қоршаған ортаға және экология сапасын жақсартуға жағымды әсер етеді.Салтанат Шалхарбайқызын құттықтаймыз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 246

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 247

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 248

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 249

AP25793707 Минералды шикізат пен техногендік қалдықтар негізіндегі керамогранит өндірудің инновациялық технологиясы

AP25794005 Топинамбур целлюлозасынан ксилит алу үшін микробтық композицияны әзірлеу

Жас ғалым топинамбур целлюлозасынан микробтық композиция жасайтын болады

2025-2027 жылдарға арналған «Жас ғалым» жобасы бойынша жас ғалымдардың зерттеулерін гранттық қаржыландыру конкурсы шеңберінде докторант Каримова Саулет Сабитхановна «Топинамбур целлюлозасынан ксилит алу үшін микробтық композиция әзірлеу» жобасын іске асыруға "Агроөнеркәсіптік кешенді тұрақты дамыту» басымдығы бойынша грант ұтып алды. Жобаның негізгі мақсаты - топинамбур целлюлозасын ксилитке айналдыруға қабілетті жоғары тиімді микробтық композиция жасау. Биоконверсияның инновациялық технологиясын әзірлеу процестің экологиялық қауіпсіздігін арттырып қана қоймайды, сонымен қатар тамақ, фармацевтика және химия өнеркәсібінде сұранысқа ие құнды өнім - ксилит алудың экономикалық тиімді әдісін қамтамасыз етеді. Бұл жобаны іске асыру өсімдік ресурстарын ұтымды пайдалануға және экологиялық таза өнімдер жасауға ықпал ететін биотехнологияларды дамытуға елеулі үлес қосады. Каримова Саулет Сабитхановнаны құттықтаймыз және ғылыми зерттеулердің сәтті орындалуын тілейміз!

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 250

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 251

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 252

Ғылыми жобалар және бағдарламалар — 253

Университет ғалымдарымен ынтымақтасқыңыз келе ме?

Бірлескен зерттеулер, жұмыстарға тапсырыс, сынақтар және әзірлемелерді коммерцияландыру — ғылыми бөлімшелермен байланысыңыз.