
1КАФЕДРА · Спорт және туризм факультеті
Техникалық мамандықтарға арналған дене тәрбиесі
Кафедра мамандар даярлайды және ғылыми жұмыс жүргізеді. Мұнда құрам, бағдарламалар, құжаттар мен материалдар жиналған.

Тлеукеев Жанболат Асетұлы
Кафедра меңгерушісі, т.ғ.к., доцент
Ғылыми-педагогикалық өтілі - 19 жыл
Мекен-жайы: Ғимарат №14 с/к «Буревестник», каб 1
Техникалық мамандықтарға арналған дене тәрбиесі
Профессор-оқытушылар құрамы
Әріптестерді тегі немесе лауазымы бойынша іздеңіз.


Жуманазарова Ақерке Алданазарқызы
Профиль →Техникалық мамандықтарға арналған дене тәрбиесі
Кафедра материалдары
Тарих, ғылым, практика, жетістіктер және басқа бөлімдер.
2. Кафедраның тарихы
Техникалық мамандықтар бойынша дене тәрбиесі кафедрасы 1946 жылы ұйымдастырылып, бастапқыда 5 оқытушыдан құралған. 1967 жылы «Буревестник» спорт кешені салынды. Басқарма басшысы Б.Н. Беглов, спорт кешенін салуға үлкен үлес қосты (1958 жылдан 1985 жылға дейін).
Кешен 200 орындық көрермендерге арналған балконы бар, өлшемі 36х18м спорт залынан, күрес, бокс, гір көтеру залдары, жабдықталған киім ауыстыратын бөлмелерден, мұғалімдерге арналған душтан тұрады.
ОҚМУ ректорының 17.08.2006 жылғы №274 «Оқу бөлімшелерін құру туралы» бұйрығы негізінде «Дене шынықтыру» кафедрасы «Техникалық мамандықтар бойынша дене шынықтыру» кафедрасы болып өзгертілді.
2002-2008 жылдар аралығында кафедраны Төлеев Ислам Төлеевич басқарды.
2009 жылдан 2011 жылға дейін «Әскери-техникалық технологиялар» кафедрасы тоқыма және тамақ өнеркәсібі факультетінің құрамына ф.ғ.к., доцент Махкамбай Шәріпбайұлы Артықбаев жетекшілік етті. 2011-2013 жылдар аралығында кафедраны доцент Әділбек Ағабекұлы Қилыбаев басқарды.
2013-2024 жылдар аралығында кафедра меңгерушісі қазақ күресінен аға оқытушы, шебер, спорт шебері, халықаралық санаттағы төреші А.М. Мәжитбеков.
Қазіргі уақытта кафедраны Тлеукеев Ж.А. ғылым кандидаты басқарады.
Кафедра оқытушылары техникалық мамандықтар факультеттерінде және жоғары оқу орындарында техникалық мамандықтардың күндізгі бөлімінде 1 және 2 курс студенттерімен «Дене шынықтыру» пәнінен тәжірибелік сабақтар өткізеді.
Жаттығулар «Буревестник» спорт кешенінде өтеді, оның құрамына: стадион, үлкен спорт залы, 2 спорт залы, күрес залы, бокс залы кіреді.
Залдар заманауи спорттық құрал-жабдықтармен жабдықталған. Жалпы ауданы 2191 шаршы метр. Кафедрада тәжірибелі оқытушылар қызмет етеді, оның ішінде: 3 педагогика ғылымдарының кандидаты, доцент, 12 аға оқытушы, 3 халықаралық спорт төрешісі, 1 волейболдан республикалық төреші, 3 спорт шебері, 11 педагогика ғылымдарының магистрі.
Сонымен қатар, кафедра оқытушылары сабақтан тыс уақытта спорттың әртүрлі түрлерінен: баскетбол, волейбол, футбол, жүзу, жеңіл атлетикалық гимнастика, қазақша күрес, тоғызқұмалақ бойынша сабақтар өткізеді.
Барлық спорттық-сауықтыру шаралары ел Президенті Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың Қазақстан Республикасы халқының салауатты өмір салтын қалыптастыру және спортпен шұғылданатын студент жастардың санын арттыру туралы жыл сайынғы жолдауларының шешімдерін ескере отырып өткізілуде.
Университетіміздің студенттері халықаралық турнирлерге қатысып, Қазақстан Республикасының намысын қорғап жүр.
Ректор бекіткен жыл сайынғы спорттық-бұқаралық іс-шаралардың күнтізбелік жоспарына сәйкес кафедра оқытушылары жарыстарды ұйымдастыруға және өткізуге қатысады.
«Буревестник» спорт залдарында қалалық және облыстық спорттық іс-шаралар өткізіледі: Қала күніне, Балаларды қорғау күніне, 9 мамыр Ұлы Отан соғысындағы Жеңіс күніне орай, педагогтар төрелік етуге көмек көрсетеді.
Кафедраның профессор-оқытушылар құрамы студент жастардың денсаулығын нығайтуға, салауатты өмір салтын насихаттауға, студенттерді де, университет оқытушыларын да спорттың әр түріне баулуға үлкен үлес қосуда.


3. Кафедраның ғылыми-зерттеу жұмысы
«Техникалық мамандықтарға арналған дене тәрбиесі» кафедрасы болашақ мамандарды даярлаудағы заманауи үрдістерге бағдарланған ғылыми және педагогикалық сараптамалық әлеуеттің орталығы болып табылады.
«Техникалық мамандықтарға арналған дене тәрбиесі» кафедрасының ғылыми қызметінің негізгі бағыты спортшыларды даярлаудың теориялық, әдіснамалық және әдістемелік мәселелерін қамти отырып, дене шынықтыру және спорт саласындағы болашақ мамандарды даярлау теориясы мен практикасын зерделеу болып табылады.
Бұл жобалар мемлекеттік бюджет есебінен қаржыландырылатын іргелі және қолданбалы зерттеулер және тапсырыс беруші кәсіпорындар қаржыландыру негізінде жүргізіледі. Кафедраның оқытушылар құрамының ғылыми-зерттеу жұмыстарын орындауға қатысуы 35% - ға артты. Кафедра меңгерушісі Ж. А. Тлеукеев 2022-2024 жылдары ҚР ҰҚМ ҒК гранттық қаржыландыру бойынша ғылыми, ғылыми-техникалық жобаларды іске асыруға қатысты - ЖРН AP14869410.
Зерттеу нәтижелері "Білім берудегі, дене шынықтырудағы, спорттағы және туризмдегі инновациялар", "Әуезов оқулары" халықаралық ғылыми-практикалық конференцияларының, "Өнеркәсіптік технологиялар және инжиниринг – ICITE" халықаралық жыл сайынғы конференциясының және т.б. жинақтарындағы жарияланымдарда көрсетіледі.
Сонымен қатар, кафедраның ПОҚ жыл сайын зерттеу тақырыбы бойынша оқулықтар, монографиялар, оқу және оқу-әдістемелік құралдар шығарады.
Кафедраның профессорлық-оқытушылық құрамы ғылыми-зерттеу жұмыстарының нәтижелерін ҚР МНҰ БСҒСН журналдарында, Scopus базасының cite Score бойынша процентиль көрсеткіші бар журналдарда, сондай-ақ Web of Science базасында, Қазақстан Республикасының, алыс және жақын шет елдердің халықаралық ғылыми конференциялары материалдарының жинақтарында белсенді жариялайды.
2025 жылы Scopus базасына 50-ден жоғары процентильмен кіретін журналдарда 2 мақала және ҚР БСҒЗЖ ұсынған басылымдарда бір мақала жарияланды.
Халықаралық жобаға қатысу аясында кафедра меңгерушісі Ж. А. Тілеубаев 2024 жылдың қазан айында Тбилиси қаласындағы Грузия техникалық университетінде ғылыми тағылымдамадан өтті.
КафедраныңағаоқытушысыА. Лауланбеков ҚожаАхметЯссауиатындағыХалықаралыққазақ-түрікуниверситетіндеPhDдәрежесін алу үшін диссертацияқорғауданөтеді.
Кафедра оқытушылары Шымкент қаласы бойынша физика-математика бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің "NIS USTAZ" дене шынықтыру мұғалімдерінің кәсіби қоғамдастығының жиналысына тұрақты түрде қатысады.






4. Кафедраның тәрбие жұмысы
Дене шынықтыру – денсаулықты нығайтуға, оның дене шынықтыруын, дене шынықтыру дайындығын, қозғалыс дағдыларының жиынтығын меңгеруге, таңдаған спорт түрінен нәтижеге жетуге, жоғары өнімді еңбекке және әскери қызметке дайындауға бағытталған арнайы педагогикалық процесс.
Тәрбиелік ықпалдар жүйесінде университеттегі дене тәрбиесінің әртүрлі нысандары үлкен рөл атқарады, олардың кейбіреулері спорттық-бұқаралық және дене шынықтыру-сауықтыру жұмыстары болып табылады.
Спорттық және дене шынықтыру-сауықтыру жұмыстарының мақсаты жан-жақты дамыған, жоғары білікті мамандарды дайындау үшін оқушыларды қосымша дене шынықтыру сабақтарына тарту болып табылады.
«Техникалық мамандықтарға арналған дене тәрбиесі» кафедрасында тәрбие жұмысы қазіргі заманғы маман тұлғасының жалпы және кәсіби мәдениетін қалыптастырудың ұлттық бағдарламасының құрамдас бөлігі болып табылады.
Барлық мамандықтар үшін міндетті оқу пәні ретінде мамандандырылған дене дайындығын, салауатты өмір салтына саналы қажеттілікті дамытуды қамтамасыз етеді, жан-жақты дамыған жеке тұлғаны қалыптастыру құралдарының бірі, кәсіптік оқыту процесінде студенттердің денсаулығын нығайту, оңтайландыру және психофизикалық жағдайын қамтамасыз ету факторы болып табылады.
Дене тәрбиесі бір-бірімен байланысты, бірін-бірі толықтырып, оқушытәрбиелеудің біртұтас процесін білдіретін алуан түрлі формада жүзеге асырылады.
Қазіргі таңда университеттің №14 «Буревестник» спорт кешені.
Шымкент қаласындағы оқу-тәрбие үдерісі ғана емес, студенттердің де салауатты өмір салтын қалыптастырумен айналысуға мүмкіндігі бар ірі спорт нысандарының бірі болып табылады.
Кешенге ауданы 972 шаршы метр зал кіреді. м. Бір үстел теннисі залы – 22 шаршы метр, тренажер спорт залы – 70,2 шаршы метр, бокс залы – 160.65 шаршы метр, күрес залы – 185 шаршы метр, тоғыз-құмалақ пен шахмат клубы – 15 шаршы метр.
Ашық футбол алаңы әрқайсысында жүгіру жолдары мен секіру шұңқырлары бар). Ұлдар мен қыздарға арналған киім ауыстыратын бөлмелер, душ және т.б.
Кафедраның жұмысы тәрбиелік, спорттық және дене шынықтыру-сауықтыру жұмыстарының үйлесімімен сипатталады.
Сабақтар ұлттық құрамаларға, жатақханада тұратын студенттерге, денсаулық топтарына және университет оқытушыларына арналған.
Студент жастар арасында салауатты өмір салтын қалыптастыру – күрделі және жыл бойына созылатын процесс.
Техникалық мамандықтарға арналған дене тәрбиесі кафедрасында тәрбие жұмысы университеттің стратегиялық жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.
Тәрбиенің мақсаты жоғары кәсіптік білімі бар, мәдениеті жоғары, парасатты, қоғамдық белсенділікті, ұлтжанды азамат қасиеттерін меңгерген болашақ маманның тұлғасын жан-жақты дамытуды қарастыру керек.
Тәрбие жұмысындағы басты міндет шығармашылық қабілеттерін ашу және дамыту, азаматтық өзін-өзі анықтау және өзін-өзі жүзеге асыру үшін жағдай жасау, оқушылардың интеллектуалдық, адамгершілік, мәдени және дене дамуына қажеттіліктерін үйлестіруді қарастыру керек.
Тәрбиенің ең өзекті міндеттері мыналар:
- студенттерде жоғары адамгершілік мәдениетті, белсенді азаматтық ұстанымды, патриоттық сананы, құқықтық және саяси мәдениетті дамыту;
- тиімді кәсіби қызметке қажетті жеке қасиеттерді дамыту;
- университеттің тарихи-мәдени дәстүрлерін сақтау және арттыру, студент жастарды тәрбиелеудегі сабақтастық;
- дене жағдайын нығайту және жақсарту, салауатты өмір салтына ұмтылу, темекі шегуге, нашақорлыққа, алкоголизмге, қоғамға жат мінез-құлыққа төзбеушілікті тәрбиелеу.
Кафедраның перспективалық жоспарына сәйкес оқытушылар тақырыптық «Ақпарат күндерін», сондай-ақ еліміздің және шетелдердің экономикалық, саяси және мәдени өмірінің мәселелерін талқылайтын ақпараттық-танымдық сағаттарды өткізеді.
Салауатты өмір салтын және қауіпсіз өмір әрекетін қалыптастыруға, денсаулыққа ұқыпты және саналы көзқараста тәрбиелеуге көңіл бөлінеді.
Кафедра оқытушылары жеке үлгілерімен жастардың бойында салауатты өмір салтын қалыптастыруға көмектеседі. Студенттер арасында салауатты өмір салты мәдениетін дамыту олардың кәсіби біліміне тікелей байланысты.
Демек, салауатты өмір салтын қалыптастырудың бір құрамдас бөлігі – жүйелі дене тәрбиесі мен спорт.
«Техникалық мамандықтарға арналған дене тәрбиесі» кафедрасында студенттерге салауатты өмір салтын қалыптастыру дене шынықтыру сабағында сабақ уақытында және сабақтан тыс уақытта университеттегі спорттық-спорттық іс-шаралар, аудандық, қалалық, республикалық іс-шараларға қатысу арқылы жүзеге асырылады.
Кафедраның барлық іс-шараларын жүзеге асыру оның алдында тұрған оқу-тәрбиелік міндеттерді шешуге, университетте дене шынықтыру, сауықтыру және спорт жұмыстарын дамытуға және жақсартуға мүмкіндік береді.









5. Кәсіптік бағдар беру жұмысы
Кәсіптік бағдар беру – түлектерге өздерінің мансаптық бағытын анықтауға, мансаптық мүмкіндіктерді зерттеуге және болашақта қандай мамандық таңдау керектігін шешуге көмектесетін процесс.
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің 2025-2026 оқу жылына бакалавриат білім беру бағдарламаларына оқуға түсушілерге кәсіби бағдар беру үшін 21.02.2025ж «Спорт және туризм» факультетінің «Техникалық мамандықтарға арналған дене тәрбиесі» кафедрасының аға оқытушылары Тлеукеев Ж.А., Нурымбетов Д.О және Канаев Н.С. КММ Шардара ауданы «Бердибек Соқпақбаев атындағы жалпы орта мектебіне» барып кәсіби бағдар беру жұмыстарын жүргізді.
Кездесу барысында университетіміздің 3 деңгейдегі білім беру бағдарламалары кеңінен таныстырылды және сонымен қатар университет жетістіктеріміз, оқу базасы, университет құрамындағы факультеттер, университет құрлымы, студенттік уақыт қалай өтетіндігі, туралы да айтылды.
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Университетінің мамандықтарымен таныстырылып, ақылы негізде қанша баллмен және мемлекеттік грантқа қанша баллмен түсуге болатыны туралы маңызды ақпарттар берілді. Мектеп бітіруші талапкерлердің университетке деген қызығушылығы болды. Талапкерлердің барлық сұрақтарына жауап берілді.
Оқушылардың кәсіби бағдар мәселесіндегі ерекше орын білім алушының үнемі мектепте айналысатын оқу-тәрбие процесіне тиесілі. Оқу процесіндегі кәсіби бағдар – оқушыларға оқу процесі барысында мамандықтар туралы кеңес беру және оларды ақпараттандыру.
Мектеп оқушыларының қызығушылықтары мен икемділіктерінің деңгейі нақты оқу әрекетіне тікелей тәуелді. Жалпы білім беретін пәндердің оқу материалының мазмұны кәсіби бағдар беру мақсатында қолданылуы мүмкін. Мұғалім оқушыларға пән бойынша білім беруде мамандықты табысты игеруге қажетті білімді түсіндіреді.
Мектеп оқушылары биология, химия, физика, тарих, қоғамтану, әдебиет пәндері бойынша сабақтар барысында мамандықтар туралы негізгі ақпараттармен, еңбек ету жағдайымен, қоғамдағы орнымен, маңыздылығымен танысады.
Әр оқу пәні мектеп оқушыларына кәсіби бағдар беру міндетін шешуде сол пән шеңберіндегі мүмкіндіктер мен құралдарды қолданатыны түсінікті жайт.
Кәсіптік бағдар беру – қоғамның қажеттілігіне қарай әрбір оқушының қабілеттілігі мен бейімділігін ескере отырып, кәсіпке қызығушылығын қалыптастыруға және болашақ мамандығын саналы түрде таңдауға көмектесуде, мақсатты атқарылатын жұмыс.
Кәсіптік бағдар беру жұмысы жас ұрпақтың саналы түрде болашақ мамандығын қателеспей таңдауға мүмкіндік жасайды. Кәсіптік бағдар беру ісін анда – санда бірнеше шаралармен немесе оқушылардың мектепті бітіріп шығу кезіндегі түсінік жұмысымен ғана шектеуге болмайды.
Мамандық таңдау – өміріңіздің бір кірпішін дұрыс қалау. Ал, сол кірпішті дұрыс қалауда кәсіби бағдар жұмысының атқарар рөлі зор. Кәсіптік білім берудің мақсаты мен маңыздылығында қазіргі заманауи кәсіптік білім беру жүйесін дамыту мен білікті мамандарды даярлау қажеттілігі қарастырылған. Сондықтан да кәсіптік бағдар беру жұмысын жүйелі, мақсатты орындай білген кезде мол жетістікке жетеріміз анық.
Мектеп түлектеріне университетке түсу талаптары, білім беру бағдарламаларымен таныстырып, түлектерді қызықтыратын көкейтесті сұрақтарға жауап берді.
Кездесу соңында түлектер аталмыш талаптармен толық танысқандығын және алдағы уақытта білімін шыңдау мақсатында дұрыс бағдар таңдайтындығын сөз етті.
Мектеп түлектері сапалы білім алу жолында әлемді тануға, өзі өскен ортаға қызығушылық таныта отырып, білім ауқымын кеңейте отырып дамыса, алдағы қадамдарында дұрыс әрі жылдам шешім қабылдай алатыны анық.




6. Практикалық сабақтар
Сабақтың тақырыбы: Дене қасиеттерін дамыту
Аға оқытушы Есенов Е.А Механика және мұнайгаз ісі» факультетіне жаттығу өткізу үстінде
Жылдамдықты дамыту
Аға оқытушы Полева Е.В «Химиялық инженерия және биотехнология» жоғары мектебі факультетіне жаттығу өткізу үстінде
Оқытушы Толепов Б. «Ақпараттық технологиялар және биотехнология»жоғары мектебі факультетіне жаттығу өткізу үстінде
Жылдамдықты дамыту.
1. 30 метрге дейінгі бастапқы үдеулер Қысқа қашықтыққа жүгіру, аға оқытушы Чирва М.Н.
Күш қасиеттерін дамыту
1. Турникте жаттығу, оқытушы Сержанов А.






7. Кафедраның жетістіктері
Шымкент пен Түркістан облысының басты шарасы 2024 жылдың қыркүйегінде басталды. «13-ші аймақ – Бірге біз бәрін істей аламыз!» жалпықалалық жүгірісі.
Шымкенттегі бұқаралық жарыс қыркүйек айының спорттық дәстүріне айналып үлгерді. Жыл сайын күздің басында мыңдаған қала тұрғындары мен марафонға қатысуға арнайы келгендер Әл-Фараби алаңындағы старт сызығына шығады.
Ал жыл сайын Шымкент марафонына қатысушылардың саны артып келе жатқанын атап өтті: биыл 6 мыңнан астам адам тіркелген. Айта кетейік, Шымкент марафоны жас санаттары бойынша ең егжей-тегжейлі бөлінді, сондықтан жеңімпаздар көп - әртүрлі қашықтықта 200-ге жуық адам.
«Техникалық мамандықтарға арналған дене тәрбиесі» кафедрасының оқытушылары үшін жарысқа қатысу олардың спортқа деген сүйіспеншілігінен туындаса, басқалары туған қаласына деген сүйіспеншілік пен істің қызығына бөленгендіктен бастауға жазылса, басқалары үшін бұл бүкіл отбасымен пайдалы уақыт өткізуге және Шымкентте қарқын алып жатқан спорттық қозғалысқа қосылуға тамаша мүмкіндік.
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің «Спорт және туризм» факультетінің , №14 «Буревестник» спорт кешенінде, «Денсаулық» спорт кешенінде, №10 спорт кешенінде қысқы Спартакиада 2025 жылдың 15 қаңтарында басталып, екі аптаға созылып, 24, 22 қаңтарда жыл сайынғы спартакиада және 2025 жылғы бұқаралық іс-шараларға сәйкес өткізіледі.
Университеттің спорттық-бұқаралық іс-шараларының күнтізбелік жоспары. Барлық жарыстар М. Әуезов атындағы ОҚУ-нің ректорының міндетін атқарушының қолдауымен өтеді.
Жыл сайын үздік оқытушылар мен қызметкерлердің үздіктері өздерінің жоғары оқу орындарының, факультеттердің және университеттің құрылымдық бөлімшелерінің атынан шығып, волейбол, шағын футбол, тоғыз-құмалақ, жүзу, шахмат, шәйнек көтеру және арқан-тарту сияқты спорттың 7 түрінен тіркелді.
Қысқы Спартакиаданың мақсаты:
- Қазақстан Республикасы Президентінің жолдауын орындау Қ.Ж. Тоқаев. спортты танымал ету, елдің спорттық әлеуетін арттыру және спортты дамыту бойынша;
- оған қатысушылардың қызметін үйлестіру, олардың құқықтарын қорғау, спорт саласындағы ортақ мүдделерді білдіру;
- осы саладағы спортшылар мен мамандарды даярлау үшін материалдық-техникалық базаны жақсартуға ықпал ету;
- БАҚ арқылы «салауатты өмір салтын» насихаттау;
- спорт саласында жоғары оқу орындары, факультеттер мен университеттің құрылымдық бөлімшелері арасындағы байланысты дамытуға жәрдемдесу.
Қысқы Спартакиаданың міндеттері:
- біріктіру мақсаттарына жататын барлық спорт түрлерін біріктіру, тәжірибе алмасу, шығармашылық және ғылыми әлеуетін іске асыру және оларды бірлесіп үйлестіру мақсатында спортшыларды, әуесқойларды, спортқа қызығушылық танытатын мамандарды біріктіру үшін қолайлы жағдай жасау;
- спортпен қамтамасыз етуге және турнирлер мен халықаралық чемпионаттар өткізу мүмкіндігіне бағытталған бағдарламаларды әзірлеу және іске асыру;
- чемпионаттарды, Олимпиадалық ойындарды, халықаралық чемпионаттарды ұйымдастыру және өткізу;
- халықаралық талаптарға сай спорт инфрақұрылымын орталықтандырылған дамыту;
- білікті мамандармен жан-жақты қамтамасыз ету;
- дене шынықтыру және спорт арқылы халықтың салауатты өмір салтын қалыптастыру;
Қысқы олимпиада жеңімпаздары әр облыс бойынша 1, 2, 3 дәрежелі дипломдармен және басқа да бағалы сыйлықтармен марапатталады.
2025 жылдың 25 ақпанында Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 80 жылдығына орай М.Әуезов атындағы ОҚУ-нің ПОҚ-і арасында шағын футболдан жолдастық кездесу өтті. Бүкіл әлем үшін айтулы оқиғаға байланысты «Техникалық мамандықтарға арналған дене тәрбиесі» кафедрасының 9 мамырға арналған спорттық шараларды өткізді.
Бұл іс-шараның бас төрешісі кафедраның аға оқытушысы Есенов Е.А Жарысқа үш команда қатысты: «Академик» (Университеттің ардагерлер командасы), «Буревестник» командасы, «Механика және мұнайгаз ісі» факультеті







Оқуға түскіңіз келе ме немесе сұрақ қойғыңыз келе ме?
Қабылдау комиссиясы мен деканат бағдарлама таңдауға көмектеседі.